Wyrok KIO/UZP 293/10

KIO/UZP 293/10 1 z 9 Sygn. akt KIO/UZP 293/10 WYROK z dnia 18 marca 2010 r. Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Anna Packo Członkowie: Katarzyna Prowadzisz Robert Skrzeszewski Protokolant: Agata Dziuban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. w Warszawie odwołania wniesionego przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe BBWW Sp. z o.o. ul. Wiewiórcza 66, 15-532 Białystok oraz BUDBAUM S.A. ul. Wojsk Ochrony Pogranicza 9B, 15-381 Białystok od rozstrzygnięcia przez zamawiającego: Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej ul. Lipowa 190, 17-200 Hajnówka protestu z dnia 5 lutego 2010 r. przy udziale SATO Sp. z o.o. ul. Antoniukowska 4, 15 – 845 Białystok zgłaszającej przystąpienie po stronie zamawiającego orzeka: 1. uwzględnia odwołanie i nakazuje powtórzenie czynności badania i oceny ofert z uwzględnieniem oferty Odwołującego, KIO/UZP 293/10 2 z 9 2. kosztami postępowania obciąża Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej ul. Lipowa 190, 17-200 Hajnówka i nakazuje: 1) zaliczyć na rzecz Urzędu Zamówień Publicznych koszty w wysokości 4 444 zł 00 gr (słownie: cztery tysiące czterysta czterdzieści cztery złote zero groszy) z kwoty wpisu uiszczonego przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe BBWW Sp. z o.o. ul. Wiewiórcza 66, 15-532 Białystok oraz BUDBAUM S.A. ul. Wojsk Ochrony Pogranicza 9B, 15-381 Białystok, 2) dokonać wpłaty kwoty 4 444 zł 00 gr (słownie: cztery tysiące czterysta czterdzieści cztery złote zero groszy) przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej ul. Lipowa 190, 17-200 Hajnówka na rzecz wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe BBWW Sp. z o.o. ul. Wiewiórcza 66, 15-532 Białystok oraz BUDBAUM S.A. ul. Wojsk Ochrony Pogranicza 9B, 15-381 Białystok stanowiącej uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu wpisu, 3) dokonać zwrotu kwoty 5 556 zł 00 gr (słownie: pięć tysięcy pięćset pięćdziesiąt sześć złotych zero groszy) z rachunku dochodów własnych Urzędu Zamówień Publicznych na rzecz wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe BBWW Sp. z o.o. ul. Wiewiórcza 66, 15-532 Białystok oraz BUDBAUM S.A. ul. Wojsk Ochrony Pogranicza 9B, 15-381 Białystok. U z a s a d n i e n i e Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na „termomodernizację budynków SP ZOZ w Hajnówce” na podstawie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, w trybie przetargu nieograniczonego. Ogłoszenie o zamówieniu zostało zamieszczone 21 grudnia 2009 r. w Biuletynie Zamówień Publicznych pod numerem 436914, KIO/UZP 293/10 3 z 9 sprostowanie nr 9652. Wartość zamówienia wynosi 4.569.766,05 zł, tj. 1.178.655,71 euro, jest więc mniejsza niż kwoty określone na podstawie art. 11 ust. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych. Zgodnie z punktem III.1) ogłoszenia o zamówieniu wykonawcy musieli dysponować osobami zdolnymi do wykonania zamówienia, tj. posiadać zatrudnionych co najmniej 15 pracowników, w tym 5 pracowników posiadających uprawnienia budowlane i złożyć wykaz zatrudnionych pracowników etatowych, w tym wykaz pracowników posiadających uprawnienia budowlane. Z rozdziału 8. specyfikacji istotnych warunków zamówienia wynika, iż wykonawcy biorący udział w postępowaniu musieli spełnić następujące warunki i potwierdzić ich spełnienie wskazanymi dokumentami, m.in. zgodnie z punktem 7. tabeli – „warunek do spełnienia”: „dysponują osobami zdolnymi do wykonania zamówienia tj. posiadają zatrudnionych co najmniej 15 osób w tym 5 osób posiadających uprawnienia budowlane”, „nazwa dokumentu potwierdzającego” – „wykaz kadry i pracowników”. Odwołujący złożył wraz z ofertą „Wykaz osób posiadających uprawnienia”, w którym wymienił 7 osób oraz załączył kserokopie ich uprawnień, a także kserokopię druku ZUS P DRA dla P.H.U. BBWW Sp. z o.o., z którego wynikało, iż liczba ubezpieczonych to 44 osoby oraz który zawierał imienną listę tych osób. Na liście tej figurowały tylko 4 spośród 7 osób wskazanych w „Wykazie osób posiadających uprawnienia”. Pismem z 26 stycznia 2010 r. Zamawiający wezwał Odwołującego, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, do złożenia wyjaśnień dotyczących „treści złożonej oferty”, tj. czy dysponuje osobami zdolnymi do wykonania zamówienia, tj. posiada zatrudnionych co najmniej 15 osób, w tym 5 osób posiadających uprawnienia budowlane i na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych – do złożenia dokumentów potwierdzających zatrudnienie minimum 15 osób w tym 5 z uprawnieniami budowlanymi. W wyznaczonym terminie Odwołujący przedłożył oświadczenie dotyczące 15 wskazanych z imienia i nazwiska osób, w tym 5 z nich zostało wskazanych KIO/UZP 293/10 4 z 9 jako posiadających wymagane uprawnienia załączając kopie druków ZUS P ZUA (z druków tych wynika, iż zostały one zgłoszone częściowo przez BBWW Sp. z o.o., a częściowo przez BUDBAUM S.A.). 1 lutego 2010 r. Zamawiający przekazał wykonawcom informację o wyborze oferty najkorzystniejszej, za którą została uznana oferta Sato Sp. z o.o., zwanej dalej także „Przystępującym” oraz o odrzuceniu oferty Odwołującego na podstawie „art. 23 ust. 4” ustawy Prawo zamówień publicznych, gdyż mimo wezwania do uzupełnienia dokumentów na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, wykonawca nie przedstawił dokumentów potwierdzających na dzień otwarcia ofert zatrudnienie 5 osób z uprawnieniami budowlanymi – przedstawił on dokumenty potwierdzające zatrudnienie (ZUS RCA) 4 osób z uprawnieniami budowlanymi oraz zgłoszenie ZUS ZUA z 15 października 2001 r. jednej osoby podlegającej ubezpieczeniu na 8 stycznia 2001 r. Na tę czynność 5 lutego 2010 r. Odwołujący wniósł protest, który Zamawiający oddalił 12 lutego 2010 r. 16 lutego 2010 r. Odwołujący wniósł do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych odwołanie od rozstrzygnięcia tego protestu żądając: unieważnienia decyzji o wyborze najkorzystniejszej oferty, unieważnienia decyzji o wykluczeniu Odwołującego z postępowania, dokonania ponownego wyboru najkorzystniejszej oferty, zgodnie z warunkami postępowania określonymi przepisami ustawy Prawo zamówień publicznych oraz postanowieniami specyfikacji istotnych warunków zamówienia – oferty Odwołującego. W uzasadnieniu Odwołujący stwierdził, iż już wraz z ofertą wykazał spełnienie powyższego warunku, jednak aby nie pozostawiać bez odpowiedzi wezwania Zamawiającego do „wyjaśnienia treści oferty” poszerzono zakres przekazywanych informacji poza wymagania określone przez Zamawiającego i ujęte w ogłoszeniu o zamówieniu oraz w specyfikacji istotnych warunków zamówienia poprzez dołączenie dodatkowo deklaracji ZUS, stanowiących potwierdzenie zatrudnienia wskazanych w wykazie osób. Dlatego decyzja Zamawiającego o wykluczeniu Odwołującego z postępowania nie znajduje KIO/UZP 293/10 5 z 9 żadnej podstawy prawnej. Zgodnie z postanowieniami § 1 ust. 2 pkt 5 i 6 rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane, Zamawiający miał prawo żądać wykazu osób, którymi dysponuje lub będzie dysponował wykonawca i które będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, doświadczenia i wykształcenia niezbędnych do wykonania zamówienia, a także zakresu wykonywanych przez nie czynności, dokumentów stwierdzających, że osoby, które będą uczestniczyć w wykonywaniu zamówienia, posiadają wymagane uprawnienia, jeżeli ustawy nakładają obowiązek posiadania takich uprawnień. W przedmiotowym postępowaniu Zamawiający nie żądał wszystkich tych informacji, jedynie wykazu osób. Rozporządzenie w sprawie dokumentów, w zakresie dotyczącym zatrudnienia, wskazuje na uprawnienie Zamawiającego tylko do żądania „informacji”, bez uprawnienia do możliwości żądania dokumentów potwierdzających fakt zatrudnienia określonych osób. Wykonawca zobowiązany jest do takiego sposobu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu, jak żąda tego Zamawiający w treści ogłoszenia i specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Dokonując oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu Zamawiający nie może już po złożeniu ofert żądać jakichkolwiek innych, dodatkowych dokumentów, nie wskazanych w ogłoszeniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia i nie ujętych w przepisach rozporządzenia w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane, a braku takich, dodatkowych, nie wymaganych dokumentów przyjmować za podstawę do negatywnej oceny potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu przez wykonawcę i wykluczeniu wykonawcy z postępowania. W rozstrzygnięciu protestu Zamawiający wskazał, iż Odwołujący przedstawił jedynie „Wykaz osób posiadających uprawnienia”, w którym ujął 5 osób z uprawnieniami budowlanymi, a do tego wykazu załączone były dokumenty potwierdzające uprawnienia oraz druk deklaracji rozliczeniowej ZUS P DRA RCA i RSA potwierdzający opłacenie składek do ZUS w miesiącu styczniu KIO/UZP 293/10 6 z 9 2010 za 44 pracowników. Zamawiający przyjął na podstawie dokumentów potwierdzających opłacenie składek ZUS, mimo nie przedstawienia w ofercie wykazu zatrudnionych 15 osób, iż wykonawca zatrudnia minimum 15 osób. Jednak nie mógł tego uczynić w stosunku do 5 osób z uprawnieniami budowlanymi, ponieważ w zestawieniu opłaconych składek ZUS figurują tylko 4 z 7 osób z uprawnieniami budowlanymi wskazanych w „Wykazie osób posiadających uprawnienia”. W związku z powyższym na podstawie art. 87 ustawy Prawo zamówień publicznych, zażądał wyjaśnień i, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych wezwał do złożenia dokumentów potwierdzających zatrudnienie minimum 15 osób, w tym 5 z uprawnieniami budowlanymi. Zamawiający zgodnie z literą prawa nie mógł i nie wskazywał, jaki to ma być dokument. Po przeanalizowaniu uzupełnionych dokumentów Zamawiający ponownie ustalił, iż Odwołujący udokumentował zatrudnienie 4 osób z uprawnieniami budowlanymi, lecz nie znalazł w złożonych dokumentach dodatkowych dokumentu potwierdzającego zatrudnienie piątej osoby z uprawnieniami budowlanymi Adama K., gdyż Odwołujący w stosunku do tej osoby przedstawił jako dokument potwierdzający zatrudnienie druk zgłoszenia ZUS ZUA z 15 października 2001 r., którego Zamawiający nie mógł przyjąć, ponieważ dokument ten nie stwierdza, iż osoba ta jest zatrudniona na dzień składania ofert, a jedynie, że była zatrudniona w październiku 2001 r. Wykonawca powinien spełniać warunki udziału w postępowaniu już na dzień składania ofert – „dysponować” minimum 5 osobami z uprawnieniami budowlanymi. Pojęcie „dysponowanie” jest pojęciem szerokim, w ramach którego mieszczą się różne stosunki prawne wiążące wykonawcę z osobą, która wchodzi w skład jego potencjału kadrowego, wystarczyło więc udokumentować, iż Odwołujący dysponuje osobą na podstawie umowy o pracę, zlecenia lub innych stosunków cywilnoprawnych. W związku z powyższym Zamawiający wykluczył Odwołującego na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, ponieważ nie złożył mimo wezwania na podstawie art. 26 ust. 3 tej ustawy dokumentów potwierdzających zatrudnienie 15 osób, w tym 5 osób z uprawnieniami budowlanymi, a jego ofertę uznał za odrzuconą zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy Prawo zamówień publicznych. KIO/UZP 293/10 7 z 9 W oparciu o stan faktyczny ustalony na podstawie dokumentacji postępowania, w tym treści protestu, jego rozstrzygnięcia, odwołania, przystąpień, a także na podstawie oświadczeń Stron i Przystępującego złożonych podczas rozprawy Izba ustaliła i zważyła, co następuje: odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Izba zasadniczo przyznaje rację twierdzeniom Odwołującego, jakkolwiek zarzuty dotyczące treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia i wezwania do uzupełnienia dokumentów uznaje za spóźnione, co wynika bezpośrednio z dyspozycji art. 180 ust. 2 i 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, a argumentacja w dalszej części uzasadnienia odnosi się do tych czynności tylko o tyle, o ile jest to konieczne ze względu na okoliczności towarzyszące wykluczeniu Odwołującego. Po pierwsze należy stwierdzić, iż Zamawiający nie żądał w ogłoszeniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia ani wezwaniu do uzupełnienia innych dokumentów niż wykaz osób. Jakkolwiek wymóg dotyczący wykazu jest sformułowany nieco odmiennie w specyfikacji istotnych warunków zamówienia i ogłoszeniu o zamówieniu (jest tam szerzej opisany), dla przedmiotowej sprawy nie ma to istotnego znaczenia. Druki ZUS-owskie Odwołujący przedstawił z własnej inicjatywy – wraz z ofertą zamiast – czy też jako – wymagany wykaz osób, co mógł uczynić w postaci listy – oświadczenia, jak zrobił to w przypadku osób posiadających uprawnienia budowlane. Fakt, iż nie wszystkie osoby z listy osób z uprawnieniami figurują na ogólnej liście osób zatrudnionych, spowodował wątpliwości Zamawiającego, do wyjaśnienia których oczywiście miał on prawo. Jednak podjął on nieadekwatne do celu środki – pomijając fakt, iż wyjaśnienia dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu dotyczy art. 26 ust. 4, a nie art. 87 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych – powinien był on w wezwaniu do wyjaśnień wskazać okoliczności, które wzbudziły jego obiekcje, po to, aby Odwołujący mógł udzielić wyjaśnień w oczekiwanym przez Zamawiającego kierunku, tj. co do jakich okoliczności, a nie starać domyślić się, dlaczego nie uznał on przedstawionych KIO/UZP 293/10 8 z 9 dokumentów i przedstawiać kolejne, niepotrzebne dokumenty. Tak samo powinien postąpić Zamawiający przy żądaniu uzupełnienia dokumentów – w jakim zakresie mają być one uzupełnione. Tym bardziej, że Odwołujący wskazał w dokumentach złożonych wraz z ofertą 7 osób z uprawnieniami budowlanymi i 44 osoby zatrudniane przez BBWW Sp. z o.o., a uzasadnienie faktyczne wezwania zostało przez Zamawiającego wskazane dopiero w rozstrzygnięciu protestu. Gdyby zaś Zamawiający podjął adekwatne do jego wątpliwości środki, tj. zadał Odwołującemu konkretne pytanie, mógłby on uzyskać na nie odpowiedź, np. iż pan Adam K. nie figuruje w informacji dla ZUS sporządzonej przez BBWW Sp. z o.o., gdyż, jak wynika z druku ZUS przekazanego w uzupełnieniu dokumentów, zatrudniony jest w Budbaum S.A. i stwierdzić, iż żądanie uzupełnienia dokumentów jest niepotrzebne. Co zaś do wskazanej przyczyny wykluczenia – rzeczywiście, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy Prawo zamówień publicznych, uzupełnione dokumenty powinny potwierdzać spełnianie warunków udziału w postępowaniu na dzień składania ofert. Jednak w niniejszym przypadku dokumentami tymi są wykazy osób – bo to one były wymagane przez Zamawiającego, a nie druki ZUS przedstawione w uzupełnieniu, dlatego fakt, czy są one aktualne, nie ma znaczenia dla sprawy. Odwołujący wraz z ofertą złożył stosowne oświadczenie „Wykaz osób posiadających uprawnienia budowlane” i wykaz pracowników (druk ZUS), zatem wskazał te osoby na dzień składania ofert (kwestionowany pan Adam K. figurował w obu wykazach osób posiadających uprawnienia). Co zaś do twierdzenia Przystępującego, iż sam wykaz osób nie jest wystarczającym potwierdzeniem zatrudnienia wskazanych w nim osób, to rzeczywiście, deklaracje przekazywane ZUS-owi są lepszym na to dowodem, jednak dokumentem wskazanym zarówno przez Zamawiającego, jak i w rozporządzeniu w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane, jest wykaz osób. W związku z powyższym Izba stwierdziła, iż Odwołujący nie podlega wykluczeniu i orzekła jak w sentencji. KIO/UZP 293/10 9 z 9 O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 191 ust. 6 i 7 ustawy Prawo zamówień publicznych, czyli stosownie do wyniku postępowania, zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 lipca 2007 r. w sprawie wysokości oraz sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 128, poz. 886 z późn. zm.). Stosownie do art. 194 i 195 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655 z późn. zm.) na niniejszy wyrok – w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia – przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych do Sądu Okręgowego w Białymstoku. Przewodniczący: ……………………………… Członkowie: ……………………………… ………………………………