Sygn. akt: KIO 892/14 WYROK z dnia 16 maja 2014 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Magdalena Rams Protokolant: Łukasz Listkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 5 maja 2014 r. przez wykonawcę R……… C………. – P………… prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Architektura Zieleni Hortus”, w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego pn. Kompleksowa Konserwacja zieleni na terenie Ogrodu Saskiego w Lublinie prowadzonym przez Gminę Lublin orzeka: 1. Oddala odwołanie; 2. Kosztami postępowania obciąża odwołującego tj. R……….. C………. – P…………. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Architektura Zieleni Hortus” i: 2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez odwołującego R………. C………. – P………… prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Architektura Zieleni Hortus” tytułem wpisu od odwołania; 2.2. zasądza od R……….. C……… – P……………. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Architektura Zieleni Hortus” na rzecz zamawiającego Gminę Lublin kwotę 3 600 złotych (słownie: trzy tysiące sześćset złotych zero groszy), stanowiącej uzasadnione koszty strony poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 907) na niniejszy wyrok – w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia – przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Lublinie. Przewodniczący: …………………………. Sygn. akt 892/14 UZASADNIENIE Zamawiający – Gmina Lublin – prowadzi postępowanie w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 907 z późn. zm.) (dalej „ustawa Pzp” lub „ustawa”) pn. Kompleksowa konserwacja zieleni na terenie Ogrodu Saskiego w Lublinie. W dniu 5 maja 2014 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęło odwołanie wykonawcy R………… C……….. – P…………. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Architektura Zieleni Hortus” (dalej „Odwołujący”). Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie: 1. art. 90 ust. 1, 2 oraz 3 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp, poprzez zaniechanie zwrócenia się do wyonawcy Konsorcjum Remondis-Floreko (dalej „Remondis”) oraz wykonawcy MPZ Sp. z o.o. (dalej „MPZ”) w celu udzielenia wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na zaoferowaną cenę, w sytuacji gdy oferty te stanowią odpowiednio 49,7% (1.174,101,61 zł Remondis) i 54,4% (1.284.046,74 zł MPZ) kosztorysu inwestorskiego i w związku z tym istniało co najmniej uzasadnione podejrzenie, iż wykonawcy ci zaproponowali ceny poniżej realnych kosztów świadczenia tego typu usług i w konsekwencji obie oferty stanowiły czyn nieuczciwej konkurencji, albowiem zawierają ceny poniżej kosztów świadczenia tego typu usług; 2. art. 89 ust. 1 pkt ust. 2 ustawy Pzp w zw. z pkt. 6.7.5, i 6.7.7. SIWZ, poprzez zaniechanie wykluczenia wykonawcy Remondis i odrzucenia jego oferty w sytuacji, gdy w zaświadczeniu o niekaralności przedłożone dla pana M………. B……………… brak jest wskazania zakresu danych określonych w art. 24 ust 1 pkt 4-8 oraz 10 i 11 PZP; 3. art. 89 ust. 1 pkt. ust. 2 ustawy Pzp w zw. z pkt. 5.1.2. SIWZ, oraz naruszenie art. 26 ust. 3 PZP polegającym na umożliwieniu złożenia przez wykonawcę nowej referencji oraz nowego załącznika nr 3 w sytuacji, złożenia tych dokumentów było następstwem zakwestionowania przez Zamawiającego wykonawcy Remondis jednej ze złożonych referencji; 4. art. 89 ust. 1 pkt ust. 2 ustawy Pzp polegającym na złożeniu przez wykonawcę MPZ referencji dotyczących prac pt. „Rewaloryzacja obiektów z otaczającymi ogrodami”, które nie odnosiły się do parku, lecz co najwyżej ogrodu i tym samym nie spełniają one warunków określonych w SIWZ; 5. art. 89 ust. 1 pkt ust. 2 ustawy Pzp polegające na przedstawieniu przez wykonawcę MPZ referencji, co do wykonania prac dotyczące parku stanowiącego własność J………… i L………… M…………. w Osmolicach, które są niezgodne z rzeczywistym stanem, gdyż pracownik Odwołującego dokonał wizyty w parku i w jego ocenie jest to stary pałac w trakcie odbudowy z zespołem parkowym w dosyć zaniedbanym stanie, zaś w parku brak jest jakiegokolwiek efektu prowadzenia prac przy drzewach, zakładaniu trawników, nasadzeń roślin jednorocznych, krzewów i drzew; 6. art. 89 ust. 1 pkt ust. 2 ustawy Pzp polegające na przedstawieniu przez wykonawcę MPZ dokumentów, z których wynika, że pracownik wpisany do załącznika nr 5 spełnia warunki przewidziane w pkt. 5.4.3 SIWZ. Kwalifikacje te są spełnione tylko w przypadku połączenia kwalifikacji wykonawcy MPZ z uprawnieniami właściciela podmiotu, który użycza swojego potencjału w postaci tego pracownika, nie zaś samodzielnie. Odwołujący wniósł o: 1. unieważnienie czynności oceny ofert i wyboru oferty najkorzystniejszej i nakazanie Zamawiającemu powtórzenie czynności oceny ofert i ponownego wyboru oferty najkorzystniejszej; 2. dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania na okoliczności wskazane w jego uzasadnieniu; 3. dopuszczenie dowodu z zeznań świadka S……….. K………… zam. Lublin ul Niepodległości 7 na okoliczność stanu zieleni w parku w Osmolicach i w konsekwencji badania zgodności wystawionych przez MPZ referencji z rzeczywistym stanem rzeczy. W uzasadnieniu swoich zarzutów Odwołujący wskazał, że oferty złożone przez pozostałych wykonawców tj. Remondis oraz MPZ są na poziomie o 50 % niższym niż kwota przewidziana w kosztorysie inwestorskim: 49,7% Remondis i 54,4% MPZ. Odwołujący podniósł, iż poinformował Zamawiającego w piśmie z dnia 25 kwietnia 2014 r. o podejrzeniu rażąco niskiej ceny w ofertach obu wykonawców, wskazując na konkretne pozycje z oferty tych wykonawców. Odwołujący podkreślił, że wykonawca MPZ zastosował ceny jednostkowe na dużo niższym poziomie. Zarówno z ogólnej wiedzy branżowej, jak też z analizy wszystkich cen jednostkowych tego wykonawcy jednoznacznie wynika, że doszło do pisarskiej omyłki w przedstawianiu ceny jednostkowej w poz. VIII/5 „pielęgnacja rabat i roślin cebulowych (5500m2)”. W ocenie Odwołującego zamiast kwoty 2.200,00zł. (pozostali wykonawcy: 5.340,00zł., 2.475,00 zł., 2.199,60 zł.) wpisano kwotę 22.000,00 zł. Zawyżyło to tym samym wartość końcową kosztorysu o aż 237.600,00 zł netto, o 256.608,00 zł brutto. W ocenie Odwołującego, skorygowanie tej omyłki dałoby w przypadku wykonawcy MPZ cenę ofertową brutto w wysokości 1.027.438,74 zł, a więc 43,5% wartości wyceny Zamawiającego. Wskazuje to na prawdziwie niski, nierynkowy poziom cen ofert. W uzasadnieniu swoich zarzutów Odwołujący przedstawił również szczegółowa kalkulację wybranych elementów kosztorysu obu wykonawców w celu wykazania rażąco niskiej ceny. Jako punkt wyjścia do przedstawionej kalkulacji Odwołujący przyjął minimalną plącę krajową w wysokości 1680 zł brutto. Na tej podstawie, uwzględniając niezbędne koszty związane z ubezpieczeniem społecznym, funduszami, obsługą, Odwołujący przyjął, że koszt wynagrodzenia miesięcznego brutto dla pracownika zatrudnionego na umowie o prace z najniższą stawką bez naliczania premii uznaniowej, nagród kształtuje się na poziomie 2.666,00zl/m-c, czyli 15,87zł za 1 roboczogodzinę. Na poparcie powyższych wyliczeń i przyjętych wskaźników Odwołujący przedstawił Kalkulację Wskaźników Narzutów Sekocenbud. W zakresie poszczególnych kwestionowanych pozycji kosztorysowych wykonawców, Odwołujący wskazał, co następuje: Opis pozycji wg SIWZ wykonania prac. Załącznik nr 1 do SIWZ oraz umowy 1/1 Utrzymanie terenu w czystości: Odwołujący wskazał, że najniższa cena rynkowa skalkulowana przez Odwołującego dla tej pozycji wynosi 82.415 zł na 12 m-cy, czyli miesięczny koszt wykonania usługi kształtuje się na poziomie 6.867 zł. Wykonawca Remondis zaproponował cenę 8.000 zł, wykonawca MPZ cenę 3.000 zł, zaś Odwołujący 6.817 zł. Odwołujący przyjął na potrzeby kalkulacji, że pracę będą wykonywane przez pracowników z najniższym wynagrodzeniem zatrudnionych na umowach o pracę, będą oni używać roweru jako środka do patrolowania. Odwołujący przyjął również podział roku ze względu na zróżnicowanie nasilenia prac wynikającego z liczby osób korzystających z parku, a tym samym potrzebnych nakładów na utrzymanie porządku. Poz. 1/3 - trejaż: dbanie o należyty wygląd techniczny, w razie konieczności odmalowanie i bieżąca konserwacja oraz naprawa (załącznik nr 1) Odwołujący przedstawił kalkulację na okres12 m-cy i przyjął, że pracę będą wykonywane, że pracownika serwisowego wykwalifikowanego (wynagradzanego 20% więcej niż minimalna stawka krajowa) ze sprzętem specjalistycznym stolarskim itp. Według obliczeń Odwołującego łączna kwota wykonania usługi za rok 3.685,79 zł, co przekłada się na ryczałt miesięczny w kwocie 307,15 zł. Utrzymanie stawów i strumienia Odwołujący wskazał, że według jego obliczeń najniższa cena rynkowa skalkulowana dla tej pozycji wynosi 34.420,00 zł za okres 12 m-cy, co daje średni miesięczny koszt w wysokości 2.868 zł. Wykonawca Remondis zaoferował w swojej ofercie cenę 1.000 zł, wykonawca Garden Designers 2.400 zł., wykonawca MPZ kwotę 410 zł, zaś Odwołujący kwotę 2.851 zł. Na potrzeby sporządzenia kalkulacji Odwołujący przyjął konieczność zatrudnienia na ½ etatu pracownika wykwalifikowanego z wynagrodzeniem o 20% wyższym od minimalnej pracy krajowej, określoną wycenę konicznych materiałów, w tym dzierżawę pontonu oraz zysk przedsiębiorstwa na poziomie 5%. II/3 Karczowanie drzewek o obwodzie do 20 cm i wieku do 10 lat oraz krzewów: Odwołujący wskazał, że według jego obliczeń najniższa cena rynkowa skalkulowana dla tej pozycji wynosi 11,1 zł/1 szt. Wykonawca Remondis zaproponował cenę 5,00 zł, wykonawca Garden Designers cenę 24,00 zł, wykonawca MPZ 40 zł, zaś Odwołujący 11,70 zł. Odwołujący wskazał, że swoją kalkulację oparł o normy branżowe Katalog Nakładów Rzeczowych KNR2-01 tabela 102 01/01. III Pielęgnacja krzewów Odwołujący wskazał, że najniższa cena rynkowa skalkulowana dla tej pozycji wynosi 124.793,83 zł na sezon 6-mcy, co przekłada się na ryczałt miesięczny w wysokości 20.798,97 zł miesięcznie. Wykonawca Remondis zaproponował cenę 9.900 zł, wykonawca Garden Designers cenę 21.900 zł, wykonawca MPZ 19.190 zł, zaś Odwołujący 20.400 zł. Odwołujący wskazał, że jest to bardzo istotna pozycja, o dużym znaczeniu dla zachowania standardu utrzymania zieleni parkowej oraz szkieletowej ze względu na globalną wycenę oferty. Z uwagi na jej wysoką kosztochłonność wynikającą zarówno z bardzo dużych nakładów robocizny, jak też użycia materiałów (nawozy, śr. chemiczne, a przede wszystkim kora do ściółkowania) oraz usług zewnętrznych (analiza 10 próbek glebowych co miesiąc). Dla celów kalkulacji, Odwołujący przyjął bardzo szerokie wykorzystanie pracowników sezonowych zatrudnionych na umowach o dzieło oraz stażystów zatrudnionych przez MUP i PUP. Wskazał, że pozwala to na obniżenie realnej stawki roboczogodziny o 50% w stosunku do minimalnej płacy wymaganej przez Kodeks pracy wraz z narzutami, wówczas zamiast stawki 15,87 zł stosuje się do wyceny 7,93 zł za 1 roboczogodzinę. Przy kalkulacji Odwołujący posłużył się normą KNR 2-21, tablica 701/01 - pielęgnacja krzewów liściastych gdzie norma nakładu pracy wynosi 0,7 rbg na 1 szt krzewu liściastego. Przyjęto przelicznik m2 szt krzewów w stosunku 1:1 i zmniejszenie nakładu współczynnikiem 0,9 ze względu na zastosowanie nowoczesnych metod pielęgnacyjnych w zakresie zastępowania tradycyjnego pielenia i odchwaszczania technikami chemicznymi - herbicydy, czego nie zakładały normy KNR. Odwołujący przyjął określoną wycenę niezbędnych materiałów, w tym koszów załadunku i wywozu chwastów, zakupu nawozów i materiałów pomocniczych, analizy gleb. V/1 Pielęgnacja pnączy 3560 sztuk Odwołujący wskazał, że prace będą wykonywane przez 6 miesięcy w przeciągu roku. W ocenie Odwołującego najniższa cena rynkowa skalkulowana dla tej pozycji wynosi 19.168,27 zł (6 m-cy) co daje ryczałt miesięczny 3.194,71. Wykonawca Remondis złożył ofertę z ceną 2.500 zł, zaś wykonawca MPZ z ceną 712 zł. Odwołujący zaproponował cenę 3.026 zł. W poszukiwaniu oszczędności Odwołujący przyjął dla powyższego wyliczenie bardzo szerokie wykorzystanie pracowników sezonowych zatrudnionych na umowach o dzieło oraz stażystów zatrudnionych przez MUP i PUP, co pozwala na obniżenie realnej stawki roboczogodziny o 50% w stosunku do minimalnej płacy wymaganej przez Kodeks pracy wraz z narzutami. W konsekwencji zamiast stawki 15,87 zł Odwołujący przyjął do wyceny stawkę 7,93 zł za 1 roboczogodzinę. Odwołujący wskazał, że przy sporządzeniu wyceny oparł się o normy KNR 2-21 tablica 701 poz, 01- analogia do krzewów przy współczynniku 0,9. Odwołujący przyjął również własną wycenę transportu, liczby niezbędnych rbg, kosztu nabycia nawozów oraz zysku przedsiębiorcy na poziomie 5%. VI Rośliny odkrywkowe VI/1 Pielęgnacja roślin okrywowych 5000 mkw. Odwołujący wskazał, że powyższe prace będą wykonywane przez 6 miesięcy w przeciągu roku. Według obliczeń Odwołującego najniższa cena rynkowa skalkulowana dla tej pozycji wynosi 24.812,20 zł (za okres 6 m-cy), co przekłada się na ryczałt miesięczny 4.135,37zł. Wykonawca Remondis zaproponował cenę 2.500 zł, wykonawca MPZ cenę 750 zł, zaś Odwołujący 4.250 zł. Odwołujący wskazał, że na potrzeby sporządzenia powyższej kalkulacji wykorzystanie pracowników sezonowych zatrudnionych na umowach o dzieło i stażystów zatrudnionych przez MUP i PUP, co powoduje obniżenie realnej stawki roboczogodziny o 50% w stosunku do minimalnej płacy wymaganej przez Kodeks pracy wraz z narzutami. Odwołujący uwzględnił więc zamiast stawki 15,87 zł stosuje się do wyceny 7.93 zł za 1 roboczogodzinę. Odwołujący przyjął również własną wycenę transportu, liczby niezbędnych rbg, kosztu nabycia nawozów oraz zysku przedsiębiorcy na poziomie 5%. VII Konserwacja trawników Odwołujący wskazał, że w jego ocenie koszt rynkowy koszenia trawników to 0,10zł/m2. Wykonawca Remondis złożył ofertę z ceną 0,05 zł, wykonawca Garden Designers z ceną 0,07 zł, wykonawca MPZ 0,08 zł, zaś sam Odwołujący 0,08 zł. Odwołujący wskazał, że kalkulacja została przyjęta w oparciu o funkcjonujące w regionie stawki koszenia, powszechnie znane w branży. Przykłady: S.M. Czuby 590zł/ha czyli 0,06zł/m2 S.M. LSM 620 -780zł/ha czyli 0,06 - 0,08zł/m2 ZDiM Lublin 0,03 - 0,06zł/m2 ZDM Puławy 0,05 - 0,07zł/m2 Co w konsekwencji, w ocenie Odwołującego średni koszt wykonania usługi kształtuje się na poziomie 0,06zł/m2 koszenia bez zbierania pokosu. Odwołujący wskazał, że powyższe ceny nie uwzględniają zgrabienia i wywozu pokosu oraz jego utylizacji, co z reguły podwaja koszt samego koszenia (2 x większy nakład czasu pracy, transport, utylizacja, opłata za zdeponowanie odpadu zielonego). Odwołujący wskazał, że w swoich obliczeniach zawarł dodatkowe zastrzeżenia: (i) ograniczenie używania kos spalinowych; (ii) brak transportu pow. ładowności 3,5t; (iii) dokonywanie wsiewek w miejscach rozgarniętych kretowisk; (iv) sprzątanie pokosu codziennie; (v) wykonywanie wertykulacji jesienną. W ocenie Odwołującego, wszystkie ww. aspekty należało uwzględnić w wycenie usługi koszenia. VII/6 Wygrabienie liści z trawników, skupin, żywopłotów i roślin okrywowych Odwołujący wskazał, że w jego ocenie koszt rynkowy wykonania usługi to 0,70zł/m2. Wykonawca Remondis złożył ofertę z ceną 0,15 zł, wykonawca Garden Designers z ceną 0,48 zł, MPZ 0,15 zł, zaś sam Odwołujący 0,68 zł. Odwołujący wskazał, że na potrzeby wyceny przyjął wykonywanie usługi z wykorzystaniem pracowników sezonowych zatrudnionych na umowach o dzieło i stażystów zatrudnionych przez MUP i PUP, co obniża realną stawkę roboczogodziny o 50% w stosunku do minimalnej płacy wymaganej przez Kodeks pracy wraz z narzutami. Odwołujący uwzględnił więc w swoich obliczeniach zamiast stawki 15,87 zł, stawkę 7,93 zł za 1 roboczogodzinę. Odwołujący wskazał, że swoją kalkulację przygotował w oparciu o Katalog Nakładów Pracy KNP, tabela 1321. Odwołujący przyjął kosztów transportu w wysokości 10% kosztów zgrabienia, czyli 6,10 zł/100 m2 oraz 5% zysku przedsiębiorcy. VII/7 Nawożenie trawników Odwołujący wskazał, że w jego ocenie koszt rynkowy wykonania usługi to 0,18zł/m2. Wykonawca Redmondis zaproponował cenę 0,15 zł, wykonawca Garden Designers 0,24 zł, wykonawca MPZ 0,02 zł, zaś Odwołujący 0,16 zł. Odwołujący wskazał, że cena zaproponowana przez wykonawcę MPZ nie pozwala na zakup połowy wymaganego przez normy nawozu tradycyjnego, nie wspominając o nawozach magnezowo-żelazowych o spowolnionym działaniu, jakich wymaga Zamawiający. VIII/5 Pielęgnacja 5.500m2 rabat z bylin i roślin cebulowych Odwołujący wskazał, że według jego obliczeń koszt rynkowy wykonania usługi to 5.350 zł. Wykonawca Remondis zaproponował cenę 2.475 zł, czyli na poziomi 42% ceny rynkowej. Odwołujący dla wyliczenia wartości rynkowej usługi przyjął wykonywanie usługi z wykorzystaniem pracowników sezonowych zatrudnionych na umowach o dzieło i stażystów zatrudnionych przez MUP i PUP, co obniża realną stawkę roboczogodziny o 50% w stosunku do minimalnej płacy wymaganej przez Kodeks pracy wraz z narzutami. Odwołujący uwzględnił więc w swoich obliczeniach zamiast stawki 15,87 zł, stawkę 7,93 zł za 1 roboczogodzinę. Ponadto, Odwołujący przyjął w swoich obliczeniach własną wycenę nawozów, środków ochrony oraz ilości, które w jego ocenie są niezbędne do wykonania zamówienia. Usuwanie gniazd i płoszenie ptaków Odwołujący wskazał, że usługa ta wymaga dwóch czynności. Według oceny Odwołującego, usługa sokolnika to koszt około 50,000 zł, o czym wielokrotnie informowano opinię publiczną w Lublinie za pośrednictwem prasy oraz lokalnych rozgłośni radiowych i telewizji. Dodatkowo, w ocenie Odwołującego, należy przeprowadzić wiosenne zrzucanie gniazd metodami alpinistycznymi, bez pomocy podnośników montażowych. W takim wykonaniu zabieg ten jest bardzo kosztochłonny. Ważne jest też to, że w przypadku, gdy podczas prowadzenia nieskutecznej, (tj, zbyt krótko, nieprofesjonalnie bądź zbyt małą liczbą ptaków drapieżnych) akcji sokolniczej powstanie nowe gniazdo RDOchr Środowiska wstrzymuje/kończy całą akcję i ilość zakładanych gniazd do usunięcia ręcznego rośnie lawinowo. W ocenie Odwołującego powyższe nie znalazło to odzwierciedlenia w kalkulacji wykonawcy Remondis, które zamieściło w swojej wycenie wyjątkowo niską, tj. 25.000,00 zł, odbiegającą od realiów cenę tej usługi. Na potwierdzenie swoich twierdzeń Odwołujący załączył do odwołania publikacje prasowe oraz ofertę cenową firmy „Sokół” wykonującą skutecznie ten zakres prac na terenie Ogrodu Saskiego w Lublinie. Zarzut wadliwe zaświadczenie o niekaralności Odwołujący wskazał, że oferta wykonawcy Remondis jest niezgodna z wymaganiami określonymi w SIWZ w zakresie w jakim specyfikacja wymagała przedłożenia zaświadczeń o niekaralności. Odwołujący wskazał, że z zaświadczenia przedstawionego przez wykonawcę Remondis dotyczącego M…………. B…………… brak jest wskazania zakresu danych, które mają być przedmiotem informacji o osobie, mimo że precyzyjnie zapisano te wymagania w pkt 6.7.5 i 6.7.7 SIWZ i mimo że w przypadku innych osób występujących w konsorcjum prawidłowo podano zakres żądanych w SIWZ informacji, tj. art. 24 ust 1 pkt 4-8 oraz 10 – 11 ustawy Pzp. W ocenie Odwołującego, zaświadczenie w przedłożonej formie nie spełnia warunków określonych w SIWZ. Zarzut dotyczący braku należytych referencji - niedopuszczalne uzupełnienie oferty Odwołujący wskazał, że Zamawiający zakwestionował wykonawcy Remondis jedną z przedstawionych referencji, gdyż nie dotyczyła ona zabytkowego parku wpisanego do rejestru zabytków. W konsekwencji wykonawca Remondis przedłożył nową referencję i zmienił treść załącznika nr 3. Złożenie nowej referencji i zmiana załącznika musi być traktowana, w ocenie Odwołującego, jako wykraczająca poza dozwolone uzupełnienie braków oferty, w rozumieniu art. 26 ust. 3 ustawy Pzp. W takiej bowiem sytuacji nie mamy do czynienia z „brakiem dokumentów”, gdyż wykonawca je złożył, lecz nie potwierdzają one spełnienie warunków udziału w przetargu. Sytuacja taka nie może być też traktowana jako „złożenie dokumentów jako zawierających błędy”. Nie doszło bowiem, w ocenie Odwołującego, do ponownego złożenia tych samych dokumentów, ale pozbawionych błędów, ale do złożenia zupełnie nowych dokumentów, których wykonawca nie złożył w dacie składania oferty. Zarzut dotyczący przedłożenia referencji dotyczącej ogrodu, a nie parku Odwołujący wskazał, że wykonawca MPZ złożył referencje dotyczące prac pt. „Rewaloryzacja obiektów z otaczającymi ogrodami” zawierające opis: „...M…………. P…………. przeprowadziła w latach 2011-2012 prace projektowo-rewaloryzacyjne obiektów ... pod opieką Kons. Zabytków: Willa Różana i Willa Gioia w Nałęczowie z otaczającymi ogrodami o wartości...”. W ocenie Odwołującego referencje te nie odnoszą się do parku, lecz co najwyżej ogrodu, położonego wprawdzie w Nałęczowie, gdzie znajduje się zabytkowy Park Zdrojowy, ale to jednak nie spełnia stawianego w SIWZ wymogu. Tym samym referencje nie spełniają warunku SIWZ. Zarzut przedłożenia referencji niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy Odwołujący wskazał, że wykonawca MPZ przedstawił referencje dotyczące parku stanowiącego własność J………… i L………… M………….. w Osmolicach. Z osobistej wizyty przeprowadzonej przez pracownika Odwołującego w tym parku wynika, że jest to stary zaniedbany dworek z zespołem parkowy w dosyć zaniedbanym stanie. W parku brak jest jakiegokolwiek efektu prowadzenia prac przy drzewach, zakładaniu trawników, nasadzeń roślin jednorocznych, krzewów i drzew. Prace przy trawnikach prowadzone są przez ekipę pracowników lub właściciela osobiście i polegają wyłącznie na koszeniu chwastów kosiarką bijakowa przypiętą do ciągnika rolniczego oraz wykaszarką spalinową. Potwierdzają to mieszkańcy Osmolić zapytani przed sklepem. W ocenie Odwołującego wynika z powyższego, że referencje te są delikatnie mówiąc niezgodne z rzeczywistością a wykonawca w rzeczywistości nie świadczył w tym parku żadnych usług, co do których Zamawiający stawiał wymagania. Zarzut przedstawienia referencji wystawionych przez podmiot nie będący uczestnikiem przetargu Odwołujący wskazał, że wykonawca MPZ przedstawił referencje dotyczące rewaloryzacji parku w Opolu Lubelskim. Referencje wystawiło IGE Budownictwo- Energetyka Sp. z o.o., a podpisał R…………. H…………. . Z oferty nie wynika z jakiego powodu wykonawca MPZ dysponuje potencjałem. Referencje wystawiło IGE Budownictwo - Energetyka Sp. z o.o. Brak jest zobowiązania tej spółki do udostępnienia tego potencjału. Odwołujący wskazał, że z informacji na BIP Opole Lubelskie wynika, że wykonawcą prac dla UM Opole Lub. nie był podmiot wystawiający referencje. Zarzut braku spełnienia warunku dysponowania potencjałem kadrowym Odwołujący wskazał, że przedstawiony w ofercie wykonawcy MPZ wykaz osób - załącznik nr 5 nie spełnia wymagań SIWZ mówiących o konieczności dysponowania osobą, która posiada wykształcenie minimum średnie w zakresie pielęgnacji zieleni oraz ukończyła kurs uprawniający do wykonywania pielęgnacji i wycinki drzew metodami alpinistycznymi oraz min, 2 letnie doświadczenie przy wykonywaniu prac pielęgnacyjnych drzew na obiektach zabytkowych. Wymóg posiadania tych cech winna spełniać kumulatywnie jedna i ta sama osoba, przy czym ukończenie kursu pielęgnacji i usuwania drzew technikami alpinistycznymi przez pracowników p. W…………. W…………. nie może być dokumentowane jego oświadczeniami tym bardziej, że załączone świadectwa panów K. B……….., P. K……….., Ł. K………… nic nie wspominają o ukończeniu takich kursów, a jedynie o kursach stosowania technik alpinistycznych w pracach wysokościowych, bez uwzględnienia jakichkolwiek aspektów dendrologicznych. Ponadto, zgodnie z SIWZ osoba taka powinna pozostawać do dyspozycji wykonawcy sposób bezpośredni, a nie pośredni jako pracownik zatrudniony (lub niezatrudniony!) przez inny podmiot. Odwołujący wskazał, że z przedstawionych przez wykonawcę MPZ dokumentów wynika, że kryteria z p. 5.4.3.1. b. SIWZ nie spełnia żadna konkretna osoba, jedynie zaś łącznie kilka osób. Ponadto Odwołujący wskazał, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do posiadania takich uprawnień również przez pozostałych wykonawców (tzn., że takich łącznych uprawnień nie posiada p. J………… G…………… – wykonawca Remondis). Odwołujący wniósł o wezwanie wymienionych wykonawców do przedstawienia dowodu na potwierdzenie, że wymieniona osoba posiada wiedzę i doświadczenie wymagane przez SIWZ. W ocenie Odwołującego, komisja przetargowa nie zwróciła uwagi na fakt niespełniania postawionych w SIWZ wymogów łącznie dla jednej osoby. Komisja zauważyła jedynie uchybienie polegające na braku wskazania w zobowiązaniu przez podmiot W. Witkowski, które osoby oddaje do dyspozycji. Komisja nie zauważyła, że wskazane osoby nie mają kwalifikacji żądanych w zapisie 5.1.3, a w szczególności 5.4.3.1(b). SIWZ. Tymczasem wykonawca MPZ dopisał do pierwszej strony zobowiązania z dnia 28.03. nazwisko Piotra Krawczyka w odniesieniu do osoby posiadającej min. średnie wykształcenie w zakresie pielęgnacji zieleni, dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu prac pielęgnacyjnych na obiektach zabytkowych i ukończony kurs uprawniający do wykonywania pielęgnacji i wycinki drzew metodami alpinistycznymi pomijając fakt, że takich warunków ta osoba nie spełnia w odniesieniu do warunku ukończenia kursu. W odpowiedzi na wezwanie wykonawca MPZ złożył ten sam dokument zobowiązania, lecz z dopisanym nazwisko do starego zobowiązania sprzed daty na pierwszej stronie, nie zmieniając strony drugiej. Odręcznie wpisana data, Lublin i podpis i pieczęć są niezmienne, a dopisano jedynie nazwisko P……….. K………….., tym samym doprowadzając do stworzenia nowego dokumentu, który miał sprawiać wrażenie istniejącego w takiej formie w dniu składania ofert, podczas gdy bezsprzecznie istniał on w tej dacie w innej postaci. Ponadto z przedstawionych świadectw ukończenia kursu jednoznacznie wynika, że są to kursy stosowania technik alpinistycznych „pozwalające na samodzielne i bezpieczne realizowanie prac wysokościowych”, nie wspominając nic o pielęgnacji i wycince drzew metodami alpinistycznymi, czyli wymaganej wiedzy z zakresu dendrologii. Ponadto, Odwołujący wskazał, że skoro załączono komplet dokumentów (7 stron) mówiących o kwalifikacjach p. W. W…………. oraz świadectwa ukończenia kursów alpinistycznych w pracach wysokościowych pracowników W. W……….., panów B………., K……….. i K…………, a także oświadczenie W. W…………… o ich doświadczeniu należy przypuszczać, że zaprezentowano wszystkie dokumenty związane z kwalifikacjami tych osób, a tym samym żadna z nich nie spełnia wymogów SIWZ (wykształcenie min. średnie w zakresie pielęgnacji zieleni wraz kursem pielęgnacji drzew metodami alpinistycznymi plus 2 letnie doświadczenie). Z przedstawionych dokumentów nie wynika bowiem fakt legitymowania się przez P………… K…………. min. średnim wykształceniem w zakresie pielęgnacji zieleni, ani też ukończeniem wymaganego kursu. Izba po przeprowadzeniu rozprawy, zapoznaniu się z dokumentacją postępowania przesłaną przez Zamawiającego w formie kopii potwierdzonej za zgodność oryginałem, odwołaniem, odpowiedzią na odwołanie, pismem Przystępującego z dnia 14 maja 2014 r., po wysłuchaniu oświadczeń, jak i stanowisk stron złożonych ustnie do protokołu w toku rozprawy, ustaliła co następuje: Zamawiający – Gmina Lublin - prowadzi na podstawie przepisów ustawy Pzp postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego pn. „Kompleksowa konserwacja zieleni na terenie Ogrodu Saskiego w Lublinie”. Szacunkowa wartość zamówienia jest wyższa od kwot wskazanych w przepisach wykonawczych na podstawie art. 11 ust. 8 Pzp. Ogłoszenie o zamówieniu opublikowano w dniu 20 lutego 2014 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej pod numerem 2014/S 036 - 059517. Zamawiający oszacował wartość zamówienia na kwotę netto 2.173.643,48 złotych. Wartość zamówienia z uwzględnieniem podatku VAT wynosiła 2.360.494,96 złotych. Zgodnie z protokołem postępowania, w postępowaniu zostały złożone cztery oferty: 1. Oferta Przystępującego – zaoferowana cena brutto za wykonanie zamówienia to 1.174.101,61 złotych; 2. Oferta MPZ - zaoferowana cena brutto za wykonanie zamówienia to 1.284.046,74 złote; 3. Oferta Garden Designers M……….. D…… zaoferowana cena brutto za wykonanie zamówienia to 1.248.422,72 złotych; 4. Oferta Odwołującego - zaoferowana cena brutto za wykonanie zamówienia to 1.417.739,96 złotych; Izba ustaliła, w zakresie podniesionych zarzutów przez Odwołującego, że zgodnie z pkt 5.4.2 SIWZ wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia byli zobowiązani do wykazania w zakresie wiedzy i doświadcza, iż wykonali lub wykonują minimum 2 usługi w zakresie utrzymania i/lub kształtowania zabytkowych parków wpisanych do rejestru zabytków o wartości wykonanej usługi co najmniej 400.000 złotych brutto każda w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótsze, w tym okresie. Ponadto, w pkt 5.4.2. SIWZ Zamawiający wymagał, w zakresie dysponowania osobami zdolnymi do wykonania zamówienia, m.in. aby każdy z wykonawców dysponował co najmniej jedną osobą, która posiada wykształcenie min. średnie w zakresie pielęgnacji zieleni oraz ukończyła kurs uprawniający do wykonywania pielęgnacji i wycinki drzew metodami alpinistycznymi oraz mim 2 letnie doświadczenie przy wykonywaniu przy wykonywaniu prac pielęgnacyjnych drzew na obiektach zabytkowych. Jak wynika z akt postępowania, pismem z dnia 16 kwietnia 2014 r. Zamawiający zwrócił się do Przystępującego, w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, o przedłożenie niezbędnych dokumentów w celu wykazania spełnienia warunków określonych w pkt 5.4.2 SIWZ. Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r., Przystępujący przedłożył Załącznik nr 3 z wykazem usług wymaganych przez Zamawiającego wraz z niezbędnymi referencjami. Ponadto, jak wynika z akt postępowania, również wykonawca MPZ został wezwany przez Zamawiającego, w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, do wykazania spełnienia warunków określonych w pkt 5.4.2 SIWZ w zakresie wiedzy i doświadczenia poprzez przekazanie oryginału zobowiązania podmiotu trzeciego do udostępnienia swojego potencjału. Ponadto, wykonawca MPZ został wezwany do wykazania dysponowaniem osobami zdolnymi do wykonania zamówienia poprzez przedstawienie oryginału zobowiązania podmiotu trzeciego, który udostępnia swoje zasoby w postaci wymaganych osób do wykonania zamówienia. Izba ustaliła, że na skutek przekazania w dniu 6 maja 2014 r. przez Zamawiającego wezwania do wzięcia udziału w postępowaniu odwoławczym wraz z kopią odwołania do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęły zgłoszenia przystąpienia do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego przez wykonawcę Konsorcjum Remondis Sp. z o.o. – Lider i Floreko M………… B…………… – Partner. Wobec dokonania zgłoszenia w formie pisemnej, z zachowaniem 3-dniowego terminu oraz wymogu przekazania kopii zgłoszenia Stronom postępowania (zgodnie z art. 185 ust. 2 ustawy Pzp) – Izba nie miała podstaw do stwierdzenia nieskuteczności przystąpienia, co do którego nie zgłoszono również opozycji. W dniu 15 maja 2014 r. Zamawiający złożył odpowiedź na odwołanie. Zamawiający wniósł o oddalenie odwołania w całości. Ponieważ odwołanie nie zawierało braków formalnych i wpis od niego został uiszczony – podlegało rozpoznaniu przez Izbę. Izba zważyła co następuje: Na wstępie Izba ustaliła, że Odwołujący - jako wykonawca, który złożył ofertę sklasyfikowaną na drugim miejscu - spełnia określone w art. 179 ust. 1 ustawy Pzp przesłanki korzystania ze środków ochrony prawnej, tj. ma interes w uzyskaniu zamówienia, a naruszenie przez Zamawiającego przepisów ustawy Pzp może spowodować poniesienie przez niego szkody, polegającej na nieuzyskaniu zamówienia. Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Co do zarzutu naruszenia art. 90 ust. 1, 2 oraz 3 ustawy Pzp w zw. z art. 7 ustawy Pzp. Izba nie podziela argumentacji Odwołującego co do obowiązku zwrócenia się przez Zamawiającego w trybie art. 90 ust. 1 ustawy Pzp do Przystępującego oraz wykonawcy MPZ o udzielenie wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na zaoferowane przez tych wykonawców ceny, w sytuacji gdy oferty te stanowiły odpowiednio 49,7% oraz 54,4% kosztorysu inwestorskiego. Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy Pzp, Zamawiający w celu ustalenia, czy oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia, zwraca się do wykonawcy o udzielenie w określonym terminie wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny. Art. 90 ust. 1 ustawy Pzp odnosi pojęcie rażąco niskiej ceny do przedmiotu zamówienia. W orzecznictwie przyjmuje się, że punktem odniesienia dla pojęcia rażąco niskiej ceny może być przedmiot zamówienia i jego wartość (m.in. postanowienie SO w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt: II Ca 2194/05) oraz ceny innych ofert złożonych w postępowaniu (m.in. wyrok KIO 1428/14). Takie stanowisko podziela również skład orzekający w niniejszym postępowaniu. Za ofertę z rażąco niską ceną należy uznać ofertę, której cena jest nierealna w relacji do cen rynkowych podobnych zamówień, co oznacza, że odbiega ona od cen przyjętych, wskazując na fakt wykonania zamówienia poniżej kosztów wytworzenia. Jak stwierdził Sąd Okręgowy w Katowicach w wyroku z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt XIX Ga 3/07, o cenie rażąco niskiej można mówić wówczas, gdy oczywiste jest, że przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby dla niego nieopłacalne. Rażąco niska cena jest to cena niewiarygodna, oderwana całkowicie od realiów rynkowych. Przykładem może być oferowanie towarów poniżej kosztów zakupu lub wytworzenia albo oferowanie usług za symboliczną kwotę. Stanowisko o niedopuszczalności automatycznego przyjmowania, wyłącznie na podstawie kryterium arytmetycznego, że cena poniżej pewnego poziomu jest ceną rażąco niską, jest ugruntowane w orzecznictwie (tak m.in. orzeczenie ETS z dnia 22 czerwca 1989 r., w sprawie C-103/8 - Fratelli Constanzo). Pogląd przeciwny kłóciłby się z logiką i celem postępowań przetargowych, które mają prowadzić - w warunkach konkurencji - do wyboru oferty najkorzystniejszej. Należy podkreślić, że art. 90 ust.1 ustawy Pzp nie nakłada na Zamawiającego obowiązku przeprowadzania procedury wyjaśnień na okoliczność wystąpienia rażąco niskiej ceny w odniesieniu do każdej oferty z najniższą ceną. Ponadto, w świetle obowiązujących przepisów, obowiązek taki nie zachodzi każdorazowo w przypadku z góry określonej relacji arytmetycznej między ceną oferty a wartością zamówienia, czy cenami innych ofert, ale uwarunkowany jest wystąpieniem - w konkretnych okolicznościach - podejrzenia, że oferta zawiera rażąco niską cenę. To Zamawiający, kierując się swoją wiedzą i doświadczeniem, rozeznaniem rynku oraz informacjami zawartymi w ofertach wykonawców decyduje czy istnieje uzasadniona potrzeba wezwania danego wykonawcy do złożenia wyjaśnień co do zaoferowanej ceny. Subiektywne przekonanie danego wykonawcy o wystąpieniu rażąco niskiej ceny i wymuszanie na Zamawiającym podjęcia procedury wyjaśnień zaoferowanej ceny nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach ustawy Pzp. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że analiza cen ofert złożonych w przedmiotowym postępowaniu nie uzasadniała, w ocenie Izby, wszczęcia procedury wyjaśniającej określonej w art. 90 ust. 1 ustawy Pzp. Argumentacja przedstawiona przez Odwołującego na poparcie podniesionych w odwołaniu zarzutów skoncentrowana była w pierwszej kolejności na arytmetycznym porównaniu ceny zaoferowanej przez Przystępującego oraz wykonawcę MPZ do kwoty wskazanej w kosztorysie inwestorskim. Odwołujący wskazał, że oferta Odwołującego stanowi 49,7% wartości kosztorysu inwestorskiego zaś oferta MPZ 54,4% wartości kosztorysu inwestorskiego. W ocenie Izby, fakt ten jednak sam w sobie nie stanowi wystarczającej przesłanki obligującej Zamawiającego do żądania od tych wykonawców wyjaśnień w zakresie elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny zwłaszcza, że ceny pozostałych ofert złożonych w postępowaniu również istotnie od tej wartości odbiegają. Odnosząc się do kwestii relacji ceny oferty do wartości szacunkowej zamówienia, podzielić należy pogląd wyrażony w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie o sygn. akt: KIO 1007/13, 1021/13, 1050/13, 1054/13, w którym Izba stwierdziła, że po pierwsze, podkreślenia wymaga, że samo porównanie cen ofert złożonych przez wykonawców w postępowaniu do wartości szacunkowej zamówienia (…), nie jest wystarczające dla stwierdzenia, że Zamawiający winien poddać szczególnej analizie ceny ofert dwóch wskazywanych wykonawców, w tym wezwać ich na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy do wyjaśnienia elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny. Wartość szacunkowa zamówienia jest pewną projekcją zamawiającego, opartą o założenia i szacunki, która nie zawsze musi znaleźć odpowiedź w treści cen składanych w warunkach konkurencji. Oczywistą i nie budzącą wątpliwości jest przy tym konieczność dokonywania oszacowania przez zamawiającego wartości zamówienia z uwzględnieniem zasady ostrożnej wyceny przedmiotu zamówienia, w sposób uśredniony i nie nadmiernie optymistyczny, skoro odnosi się ona do nie dających się przewidzieć zachowań wykonawców, działających w ramach rynku konkurencyjnego – ta konkurencja jest wręcz wkomponowana w postępowanie o zamówienie publiczne, którego istotą, przy kryterium stanowiącym cenę, jest - z perspektywy wykonawcy - konkurowanie ceną. Oczywistym jest zatem, że wartość szacunkowa zamówienia nie może odpowiadać najniższej spodziewanej cenie, a stanowi raczej wyraz uśrednionych oczekiwań co do odpowiedzi wykonawców. Należy więc stwierdzić, że składanie ofert z ceną niższą od wartości oszacowanej przez Zamawiającego jest w postępowaniach przetargowych zjawiskiem naturalnym, które nie może być automatycznie postrzegane jako okoliczność uzasadniająca wątpliwości co do rzetelności kalkulacji ceny. Sam Zamawiający przyznał, że szacował przedmiot zamówienia z pewną ostrożnością w celu zapewnienia sobie odpowiednich funduszy w budżecie miasta. Z kolei z porównania ceny oferty najkorzystniejszej z cenami pozostałych ofert złożonych w postępowaniu (które dają pewien obraz sytuacji rynkowej) wynika, że cena zaoferowana przez Przystępującego oraz MPZ nie odbiega rażąco od ceny zaoferowanej przez Odwołującego. Zamawiający oszacował wartość przedmiotu zamówienia na kwotę 2.360.494,96 brutto. W postępowaniu zostały złożone 4 oferty: wykonawcy Remodnis, który zaoferował cenę 1.174.101,64 zł brutto, wykonawcy MPZ, który zaoferował cenę 1.248.422,71 zł brutto, wykonawcy Gardena Designers, który zaoferował cenę 1.284.056,74 zł brutto oraz Odwołującego z ceną 1.417.739,96 zł brutto. Oferta Przystępującego, która zawierała najniższą cenę stanowiła zatem 49,7% wartości szacunkowej zamówienia. Następne dwie oferty stanowiły 52,9% oraz 54,4% wartości szacunkowej zamówienia. Najdroższa oferta Odwołującego stanowiła 60,1% wartości przedmiotu zamówienia. Wynika z powyższego, że wszystkie złożone oferty mieszczą się w przedziale 50 – 60% szacunkowej wartości zamówienia. Powyższe zestawienie potwierdza, w ocenie Izby, że sami wykonawcy, którzy złożyli oferty w przedmiotowym postępowaniu niejako wskazali Zamawiającemu istniejącą sytuację rynkową w zakresie przedmiotu zamówienia. Trudno bowiem przyjąć, że czterech niezależnych wykonawców złożyło oferty z rażąco niskimi cenami. W ocenie Izby przedstawione powyżej różnice między cenami ofert należy uznać za naturalny rezultat konkurowania wykonawców. Jest to zjawisko często spotykanie i znajdujące uzasadnienie w sytuacji rynkowej. Co do dowodu przedłożonego przez Odwołującego w postaci informacji dotyczącej postępowania przetargowego pn. Kompleksowa konserwacja terenów zieleni zlokalizowanej poza pasem drogowym w Lublinie w rejonie I, II, III, IV – V przedłożoną przez Odwołującego na okoliczność, iż Zamawiający w podobnym postępowaniu wystąpił do wykonawców w trybie art. 90 ust. 1 ustawy Pzp o złożenie wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość zaoferowanych cen, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że Odwołujący przedstawił niepełną informację dotyczącą przywołanego postępowania. Odwołujący przedłożył jedynie pismo Zamawiającego z dnia 18 kwietnia 2013 r. o udzielenie wyjaśnień przez KTZ Ogrody, przygotowane przez siebie zestawienie cen innych wykonawców oraz cen inwestora oraz rozstrzygnięcie postępowania przetargowego. Odwołujący nie przedstawił zasadniczego elementu dokumentacji przetargowej tj. SIWZ, z której wynikałaby co było przedmiotem zamówienia, jak również nie przedstawił dokumentów źródłowych na podstawie, których sporządził zestawienie cen wykonawców oraz ceny Zamawiającego. Po drugie, w ocenie Izby, przedłożony dowód jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania odwoławczego. Zadaniem Izby nie jest bowiem analizowanie akt innego postępowania i porównywania ich do stanu faktycznego w niniejszym postępowaniu. Zastosowanie procedury określonej przepisem art. 90 ust. 1 p.z.p. pozostaje suwerenną decyzją zamawiającego, która jednak powinna być osadzona w realiach konkretnego postępowania. Stosownie analogi w tym zakresie ma bardzo ograniczone znaczenie wziąwszy pod uwagę fakt, że każde postępowanie przetargowe jest inne, prowadzone w innych okolicznościach faktycznych, z udziałem innych wykonawców. Argumentacja Odwołującego, że przedmiot zamówienia w niniejszym postępowaniu oraz przedmiot zamówienia w przywołanym postępowaniu są podobne, a w związku z tym Zamawiający powinien był zastosować procedurę z art. 90 ust. 1 ustawy Pzp jest bezzasadna. Pomijając fakt, że Odwołujący nie wykazał w żaden sposób podobieństwa przedmiotu zamówienia w obu postępowaniach, to jak słusznie argumentował Zamawiający, powodem wezwania wykonawcy KTZ Ogrody do złożenia wyjaśnień był fakt, iż jego oferta był o 50% tańsza od pozostałych ofert złożonych w postępowaniu, co wzbudziło w Zamawiającym wątpliwości co do realności zaproponowanej ceny. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu, gdyż wszyscy czterej wykonawcy złożyli oferty na podobnym poziomie cenowym. Odnośnie kalkulacji przedstawionej przez Odwołującego w treści odwołania, w ocenie Izby, kalkulacja ta może być wyłącznie traktowana jako subiektywna opinia Odwołującego dotycząca wyceny poszczególnych usług objętych przedmiotem zamówienia, nie zaś jako dowód na wykazania obowiązku Zamawiającego do wezwania Przystępującego oraz wykonawcy MPZ do złożenia wyjaśnień dotyczących elementów ofert mających wpływ na zaoferowane ceny. Po pierwsze należy podkreślić, że Odwołujący na poparcie swoich wyliczeń ograniczył się do przedstawienia następujących dowodów: (i) jednostronicowego dokumentu opisującego zakres stosowania Katalogu Nakładu Rzeczowych (dalej „KNR”), który Odwołujące przedstawił na okoliczność wykazania, że normy KNR mają zastosowanie do pielęgnacji zieleni; (ii) dokumentu pn. Kalkulacyjne Wskaźnika Narzutów Sekocenbud przedłożonego na okoliczność wskazania źródła wartości narzutów jakie Odwołujący zastosował w swoich obliczaniach do poszczególnych usług; (iii) map geodezyjnych określających powierzchnie parku w Pruszkowie, parku przy ul. Ofiar Getta, parku przy ul. Rycerskiej, parku Miejskiego im. Solidarności na wykazanie, że nie jest możliwe wykonanie usługi sokolniczej przez Przystępującego za cenę przez niego zaoferowaną w treści oferty; (iv) artykułów prasowych przedłożonych na okoliczność wykazania cen za usługi sokolnicze oraz ofertę na płoszenie gawronów z użyciem technik sokolniczych przygotowaną przez firmę usługową „Sokół”. W ocenie Izby powyższe dokumenty przedłożone przez Odwołującego w żaden sposób nie udowadniają, że Zamawiający miał obowiązek wezwać Przystępującego oraz wykonawcę MPZ do złożenia wyjaśnień w celu ustalenia czy oferty tych wykonawców zawierają rażąco niskie ceny. Co do jednostronicowego wyciągu opisującego zakres stosowania norm KNR, należy zauważyć, że Odwołujący przedłożył Izbie niepełny dokument, który nie może stanowić podstawy do orzekania dla Izby. Obowiązkiem Odwołującego było przedłożenie pełnej i spójnej dokumentacji dotyczącej norm KNR wraz z uzasadnieniem zastosowania przywołanych norm w swojej kalkulacji. Ponadto, należy zauważyć, że z przedłożonego wyciągu wynika, że normy KNR stanowią podstawę do sporządzania części rzeczowej kosztorysów szczegółowych na roboty budowy i pielęgnacji w okresie gwarancyjnym terenów zieleni. Wynika więc z przywołanego przepisu, że normy te mogłyby mieć ewentualne zastosowanie w okresie gwarancyjnym, z którym nie mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu. Z tego też względu, w ocenie Izby, przedłożony dowód przez Odwołującego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania. Odwołujący w żaden sposób nie wykazał, że wykonawcy biorący udział w przedmiotowym postępowaniu byli zobowiązani do stosowania norm KNR obliczając koszt wykonania przedmiotu zamówienia. Co do dowodu w postaci Kalkulacji Wskaźnika Narzutów Sekocenbud przedłożonego na okoliczność wykazania wartości przyjętych narzutów w kalkulacji Odwołującego, należy pierwszej kolejności zauważyć, że Odwołujący zastosowała narzuty wskazane w przywołanej Kalkulacji w celu ustalenia minimalnego wynagrodzenia miesięcznego dla pracownika zatrudnionego na umowę o pracę, a tym samym określenia kosztu jednej roboczogodziny. Izba przychyla się do argumentacji Zamawiającego, że przywołane wskaźniki narzutów Sekocenbud mają zastosowanie do kosztownych prac ziemnych i używany jest do skosztorysowania robót budowlanych, nie zaś usług. Ponadto, słuszna jest argumentacja Zamawiającego wskazująca, że usługa będąca przedmiotem zamówienia nie jest skomplikowana i nie wymaga zastosowania wyszukanych technologii więc byłoby niezasadne przyjmowanie wskaźników narzutów określonych przez Sekocenbud dla robót budowlanych wymagających, co do zasady, znacznie większych nakładów pracy. Również dowód w postaci map geodezyjnych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawie. Przedłożone mapy obrazują wyłącznie powierzchnię określonych parków. Odwołujący nie przedstawił żadnej spójnej i logicznej argumentacji ani żadnych dowodów na wykazanie związku pomiędzy powierzchnią parku, a ilością gniazd gawronów. Izba przyjęła w tym zakresie argumentację Zamawiającego, w której wskazał on, że w jego ocenie liczba gniazd gawronów nie ma żadnego związku z powierzchnią parków. Jak wskazał Zamawiający w samym Parku Saskim w Lublinie liczba gniazd gawronów zmienia się co roku i nie jest możliwym określenie dokładnej liczby gniazd jakie mogą pojawić się w trakcie realizacji umowy. Co do przedłożonych artykułów prasowych oraz oferty firmy „Sokół”, w ocenie Izby przedłożone dokumenty mają jedynie charakter poglądowy i w żaden sposób nie udowadniają, że Przystępujący nie może zrealizować usługi sokolniczej za cenę wskazaną w ofercie tj. 25.000 zł. Izba zauważa, że to właśnie z przedłożonych przez Odwołującego artykułów prasowych wynika, że usługi takie były wykonywane za cenę proponowaną przez Przystępującego. Co więcej, należy stwierdzić, że informacje zawarte w przedstawionych artykułach potwierdzają rozpiętość cenową za usługi sokolnicze i to, że nie można ustalić jednej sztywnej ceny za wykonanie takiej usługi. Każdy w wykonawców samodzielnie analizuje przedmiot zamówienia i podejmuje decyzję, co do wyceny poszczególnych elementów. Skoro Odwołujący założył, że koszt wykonania usługi sokolniczej będzie wynosił około 50.000 zł (bo być może przewiduje, iż liczba gniazd gawronów będzie wzrastać) miał to tego prawo i ponosi w związku z tym określone konsekwencje. Nie może jednak odbierać prawa Przystępującemu do własnej wyceny usługi sokolniczej i przyjęcia odmiennych założeń. W końcu, należy stwierdzić, że Odwołujący w żaden sposób nie udowodnił, że to właśnie nierealna wycena usługi sokolniczej przez Przystępującego lub wykonawcę MPZ powinna skłonić Zamawiającego do wezwania ich do złożenia wyjaśnień co do zaoferowanej ceny. Przedłożone przez Odwołującego dokumenty potwierdzają wręcz odmienną tezę – brak możliwości określenia a priori ilości gniazd gawronów jakie mogą pojawić się w trakcie realizacji umowy, uprawniał niejako każdego z wykonawców do przyjęcia indywidualnych założeń przy wycenie powyższej usługi. Poza przywołanymi powyżej dowodami, Odwołujący nie przedstawił żadnych innych dokumentów potwierdzających zasadność przyjętych przez Odwołującego cen poszczególnych elementów podlegających wycenie w przedstawionej przez Odwołującego kalkulacji. Na pytanie Izby co stanowiło postawę wyceny poszczególnych elementów kalkulacji (takich jak materiały, koszty wykonania usług, koszty pracownicze) Odwołujący wskazał, że opierał się na fakturach, umowach, jednak żadnego z tych dokumentów nie przedłożył na rozprawie. Skoro ciężar dowodu spoczywał w tym przypadku na Odwołującym, to należy przyjąć, to w ocenie Izby, Odwołujący nie przedstawił żadnych obiektywnych dowodów, które pozwalały Izbie na przyjęcia, iż przedstawiana przez Odwołującego kalkulacja jest właściwa i poprawna, a wycena zastosowana przez Przystępującego i wykonawcę MPZ jest niewłaściwą i wskazującą na podejrzenia istnienia rażąco niskich cen. Odwołujący, w ocenie Izby, w żaden sposób nie udowodnił, że na podstawie przedstawionej kalkulacji Zamawiający miał obowiązek wezwać Przystępującego oraz wykonawcę MPZ. Ponadto, Izba zaznacza, że kwestionowanie przez Odwołującego poszczególnych i wybranych cen jednostkowych dotyczących oferty Przystępującego oraz wykonawcy MPZ nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 ustawy Pzp. Izba stoi na stanowisku, że mówić o cenie rażąco niskiej należy wziąć pod uwagę cenę całkowitą, jaką dany wykonawca oferuje za realizację zamówienia, a nie cenę jednostkową. Słuszna jest w tym zakresie argumentacja Zamawiającego, że wymagał on od wykonawców podania w formularzu ofertowym ceny całościowej brutto i ta cena stanowiła punkt wyjścia do analizy czy wykonawcy zaoferowali rażąco niską cenę. Skoro, jak wyżej zostało wskazane, ceny całościowe brutto wszystkich wykonawców stanowiły od 49,7 do 60% wartości przedmiotu zamówienia i były zbliżone do siebie cenowo, trudno w takiej sytuacji od Zamawiającego badania w poszczególnych ofertach cen jednostkowych i niejako doszukiwania się elementów, które mogłyby wskazywać na jednostkowe rażąco niskie ceny. Nie taki jest cel art. 90 ust. 1 oraz 2 ustawy Pzp. Podsumowując, Izba uznała, że Odwołujący nie udowodnił w żadne sposób, że Zamawiający powinien był zastosować procedurę określoną w art. 90 ust. 1 ustawy Pzp i wezwać wykonawcę MPZ oraz Przystępującego do złożenia wyjaśnień co do rażąco niskiej ceny wskazanej w ofertach tych wykonawców. Z przedstawionej kalkulacji nie wynika w żaden sposób, że ceny zaoferowane przez wykonawcę MPZ oraz Przystępującego są nierealne, niewiarygodnie czy też oderwane całkowicie od realiów rynkowych, zaś Odwołujący nie przedstawił w tej kwestii żadnych innych wiarygodnych dowodów. Biorąc pod uwagę powyższe, Izba uznała, że Odwołujący nie uwodnił, że Zamawiający naruszył art. 90 ustawy Pzp. Co do zarzutu przedstawienia wadliwego zaświadczenia o niekaralności Zarzut nie potwierdził się. Odwołujący zarzucał, że skoro w oświadczeniu o niekaralności przedłożonym dla pana M…………. B………….. brak jest wskazania zakresu danych, które mają być przedmiotem informacji o osobie, mimo, iż w pkt 6.7.5 oraz 6.7.7 SIWZ określone zostały wymagania co do takiego zaświadczenia, należy uznać przedłożone zaświadczenie za wadliwe i niespełniające warunków określonych w SIWZ. Argumentacja powyższa jest bezzasadna. Przywołanie przez Odwołującego punkty SIWZ stanowią literalne powtórzenie art. 24 ust. 1 pkt 4 – 8 oraz 10 – 11 ustawy Pzp, który stanowi o obowiązku wykluczenia wykonawcy z postępowania z powodu prawomocnego skazania za określone przestępstwa. Wykonawcy zgłaszający chęć udziału w postępowaniu zobowiązani są do przedstawienia zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego. Odwołujący zupełnie pomija w swoich rozważaniach regulacje zawarte w ustawie o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz.U.2012.654 ze zm.) (dalej „ustawa KRK”). Zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy KRK, jeśli we wniosku o wydanie zaświadczenia nie określono rodzaju i zakresu danych, które mają być przedmiotem informacji, informacja zawarta w zaświadczeniu zawiera odpis wszystkich zapisów dotyczących wnioskodawcy zamieszczonych w kartotekach rejestracyjnych i zawiadomieniach. Oznacza to, że osoba taka nie tylko nie była karana w związku z przepisami ustawy Pzp, ale że nie była prawomocnie skazana za przestępstwo przewidziane w polskim systemie prawnym. Wobec powyższego, w ocenie Izby nie ma żadnych wątpliwości, iż przedłożone zaświadczenie o niekaralności dla pana M………… B…………. jest ważne i spełnia wymagania określone w art. 24 ust. 1 pkt 4 oraz pkt 10 ustawy Pzp, a w konsekwencji jest zgodne z wymaganiami określonymi w SIWZ. Co do zarzutu naruszenie art. 26 ust. 3 Pzp poprzez umożliwienie wykonawcy Remondis przedłożenie nowych referencji W ocenie Izby zarzutu jest bezzasadny. Odwołujący argumentował, że wykonawcy w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp nie mają prawa składać nowych dokumentów, tylko dokumenty dotychczas przedłożone z dokonaniem niezbędnych poprawek. Argumentacja powyższa jest bezzasadna. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Krajowej Izby Odwoławczej, art. 26 ust. 3 ustawy Pzp obliguje zamawiającego do wezwania wykonawcy do uzupełnienia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu. Przywołany artykuł obejmuje swoim zakresem zarówno sytuacje w których dany wykonawca nie złożył żądanego dokumentu, przedłożył dokument zawierający braki formalne, jak również sytuacji niewykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu. Izba podziela stanowisko wyrażone w piśmiennictwie oraz w orzecznictwie, iż sytuacja „niezłożenia” dokumentów lub oświadczeń potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu zachodzi również w przypadku, w którym przedłożony dokument nie potwierdza spełnienia warunków udziału w postępowaniu (tak np. wyrok KIO 1557/11). W przedmiotowym postępowaniu Przystępujący złożył referencje, które nie potwierdzały spełnienia warunków udziału w postępowaniu określonych w pkt 5.4.2 SIWZ. Zamawiający wezwał Przystępującego w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp do przedłożenie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku określonego w pkt 5.4.2 SIWZ, co Przestępujący uczynił. Takie działanie Zamawiającego było zgodne z przepisami ustawy Pzp. Zamawiający wykonał ciążący na nim obowiązek, a Przystępujący mając stosowane referencje przedłożył je Zamawiającemu w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu. Wobec powyższego w ocenie Izby zarzut Odwołującego nie zasługuje na uwzględnienie. Co do zarzutu przedłożenia przez wykonawcę MPZ referencji, które nie dotyczą parku W ocenie Izby powyższy zarzut nie potwierdził się. Izba uznała w tym zakresie argumentację Zamawiającego, który wskazał, że zgodnie z pkt 5.4.2 SIWZ wykonawcy byli zobowiązani do wykazania, że wykonali lub wykonują minimum 2 usługi w zakresie utrzymania i/lub kształtowania zabytkowych parków wpisanych do rejestru zabytków o wartości przekraczającej co najmniej 400.000 zł brutto dla danej usługi. Ponieważ wykonawca MPZ przedstawił na potwierdzenie powyższego wykonania trzy usługi, z których dwie odpowiadały wymaganiom określonym przez Zamawiającego, Zamawiający odstąpił od weryfikacji kwestionowanej referencji. W ocenie Izby, takie działanie Zamawiającego pozostawało zgodnie z przepisami ustawy Pzp oraz warunkami określonymi w SIWZ. W konsekwencji, zarzut Odwołującego nie potwierdził się. Co do zarzutu niezgodności referencji z rzeczywistym stanem rzeczy W ocenie Izby zarzut jest bezzasadny. Odwołujący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie, iż treść referencji przedłożonej przez wykonawcę MPZ dotyczącej parku w Osmolicach jest nieprawdziwa. Swój zarzut oparł wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach. W ocenie Izby, wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka tj. pracownika Odwołującego, który odbył wizytę w parku w Osmolicach i stwierdził, że jest on zaniedbany został złożony jedynie dla zwłoki i nie może stanowić skutecznego środka dowodowego na zaprzeczenie treści dokumentu prywatnego osoby trzeciej. Tylko powołanie na świadka autora referencji lub też przedłożenie dokumentu wystawionego przez autora referencji, w którym zaprzeczałby on treści złożonego oświadczenia w referencji stanowiłoby, w ocenie Izby, skuteczny i dopuszczalny dowód zmierzający do wykazania nieprawdziwości treści dokumentu referencji. Subiektywna opinia pracownika Odwołującego nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia Izby. Wobec powyższego, Izba uznała zarzut za nieudowodniony, a tym samym niezasadny. Co do zarzutu przedłożenia referencji przez podmiot niebędący uczestnikiem postępowania W ocenie Izby zarzut jest bezzasadny. Art. 26 ust. 2b ustawy Pzp przyznaje wykonawcom uprawnienie do korzystania z potencjału podmiotów trzecich, o ile wykonawcy udowodnią Zamawiającemu, że będą dysponowali takim potencjałem w zakresie niezbędnym do realizacji zamówienia. Odwołujący zarzucił, że referencje przedłożone przez wykonawcę MPZ dotyczące rewaloryzacji parku w Opolu Lubelskim zostały wystawione przez IGE Budownictwo Energetyka Sp. z o.o., który to podmiot nie zobowiązał się do udostępnienia swojego potencjału. Argumentacja Odwołującego wskazuje na zupełnie niezrozumienie art. 26 ust. 2b ustawy Pzp. Kwestionowane referencje zostały wystawione przez IGE Budownictwo Energetyka Sp. z o.o. na rzecz P…………… i S………… Ogrody i Wnętrza i to właśnie ten podmiot udostępnia swój potencjał, nie zaś wystawca referencji. Podmiot wystawiający referencje potwierdza jedynie wykonanie określonej usługi przez daną osobę lub podmiot, w określony sposób, nie użycza jednak w ten sposób swojego potencjału. W przedmiotowym postępowaniu, wykonawca MPZ przedłożył Zamawiającemu odpowiednie zobowiązanie wystawione przez podmiot użyczający swój potencjał tj. P………… i S……….. Ogrody i Wnętrza. Odwołujący nie kwestionował treści przedłożonego zobowiązania. IGE Budownictwo Energetyka Sp. z o.o. nie udostępnia swojego potencjału, a w konsekwencji nie był zobowiązany do przedłożenia jakiegokolwiek zobowiązania. Co do zarzutu braku dysponowania wymaganymi zasobami kadrowymi W ocenie zarzut jest bezzasadny. Odwołujący zarzucił, iż osoba wskazana przez wykonawcę MPZ jako spełniające warunki określone w pkt 5.4.3.1(b) SIWZ nie spełnia wymagań określanych przez Zamawiającego. Odwołujący argumentował, że wykonawca MPZ wezwany przez Zamawiającego w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp to przedłożenie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku określonego w pkt 5.4.3.1(b) SIWZ dopisał na pierwszej stronie zobowiązania z dnia 28 marca nazwisko pana P………… K…………, ale Zamawiający pominął fakt, że osoba ta nie spełnia warunku w odniesieniu do ukończenia kursu uprawniającego do wykonywania pielęgnacji i wycinki drzew metodami alpinistycznymi. Odwołujący wskazał również, że wykonawca MPZ nie przedstawił dokumentów, z których wynikałoby, że pan P……….. K………… spełnia pozostałe warunki określone w pkt. 5.4.3.1 (b) SIWZ. Izba uznała argumentacje Odwołującego za bezpodstawną i nie mającą oparcia w przepisach ustawy Pzp. Należy bowiem zauważyć, że wykonawca MPZ będąc wezwany w trybie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp to przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie warunków określonych w pkt. 5.4.3.1 (b) SIWZ przedłożył nowy wykaz osób (Załącznik nr 5) oraz zobowiązanie podmiotu do oddania do dyspozycji niezbędnych zasobów. W obu dokumentach został wpisany pan K…………. K………….. jako osoba spełniająca warunki określone w pkt 5.4.3.1(b) SIWZ. W SIWZ Zamawiający nie wymagał przedłożenia żadnych innych dokumentów potwierdzających posiadanie przez osoby wskazane w Załączniku nr 5 kwalifikacji wymaganych przez Zamawiającego. Skoro tak, to Zamawiający nie miał podstaw do żądania od wykonawcy MPZ dokumentów potwierdzających posiadanie określonych uprawnień. To Zamawiający określa w treści SIWZ dokumenty jakie wykonawcy będą zobowiązani przedłożyć w celu wykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu. Skoro Zamawiający ograniczył się w tym zakresie tylko do oświadczenia wykonawcy oraz wykazu osób i dokumenty te zostały złożone, to wykonawca spełnił ciążący na nim obowiązek. Odwołujący stawia zarzut, iż istniały uzasadnione wątpliwości co do posiadania uprawnień przez osoby wskazane przez wykonawcę MPZ. Po raz kolejny w przedmiotowym postępowaniu, Odwołujący zarzuca Zamawiającemu naruszenie ustawy Pzp bez przywołania jakichkolwiek dowodów ma poparcie swojej argumentacji. Nie wskazał ani w treści odwołania ani podczas rozprawy na jakie konkretnie „uzasadnione wątpliwości” mają miejsce w niniejszym postępowaniu. Skoro bowiem wykonawca MPZ przedstawia, będąc wezwany przez Zamawiającego, nowy wykaz osób oraz zobowiązanie podmiotu trzeciego do udostępnienia swoich zasobów wystawione przed upływem terminu do składania ofert, Izba nie znajduje podstaw do stwierdzenie w tym zakresie naruszenie ustawy Pzp. Jeśli zaś Odwołujący sugeruje, że wykonawca MPZ przedstawił nieprawdziwy dokument, to obowiązkiem Odwołującego było udowodnienie tego faktu, czego zaś nie uczynił, opierając się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach. Wobec niestwierdzenia naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, odwołanie podlegało oddaleniu. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do jego wyniku, na podstawie art. 192 ust. 9 i 10 ustawy Pzp oraz w oparciu o przepisy § 3 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz. U. Nr 41, poz. 238). Przewodniczący: ……………….
Orzecznictwo
Wyrok KIO 892/14
Sędzia: Magdalena Rams
Powołane przepisy
- Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 maja 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo zamówień publicznychart. 7, art. 7 ust. 1, art. 19 ust. 3, art. 24 ust. 1 pkt 4, art. 24 ust. 1 pkt 10, art. 26 ust. 2b, art. 26 ust. 3, art. 89 ust. 1, art. 90, art. 90 ust. 1, art. 90 ust. 2, art. 90 ust. 3, art. 179 ust. 1, art. 185 ust. 2, art. 192 ust. 9, art. 192 ust. 10, art. 198a, art. 198b
- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania§ 3 pkt 1