Postanowienie Ts 105/08

168/3/B/2010 POSTANOWIENIE z dnia 24 czerwca 2010 r. Sygn. akt Ts 105/08 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Maria Gintowt-Jankowicz – przewodnicząca Adam Jamróz – sprawozdawca Marian Grzybowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Lotos Czechowice S.A., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W sporządzonej przez pełnomocnika skarżącej skardze konstytucyjnej zakwestionowana została zgodność z Konstytucją § 25 w związku z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 2, poz. 3, ze zm.; dalej: rozporządzenie). Zaskarżonym przepisom rozporządzenia skarżąca zarzuciła niezgodność z art. 2, art. 84, art. 92 ust. 1 oraz art. 217 Konstytucji. Postanowieniem z 28 lipca 2009 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazał, że skarżąca nie dopełniła wymogu wynikającego z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK), polegającego na wyjaśnieniu, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – jej zdaniem – zostały naruszone przez przepisy zakwestionowane w skardze konstytucyjnej. Za prawidłowe wypełnienie powyższego obowiązku nie mogło być bowiem uznane odwołanie się w skardze konstytucyjnej do zasad wynikających z art. 2, jak również do unormowań art. 84 oraz art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału przepisy te, powoływane samoistnie, nie stanowią samodzielnej podstawy skargi konstytucyjnej, nie wyrażają bowiem praw podmiotowych, które chronione są za pomocą tego środka prawnego. Trybunał Konstytucyjny odwołał się w tym zakresie do orzecznictwa w sprawie skargi konstytucyjnej, podkreślając konieczność wskazania takich przepisów Konstytucji, które stanowiłyby adekwatny wzorzec kontroli unormowań dotyczących materii podatkowych. Z analogicznych przyczyn Trybunał uznał także za wadliwe wskazanie art. 92 ust. 1 Konstytucji jako podstawy wniesionej skargi konstytucyjnej. Zażalenie na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego wniósł pełnomocnik skarżącej. Skarżąca podniosła w nim, że zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 Konstytucji podstawą wnoszonej skargi konstytucyjnej mogą być także jej obowiązki określone w przepisach Konstytucji. Do takich należy zaś, wyrażony w art. 84 Konstytucji, obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny skoncentrował się wyłącznie na sferze praw i wolności, pomijając kwestię określenia obowiązków skarżącej. W zażaleniu powołano się również na okoliczność oparcia argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej na tezach wyrażonych w jednym z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z 27 grudnia 2004 r., SK 35/02, OTK ZU nr 11/A/2004, poz. 119), w którym za niezgodny z art. 217 Konstytucji uznany został inny przepis zaskarżonego rozporządzenia. Ponadto, skarżąca podniosła, że odniesienie się w zaskarżonym postanowieniu do stanowiska wyrażonego w postanowieniu pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego z 16 lutego 2009 r. (Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23) musi być uznane za naruszenie zasady lex retro non agit, skoro orzeczenie to wydane zostało rok po skierowaniu do Trybunału niniejszej skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie dostarczyło argumentów, które podważałyby prawidłowość i zasadność postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zasadniczą przesłanką odmownego rozstrzygnięcia Trybunału było stwierdzenie, że skarżąca nie zrealizowała w prawidłowy sposób obowiązku wynikającego z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Przypomnieć należy, że stanowi go wymóg „wskazania, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone”. Przepis ten stanowi konkretyzację zapowiedzi zawartej w art. 79 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którą korzystanie ze skargi konstytucyjnej, jako środka ochrony konstytucyjnych wolności i praw, odbywać się może jedynie na zasadach określonych w ustawie. Zarzuty skarżącej kierowane pod adresem zaskarżonego postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu koncentrują się wokół dwóch okoliczności. Po pierwsze, skarżąca podnosi, że Trybunał błędnie zawęził podstawę skargi konstytucyjnej, stanowiącej zarazem wzorzec kontroli zakwestionowanych w niej przepisów, wyłącznie do konstytucyjnych praw i wolności, pozostawiając poza jej zakresem kategorię obowiązków nałożonych na jednostkę przez ustrojodawcę. Tymczasem, wskazywane w skardze przepisy (w pierwszej kolejności art. 84 Konstytucji), statuujące również konstytucyjne obowiązki, jednoznacznie zostały ujęte w treści art. 79 ust. 1 Konstytucji jako dopuszczalna podstawa skargi konstytucyjnej. Zarzut powyższy nie jest uzasadniony. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca błędnie zinterpretowała treść art. 79 ust. 1 Konstytucji z punktu widzenia ustalenia podstawy skargi konstytucyjnej. Analiza tego przepisu wskazuje bowiem, że podstawę skargi konstytucyjnej wyznacza w nim określenie „konstytucyjne wolności lub prawa”. Tym samym, intencją ustrojodawcy było zawężenie wzorca kontroli norm kwestionowanych za pomocą skargi konstytucyjnej do tych przepisów Konstytucji, które statuują wolności lub prawa skarżącego. W świetle przesłanek warunkujących korzystanie ze skargi konstytucyjnej inną rolę odgrywa natomiast zwrot „orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. Zwrot ten należy bowiem odnosić w pierwszym rzędzie do płaszczyzny zastosowania kwestionowanych przepisów w sprawie, w związku z którą skarżący występuje ze skargą konstytucyjną. Ponadto trzeba zwrócić uwagę, że również w treści ustawy o TK, w przepisie określającym powinności podmiotu występującego ze skargą konstytucyjną, wymóg prawidłowego określenia podstawy skargi wyrażony został sformułowaniem „wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone” (art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK). Trzeba zauważyć, że pomimo takiego formalnego zawężenia podstawy skargi konstytucyjnej kategoria normatywna „obowiązków” nie pozostaje jednak całkowicie poza jej zakresem. W istocie rzeczy podstawa ta konstruowana jest bowiem w nawiązaniu do szerszego pojęcia konkretnych praw podmiotowych skarżącego, których normatywne wyrażenie nastąpić może w przepisach Konstytucji zarówno w postaci „prawa” lub „wolności”, ale także „obowiązku”. Nie może być uwzględniony także drugi zarzut zażalenia, związany z oparciem zaskarżonego postanowienia na stanowisku wyrażonym w orzeczeniu Trybunału, wydanym już po wniesieniu niniejszej skargi konstytucyjnej. W ocenie skarżącej jest to przejaw działania niezgodnego z zasadą lex retro non agit. Przede wszystkim należy podkreślić, że odwołanie się przez Trybunał Konstytucyjny w treści jednostkowego rozstrzygnięcia do poglądu przedstawionego w orzeczeniu pełnego składu tego organu, również podjętego w czasie, gdy toczyło się już postępowanie w ramach wstępnej kontroli wniesionej skargi konstytucyjnej, w żadnym razie nie może być uznane za złamanie zakazu wstecznego działania prawa. Należy zauważyć, że powołane w treści uzasadnienia postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 16 lutego 2009 r. (Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23) zostało wydane m.in. w związku z potrzebą jednoznacznego rozstrzygnięcia kwestii prawidłowego określenia podstawy skargi konstytucyjnej w sprawie, w której przedmiotem skargi są przepisy prawa podatkowego. W żadnym jednak razie orzeczenia takiego (nawet przy uwzględnieniu okoliczności podjęcia go przez pełny skład Trybunału – por. § 43 ust. 1 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Trybunału Konstytucyjnego z 3 października 2006 r. w sprawie Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego, M. P. Nr 72, poz. 720) nie można utożsamiać ze źródłem norm prawnych, które w sprawie skarżącej znalazły wsteczne zastosowanie jako podstawa prawna wydanego postanowienia. Trybunał Konstytucyjny, podtrzymując pogląd wyrażony w powołanym postanowieniu z 16 lutego 2009 r., za uzasadnioną uznaje więc negatywną kwalifikację wskazanych przez skarżącą przepisów Konstytucji jako podstawy wniesionej skargi konstytucyjnej. Brak podania prawidłowego wzorca kontroli przepisów kwestionowanych w skardze konstytucyjnej stanowi zaś formalny brak skargi, związany z niedopełnieniem wymogu określonego w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, należy stwierdzić, że Trybunał Konstytucyjny zasadnie odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.