Sygn. aktKIO 1755/23
WYROK
z dnia 5 lipca 2023 r.
Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:
Przewodniczący:Rafał Malinowski
Protokolant:
Mikołaj Kraska
po rozpoznaniu na rozprawie dnia 4 lipca 2023 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby
Odwoławczej dnia 19 czerwca 2023 r. przez wykonawcę T. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Biuro
Techniczno Handlowe Technolight z siedzibą w Częstochowie, w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego
Katowickie Inwestycje S.A. działające w imieniu i na rzecz Miasta Katowice
orzeka:
1.Uwzględnia odwołanie i nakazuje Zamawiającemu unieważnienie czynności wyboru oferty najkorzystniejszej i
czynności odrzucenia oferty odwołującego oraz powtórzenie czynności badania i oceny ofert z uwzględnieniem
oferty odwołującego, a w jej ramach poprawienie w ofercie odwołującego omyłki polegającej na wpisaniu w
formularzu cenowym w pozycji 12 w kolumnie E kwoty 107 120,00 poprzez wpisanie w tym miejscu kwoty
wynikającej z ilorazu kwoty wpisanej w kolumnie F z liczbą wpisaną w kolumnie D.
2.Kosztami postępowania odwoławczego obciąża zamawiającego i zalicza w poczet kosztów postępowania kwotę 7
500 zł 00 gr (słownie: siedem tysięcy pięćset złotych, zero groszy) uiszczoną przez odwołującego tytułem wpisu
od odwołania.
3.Zasądza od zamawiającego Katowickie Inwestycje S.A. działające w imieniu i na rzecz Miasta Katowice na rzecz
odwołującego T. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Biuro Techniczno Handlowe Technolight z
siedzibą w Częstochowie kwotę 11 100 zł 00 gr (słownie: jedenaście tysięcy sto złotych, zero groszy).
Stosownie do art. 579 ust. 1 i art. 580 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.
U. z 2022 r., poz. 1710) na niniejszy wyrok - w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za
pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie.
Przewodniczący:………………………
Sygn. aktKIO 1755/23
Uzasadnienie
Katowickie Inwestycje S.A. działające w imieniu i na rzecz Miasta Katowice, dalej jako: „Zamawiający”, prowadzi
postępowanie o udzielenie zamówienia w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień
publicznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1710), dalej jako: „ustawa PZP”, którego przedmiotem jest wymiana opraw
oświetlenia placu manewrowego, wymiana oświetlenia zielonej doliny oraz wymiana i rozbudowa baterii kondensatorów
w ramach zadania inwestycyjnego: „Modernizacja pomieszczeń w obiekcie Międzynarodowego Centrum Kongresowego
w Katowicach”.
Wartość szacunkowa zamówienia nie przekracza kwoty progów unijnych, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy PZP.
Ogłoszenie o zamówieniu opublikowane zostało w Biuletynie Zamówień Publicznych z dnia 28 kwietnia 2023 r. pod
numerem 2023/BZP 00197595/01.
W dniu 19 czerwca 2023 r. do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej wpłynęło odwołanie wykonawcy T. M. prowadzącego
działalność gospodarczą pod firmą Biuro Techniczno Handlowe Technolight z siedzibą w Częstochowie, dalej jako:
„Odwołujący”. Odwołujący zakwestionował czynność odrzucenia jego oferty oraz czynność wyboru oferty
najkorzystniejszej.
Kwestionując ww. czynności Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie:
1.art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy PZP poprzez niezasadne odrzucenie oferty Odwołującego pomimo, że nie zawiera
ona błędu w cenie;
2.art. 223 ust. 1 ustawy PZP poprzez zaniechanie wezwania do złożenia wyjaśnień treści oferty co do tego czy w
kolumnie F dla pozycji 12 została podana wartość za demontaż, montaż i utylizację 303 opraw.
Wobec postawionych zarzutów Odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania oraz nakazanie Zamawiającemu
unieważnienia czynności wyboru oferty najkorzystniejszej, dokonanie ponownej oceny i badania ofert z uwzględnieniem
oferty Odwołującego.
Stanowisko Odwołującego:
Odwołujący zwrócił w pierwszej kolejności uwagę na ryczałtowy charakter wynagrodzenia. Dalej wskazał, że złożył wraz
z ofertą załącznik 1a tj. formularz cenowy. W kolumnie E tabeli formularza należało podać cenę jednostkową netto w zł
zaś w kolumnie F należało podać łączną cenę netto w zł (kolumna D x E). W ostatniej (12) pozycji formularza pn.:
demontaż, montaż i utylizacja opraw Odwołujący wpisał zarówno w kolumnie E jak i kolumnie F tą samą, łączną wartość
dla wszystkich 303 opraw tj. 107 120,00 zł, następnie w kolumnie G, H, I wpisał dla tej wartości odpowiednio stawkę VAT,
kwotę VAT i łączną cenę brutto (kolumna F+H). Kwotę uzyskaną w ten sposób Odwołujący ujawnił w formularzu oferty.
W ocenie Odwołującego Zamawiający błędnie zakwalifikował, iż oferta Odwołującego zawiera błąd w cenie, o którym
mowa w art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy PZP, jak również nie wywiódł prawidłowych wniosków z faktu, iż rozliczenie
kontraktu jest ryczałtowe. Wykonawca prawidłowo ustalił stan faktyczny a jedynie omyłkowo zamiast podać cenę
jednostkową wpisał cenę za usługę dla wszystkich 303 opraw w dwóch kolumnach tabeli. Powyższe jest możliwe do
stwierdzenia na pierwszy rzut oka, przy uwzględnieniu zasad logiki i zdrowego rozsądku.
Dalej wskazywał Odwołujący, iż aby koniecznym było odrzucenie oferty na omawianej podstawie prawnej należy ustalić z
całą pewnością, że cena oferty jest nie prawidłowa. Nieprawidłowość powstaje wówczas gdy Zamawiający może
stwierdzić, iż wykonawca w sposób odmienny obliczył cenę, co skutkowałaby tym, iż cena oferty byłaby inna, gdyby
wykonawca ściśle zastosował się do sposobu obliczenia ceny wskazanego w specyfikacji istotnych warunków
zamówienia. Zawsze więc błąd w cenie, o którym mowa w omawianym przepisie należy odnosić do wytycznych
zawartych w SW Z co do sposobu obliczenia ceny, ewentualnie do regulacji zewnętrznych jak ustawy podatkowe.
Zamawiający w podstawie odrzucenia oferty Odwołującego nie wykazał natomiast, na czym miałaby polegać owa
niezgodność obliczenia i nie podał które konkretnie postanowienia SWZ czy który przepis ustawy Odwołujący naruszył.
Ponadto, jak wskazał Odwołujący, zaistniała pomyłka nie prowadzi do wniosku, że cena byłaby inna, gdyby błędu nie
popełniono. Cena nie byłaby inna, gdyż wartość zbiorcza została określona prawidłowo.
Odwołujący w wyniku omyłki podał w kolumnie dla ceny jednostkowej wartość łączną dla wszystkich urządzeń, jednak
prawidłowo wyliczył wartość końcową oferty. Wynikała ona zarówno z tabeli w załączniku 1a jak i z załącznika nr 1 –
formularza oferty. Obydwa złożone dokumenty stanowiły jednoznaczne oświadczenie woli wykonania zamówienia za
cenę 647 449, 25 zł brutto. W tej cenie wykonawca ma zrealizować wszystkie elementy przedmiotu zamówienia,
niezależnie od tego jak kształtują się poszczególne ceny jednostkowe. Z przyjęcia modelu ryczałtowego wynika więc, że
załącznik 1a tj. formularz cenowy miał jedynie walor pomocniczy i nie można z jego błędów wywodzić podstaw
odrzucenia oferty. Zwłaszcza, że działanie Zamawiającego godzi w interes publiczny, z uwagi na to, że cena oferty
kolejnego wykonawcy jest dużo wyższa – o ponad 150 tys zł. Zachowanie Zamawiającego, nacechowane nadmiernym
formalizmem, należy więc ocenić jako nie gospodarne i nie znajdujące podstaw prawnych.
Zdaniem Odwołującego, podczas oceny oferty Zamawiający powinien dążyć do tego czy możliwe jest odczytanie oferty
w taki sposób, aby wyodrębnić essentialia negoti przyszłej umowy o udzielenie zamówienia publicznego. Cena
jednostkowa netto pozycji nie stanowi w niniejszej sprawie elementów przedmiotowo istotnych tej umowy. Wynika to z
faktu, iż jak stanowi Umowa w § 4 ust. 1 wykonawca otrzyma wynagrodzenie ryczałtowe w łącznej kwocie 647 449,25 zł
(co wynika zarówno z formularza ofertowego jak i formularza cenowego). Umowa w ogóle nie przewiduje ujawniania cen
jednostkowych, a co za tym idzie nie przewiduje również jakichkolwiek rozliczeń na ich podstawie.
Stanowisko Zamawiającego:
Pismem z dnia 26 czerwca 2023 r., stanowiącym odpowiedź na odwołanie, swoje stanowisko w sprawie przedstawił
Zamawiający, wnosząc o oddalenie odwołania.
Zdaniem Zamawiającego, pomimo przyjęcia formuły wynagrodzenia ryczałtowego, Zamawiający m.in. celem weryfikacji
prawidłowości kalkulacji ceny ofertowej, a także z uwagi na późniejsze możliwe sytuacje związane z realizacją Umowy,
w tym np. prace dodatkowe lub zamienne, rozliczenie umowy przy odstąpieniu od niej, etc., jako obligatoryjny element
oferty ustanowił formularz cenowy. Zgodnie z intencją Zamawiającego wyrażoną wprost w treści SW Z bowiem formularz
cenowy stanowić miał podstawę obliczenia ceny ofertowej, ma zatem kluczowe znaczenie przy jej weryfikacji i nie może
być uznawany za pomijalny, dodatkowy, czy też nieznaczący lub wtórny.
Po zapoznaniu się z ofertą wykonawcy, będącego profesjonalistą oraz treścią formularza cenowego Zamawiający w
pierwszej kolejności stwierdził, że wartość w kolumnie (F) nie jest prawidłowa z matematycznego punktu widzenia.
Stosownie do formuły formularza cenowego wskazana w kolumnie (D) ilość tj. 303 sztuki winna zostać przemnożona
przez cenę jednostkową oznaczoną w kolumnie (E). Wskazana zaś w kolumnie (F) cena łączna netto nie stanowiła
wyniku takiego działania matematycznego.
Wobec powyższego Zamawiający kolejno rozważył następujące kwestie:
1) Czy takie oznaczenie wartości w formularzu cenowym może stanowić oczywistą omyłkę rachunkową, a w
konsekwencji zostać poprawione przez Zamawiającego na podstawie art. 223 ust. 2 pkt 2) PZP,
2) Czy takie oznaczenie wartości w formularzu cenowym może stanowić inną omyłkę w rozumieniu art. 223 ust. 2 pkt 3)
PZP.
W odniesieniu do pierwszej z możliwości, na co wskazał wprost, w sposób wyraźny i jednoznaczny w zawiadomieniu o
wyborze oferty z dnia 13.06.2023 r., uznał brak możliwości poprawy z uwagi na okoliczność, że działanie matematyczne
na kwotach i wartościach wskazanych w kolumnach (D) i (E) dawało łączną wartość 32.457.360,00 zł netto, która to
kwota nie tylko stanowiła 38-krotność oferty całkowitej wedle ceny oznaczonej przez Wykonawcę w formularzu
ofertowym, ale również w sposób rażący odbiegała od całkowitych cen ofertowych złożonych przez pozostałych
wykonawców w postępowaniu. Zamawiający też, mając na względzie powyższe nie uznał, że ma co czynienia z omyłką
o charakterze oczywistym, nie sposób bowiem było na podstawie złożonego formularza cenowego stwierdzić w sposób
jasny i widoczny na pierwszy rzut oka na czym polegała omyłka Wykonawcy tj. w jaki sposób ów błąd rachunkowy winien
zostać poprawiony. Mnogość możliwości w tym zakresie (w tym również, czego wykluczyć nie można, błąd w ramach
obydwu pozycji wiersza 12, skutkujący tym, iż żadna z tych pozycji nie została prawidłowo oznaczona, a wartości dla
każdej z nich, nie tylko jednej, winny być całkowicie inne, nie może zostać wykluczony), prowadzi wprost do konstatacji o
braku oczywistości zaistniałej omyłki.
Co się zaś tyczy drugiego z analizowanych rozwiązań, na co wskazuje również w treści uzasadnienia informacji o
odrzuceniu oferty Wykonawcy, Zamawiający nie uznał, aby możliwe było dokonanie poprawy formularza cenowego na
podstawie art. 223 ust. 2 pkt 3 PZP. Jak bowiem wyraźnie wynika z powołanej normy prawnej, inna omyłka podlegająca
poprawie na jego podstawie nie może powodować istotnych zmian w treści złożonej oferty. W ocenie Zamawiającego
zaś sam formularz cenowy, mając na względzie nadane mu SW Z znaczenie tj. kształtujące wartość ostatecznej ceny
ofertowej stanowi o istotności tego elementu. Jeżeli zaś w sposób jednoznaczny nie sposób było ustalić intencji
Wykonawcy w zakresie wypełnienia tego dokumentu, a w konsekwencji ustalenia właściwych wartości, które pozwoliłyby
na obliczenie ceny ofertowej, to w zaistniałym stanie faktycznym dokonanie zmiany ceny w ramach danego wiersza
(wiersz 12) musiałoby prowadzić do istotnej zmiany oferty. Jeżeli bowiem Zamawiający poprawiłby wartość jw. wskazano
poprzez zmianę w kolumnie (F) to cena wskazana w formularzu ofertowym odbiegałaby w istotny, rażący wręcz sposób,
od tak ustalonej ceny. Jeżeli zaś Zamawiający dokonałby innej poprawy ceny, w tym poprzez zmianę wartości w
kolumnie (E) to, mając na względzie okoliczność, iż Wykonawca po otwarciu ofert wiedział, że cena jego (wskazana w
formularzu ofertowym), jest ceną najkorzystniejszą, nawet błędnie oznaczają wartość w kolumnie € mógłby wyrazić
zgodę na dokonanie takiej poprawy omyłki, niejako modyfikując ofertę złożoną, celem uzyskania zamówienia, pomimo iż
wypełniając formularz ofertowy istotnie popełnił błąd.
W tej sytuacji Zamawiający uznał, że z uwagi na rangę nadaną SW Z formularzowi cenowemu i jego istotne znaczenie
dla prawidłowego obliczenia ceny ofertowej, a także na jego znaczenie na etapie realizacji przedmiotu Umowy,
Odwołujący popełnił błąd w obliczeniu ceny, którego Zamawiający, na podstawie nadanych mu ustawą prawo zamówień
publicznych uprawnień do poprawy ofert wykonawców, nie mógł wyeliminować.
Zamawiający odrzucał możliwość wezwania Wykonawcy do wyjaśnienia na podstawie art. 223 ust. 1 PZP, uznając iż z
uwagi na rangę elementu, jaki miałby podlegać wyjaśnieniom, a także etap Postępowania, na którym, jak wyżej,
Odwołujący miał świadomość cen, jakie złożyli pozostali oferenci, wezwanie takie mogłoby doprowadzić do
nieuprawnionej zmiany oferty po dacie otwarcia ofert i niedozwolonych negocjacji cenowych pomiędzy Zamawiający, a
Wykonawcą.
Mając na względzie okoliczność, iż żadne z ww. rozwiązań, z przyczyn wyżej oznaczonych w ocenie Zamawiającego
nie było działaniem prawidłowym i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa tj. ustawą Prawo zamówień publicznych,
Zamawiający postanowił o odrzuceniu oferty Odwołującego. W jego ocenie bowiem, skoro błąd Wykonawcy dotyczący
zaoferowanej ceny ofertowej, a nie dał się usunąć na podstawie art. 223 ust. 2 pkt 2 lub 3 PZP, to stanowił on błąd w
obliczeniu ceny.
Po przeprowadzeniu rozprawy z udziałem stron i uczestników postępowania, na podstawie zgromadzonego w
sprawie materiału dowodowego, Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła i zważyła, co następuje:
Izba stwierdziła istnienie przesłanek materialnoprawnych do wniesienia odwołania, o których mowa w art. 505 ust. 1
ustawy PZP. Ponadto Izba nie stwierdziła istnienia przesłanek do odrzucenia odwołania, o których mowa w art. 528
ustawy PZP.
Nie nastąpiło żadne zgłoszenie przystąpienia do postępowania odwoławczego.
Izba dokonała ustaleń faktycznych w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, tj. dokumentację
przedmiotowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, której treść była kluczowa dla rozstrzygnięcia
sprawy.
Izba ustaliła następujący stan faktyczny sprawy:
Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia, którego przedmiotem jest wymiana opraw oświetlenia
placu manewrowego, wymiana oświetlenia zielonej doliny oraz wymiana i rozbudowa baterii kondensatorów w ramach
zadania inwestycyjnego: „Modernizacja pomieszczeń w obiekcie Międzynarodowego Centrum Kongresowego w
Katowicach”.
Zgodnie z informacją z otwarcia ofert, oferty w postępowaniu zostały złożone przez dwóch wykonawców. Oferta
Odwołującego opiewała na kwotę 647 449,25 zł brutto. Z kolei oferta drugiego oferenta na kwotę 847 470,00 zł brutto.
Zgodnie z rozdziałem 13 SWZ:
„1. Cenę oferty należy wyliczyć w oparciu o dołączony do SW Z opis przedmiotu zamówienia oraz z zastosowaniem
formularza cenowego stanowiącego załącznik nr 1a do SWZ.
2. Ceną oferty jest kwota brutto wymieniona w formularzu oferty, zgodnie z załącznikiem nr 1 do niniejszej SW Z. Cena
winna być podana (liczbowo) zgodnie z formularzem cenowym. Należy podać ponadto cenę wraz z należnym podatkiem
VAT.
3. Formą wynagrodzenia za przedmiot zamówienia, zgodnie z projektowanymi postanowieniami umownymi jest
wynagrodzenie ryczałtowe, zgodne z ofertą Wykonawcy.
4. Rozliczenia będą prowadzone w złotych polskich z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.
5. Wykonawca zobowiązany jest zastosować stawkę VAT zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z 11 marca 2004
r. o podatku od towarów i usług.
6. Cena ofertowa/ceny jednostkowe muszą obejmować wszystkie koszty związane z realizacją przedmiotu zamówienia,
wszystkie inne koszty oraz ewentualne upusty i rabaty, a także wszystkie potencjalne ryzyka ekonomiczne, jakie mogą
wystąpić przy realizacji przedmiotu umowy.
7. Wykonawcy ponoszą wszelkie koszty związane z przygotowaniem i złożeniem oferty.
8. Zgodnie z art. 225 ustawy Pzp jeżeli została złożona oferta, której wybór prowadziłby do powstania u zamawiającego
obowiązku podatkowego zgodnie z ustawą z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, dla celów zastosowania
kryterium ceny lub kosztu zamawiający dolicza do przedstawionej w tej ofercie ceny kwotę podatku od towarów i usług,
którą miałby obowiązek rozliczyć. W takiej sytuacji wykonawca ma obowiązek:
a) poinformowania zamawiającego, że wybór jego oferty będzie prowadził do powstania u zamawiającego obowiązku
podatkowego;
b) wskazania nazwy (rodzaju) towaru lub usługi, których dostawa lub świadczenie będą prowadziły do powstania obowiązku
podatkowego;
c)wskazania wartości towaru lub usługi objętego obowiązkiem podatkowym zamawiającego, bez kwoty podatku;
d)wskazania stawki podatku od towarów i usług, która zgodnie z wiedzą wykonawcy, będzie miała zastosowanie.
Informację w powyższym zakresie wykonawca składa na druku oferty - załącznik nr 1do SWZ. Brak złożenia ww.
informacji będzie postrzegany jako brak powstania obowiązku podatkowego u zamawiającego.”
Zgodnie z załącznikiem nr 1 do SW Z, Odwołujący zaoferował za wykonanie przedmiotu zamówienia określonego w
SWZ, zgodnie z formularzem cenowym (załącznik 1a) i specyfikacją techniczną (załącznik nr 6):
- cenę netto 526 381,51 zł (suma pozycji 1-2 z kolumny F formularza cenowego),
- cenę brutto 647 449,25 zł (suma pozycji 1-12 z kolumny I formularza cenowego),
- w tym VAT w wysokości 121 067,74 zł (suma pozycji 1-12 z kolumny H formularza cenowego).
Zgodnie z załącznikiem 1a Odwołujący dla pozycji nr 12 przedstawił następujące dane:
Lp.
Nazwa
produktu
j.m.
Ilość
Cena
jednostkowa
netto [zł]
Łączna cena VAT
netto
[zł]
(%)
kolumna D*E
Kwota VAT Łączna cena
[zł] kolumna brutto
[zł]
F*G
kolumna F+H
A
B
C
D
E
F
G
H
I
Demontaż,
Szt.
montaż
i
utylizacja
opraw
107 120,00
107,120,00
24 637,60
131 757,60
W dniu 13 czerwca 2023 r. Zamawiający dokonał wyboru oferty najkorzystniejszej, którą okazała się oferta drugiego z
wykonawców. Oferta Odwołującego została odrzucona w oparciu o art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy PZP. Zamawiający
przedstawił następujące uzasadnienie ww. czynności:
„Na podstawie art. 226 ust.1 pkt.10 ustawy Pzp /Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera błędy w obliczeniu ceny lub
kosztu/.
Wykonawca popełnił błąd w załączniku nr 1 a do formularza oferty w pozycji 12 - „Demontaż, montaż i utylizacja opraw”.
W kolumnie E (Cena jednostkowa netto[zł] ) i F ( Łączna cena netto[zł]) zostały wpisane takie samą wartość tj. 107
120,00.
Zamawiający nie może zakwalifikować tego błędu jako oczywistą omyłkę rachunkową. W świetle art. 223 ust. 2 pkt 2
ustawy Pzp /Zamawiający poprawia w ofercie oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji
rachunkowych dokonanych poprawek/ oczywista omyłka możliwa do poprawienia to taka omyłka, która daje się ustalić
jednoznacznie bez możliwości opcji. Opcjonalność poprawienia omyłki wyłącza jej oczywistość, a zatem i możliwość
dokonania jej poprawienia. Aby stwierdzić, że została popełniona oczywista omyłka rachunkowa musi wystąpić błąd w
przeprowadzonych przez wykonawcę działaniach arytmetycznych, i błąd ten musi mieć charakter oczywisty, nie budzący
wątpliwości co do prawidłowego wyniku.
Zgodnie z drukiem formularza cenowego należało pomnożyć kolumnę D (ilość) przez kolumnę E (cena jednostkowa
netto), aby w kolumnie F otrzymać łączną cenę netto. W tym przypadku mnożąc cenę jednostkową określoną przez
wykonawcę w wysokości 107 120 przez 303 szt. dawałoby to łączną cenę netto w wysokości 32 457 360 zł netto. Jest to
wartość niewspółmiernie większa (blisko 38 razy wyższa) od ceny, jaką wykonawca zaoferował za wykonanie przedmiotu
zamówienia. W związku z powyższym zamawiający nie może poprawić oferty uznając ten błąd (wpisanie w dwóch
pozycjach tej samej wartości) jako inną omyłkę polegającą na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia,
niepowodującej istotnych zmian w treści oferty (zgodnie z art. 223 ust. 2 pkt 3 ustawy Pzp).
Obowiązkiem zamawiającego jest wyeliminowanie z prowadzonego postępowania każdej oferty, która w swojej treści
zawiera błąd w obliczeniu ceny. Błędem w obliczeniu ceny będzie każdy „(...) błąd polegający na nieprawidłowym ustaleniu
stanu faktycznego podlegającego wycenie, na przyjęciu niewłaściwych danych do obliczenia ceny, każdy inny niż
oczywista omyłka rachunkowa błąd, powstały w szczególności poprzez zastosowanie niewłaściwych jednostek,
niewłaściwych ilości, zakresu czynności, pominięcie wyceny czy też przyjęcie niewłaściwej stawki podatku Vat(...)”
(Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 02.02.2018r. KIO 129/18). Nie jest rolą zamawiającego domyślanie się intencji
wykonawcy przy określaniu cen ofertowych, ani tym bardziej ustalanie ich za niego. Przykładowo, Krajowa Izba
Odwoławcza w wyroku z dnia 06.07.2020r. (KIO 973/20) wskazała, iż „(...) ustawodawca przewidział jedynie
dopuszczalność poprawienia omyłek, które są zwykle drobnymi pomyłkami (za słownikiem języka polskiego
Wydawnictwa Naukowego PW N, tom III, str. 359, wyd.2007), a nie przewidział poprawienia formularza cenowego poprzez
dokonanie wpisania wszystkich wymaganych treścią SIW Z cen jednostkowych,(...) dokonanie poprawienia - dopisania
cen jednostkowych netto spowoduje istotną zmianę treści oferty polegającą na tym, że pierwotnie oferta nie zawierała
essentialia negotii, a wskutek uzupełnienia cen jednostkowych netto powstała nowa treść oferty.”
Nie bez znaczenia jest bowiem okoliczność, że Zamawiający żądał obliczenia ceny ( SW Z - Rozdział II- Wymagania
stawiany wykonawcom pkt 13 - Sposób obliczenia ceny ofertowej) w oparciu o dołączony do SW Z opis przedmiotu
zamówienia oraz z zastosowaniem formularza cenowego stanowiącego załącznik nr 1 a do SW Z. Fakt żądania formularza
cenowego i na jego podstawie dokonania obliczenia ceny obliguje wykonawcę do zrealizowania tego w sposób prawidłowy.
„O możliwości odstąpienia od badania formularza cenowego nie może stanowić ryczałtowy charakter ceny oferty.
Zastrzeżenie wynagrodzenia ryczałtowego w żaden sposób nie zwalnia zamawiającego z badania poprawności
oferowanego świadczenia oraz ustalenia niewadliwej kalkulacji ceny oferty. Są to obowiązki ustawowe, od których
wykonania zamawiający nie może uchylić się w żaden sposób." (wyrok KIO 2392/12 i KIO 2410/12).
W związku z powyższym, Zamawiający nie mogąc poprawić błędnie obliczonej ceny jako oczywistą omyłkę rachunkową,
jak również innej omyłki polegającą na niezgodności oferty z dokumentami zamówienia, niepowodującej istotnych zmian w
treści oferty, odrzuca ofertę.”
Uzasadnienie prawne:
Zdaniem Izby odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Izba pragnie wskazać, że nie jest związana podstawą prawną podaną przez odwołującego przy
dokonywaniu kwalifikacji naruszenia prawa przez zamawiającego. W ramach dokonywanej subsumpcji, Izba jest
uprawniona do oceny odwołania w aspekcie tych norm prawnych, które powinny zostać zastosowane. Innymi słowy, Izba
nie jest związana podstawą prawną podaną przez odwołującego i powołana podstawa faktyczna, która może być
kwalifikowana według różnych norm prawnych, uzasadnia rozważenie ich przez Izbę i zastosowanie jednej z nich, nawet
odmiennej od tej, która została wskazana w odwołaniu.
Powyższy pogląd jest również prezentowany przez Sąd Najwyższy, który w swoich orzeczeniach wskazuje, że sąd nie
jest związany wskazaną przez powoda podstawą prawną roszczenia, przeciwnie – jest obowiązany rozpatrzyć sprawę
wszechstronnie i wziąć pod rozwagę wszystkie przepisy prawne, które powinny zostać zastosowane w rozważanym
przypadku (np. wyroki Sądu Najwyższego: z 30.11.2016 r. sygn. akt: III CSK 351/15, z 28.03.2014 r. sygn. akt: III CSK
156/13, z 19.03.2012 r. sygn. akt: II PK 175/11, z 12.12.2008 r. sygn. akt: II CSK 367/08, z 27.03.2008 r. sygn. akt II: CSK
524/07, z 29.10.2008 r. sygn. akt: IV CSK 260/08, z 02.12.2005 r. sygn. akt: II CK 277/05, z 13.07.2005 r. sygn. akt: I CK
132/05).
Zdaniem Izby, okoliczności które zaistniały na tle rozpatrywanego stanu faktycznego, uzasadniają zastosowanie przez
Zamawiającego procedury poprawy omyłki, o której mowa w art. 223 ust. 2 pkt 1 ustawy PZP. W związku z powyższym,
czynność odrzucenia oferty Odwołującego w oparciu o art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy PZP, była nieprawidłowa.
Zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy PZP Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera błędy w obliczeniu ceny lub
kosztu. Ustalając wystąpienie tej przesłanki, zamawiający zobowiązany jest do sprawdzenia, czy cena oferty obliczona
została w oparciu o prawidłowo ustalony przez wykonawcę zakres wymagań, określony w dokumentach zamówienia, w
szczególności czy uwzględnia wszystkie elementy cenotwórcze konieczne do prawidłowego wykonania zamówienia.
Zatem z błędem w obliczeniu ceny lub kosztu oferty będziemy mieli do czynienia w przypadku nieuwzględnienia (lub
uwzględnienia w sposób nieprawidłowy) w wyliczeniu ceny lub kosztu wszystkich elementów ceno- lub kosztotwórczych,
wynikających z przepisów prawa lub wymaganych cech przedmiotu zamówienia, jego zakresu lub warunków realizacji.
Do popełnienia błędu w obliczeniu ceny lub kosztu dochodzi w wyniku błędnego rozpoznania stanu prawnego lub
faktycznego przez wykonawcę, wynikającego z przepisów prawa lub wymagań określonych w dokumentach zamówienia
i przyjęcia nieprawidłowych podstaw dokonywanej kalkulacji, nieznajdujących uzasadnienia prawnego lub w
wymaganiach zamawiającego (tak: M. Jaworska w: M. Jaworska (red.) Prawo zamówień publicznych. Komentarz, C.H.
Beck, Warszawa 2022).
Stanowisko tożsame zostało również przyjęte w orzecznictwie, gdzie wskazuje się, iż dla zastosowania ww. podstawy
odrzucenia oferty konieczne jest stwierdzenie, że doszło do popełnienia przez wykonawcę tego rodzaju błędu, który
skutkuje tym, iż cena podana w ofercie jest ceną nieprawidłową. Wymaga to zatem stwierdzenia, iż odmienność
sposobu obliczenia ceny przez wykonawcę skutkowałaby tym, iż cena oferty byłaby inna, gdyby wykonawca ściśle
zastosował się do sposobu obliczenia ceny wskazanego w specyfikacji warunków zamówienia. Z błędem w obliczeniu
ceny będziemy mieć zatem do czynienia w sytuacji przyjęcia przez wykonawcę niewłaściwych danych, wynikających
przykładowo z nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, będących podstawą dokonywanej kalkulacji w świetle
dokumentów zamówienia (tak np.: wyrok KIO z dnia 25 listopada 2022 r., KIO 2939/22).
Zamawiający opisując powody odrzucenia oferty Odwołującego nie wskazuje tak naprawdę na czym polegają błędne
założenia Odwołującego i wywodzi obowiązek odrzucenia jego oferty w oparciu o art. 226 ust. 1 pkt 10 ustawy PZP tylko i
wyłącznie z tego względu, iż jego zdaniem, błąd popełniony przez Odwołującego nie da się zakwalifikować do poprawy
jako oczywista omyłka, a więc powinien być potraktowany jako błąd w obliczeniu ceny.
Tymczasem, zdaniem Izby, błąd popełniony przez Odwołującego w formularzu cenowym da się poprawić, a
Zamawiający dysponował wszystkimi niezbędnymi danymi by takiej czynności dokonać.
Już na pierwszy rzut oka widać, że błąd został popełniony w kolumnie E lub F bowiem w obu z nich wpisana jest
identyczna kwota. Nie można jednak pomijać pozostałych danych, które znajdują się w treści formularza cenowego i
umożliwiają dojście do jednoznacznego wniosku, że kwota w kolumnie F jest prawidłowa, a kwota w kolumnie E została
wpisana omyłkowo. Zdaniem Izby przemawiają za tym następujące argumenty:
- Pod kolumną F znajduje się dodatkowe zsumowanie wartości wszystkich łącznych cen netto w niej wpisanych –
526 381, 51. Zsumowanie pierwszych jedenastu pozycji daje kwotę 419 261,51. Odjęcie tej kwoty od kwoty zsumowanej
znajdującej się pod tabelą daje kwotę w wysokości 107 120,00, a więc kwotę wpisaną w wierszu 12 jako łączna cena
netto za zrealizowanie tej pozycji. Uwzględniając zatem pozostałe wpisane w formularzu łączne kwoty netto za realizację
określonych pozycji, nie ma innej możliwości niż to, że kwota 107 120,00 stanowi łączną cenę netto za realizację pozycji
12, a nie cenę jednostkową za jej realizację.
- W kolumnie H została podana kwota podatku, którą należało wyliczyć od łącznej ceny netto, a nie od ceny jednostkowej.
Należy więc uznać, że kwota 107 120 zł stanowi łączną cenę netto za realizację pozycji 12, gdyż podatek należało
wyliczyć właśnie od tej kwoty.
- Pod kolumną I znajduje się zsumowana kwota łączna brutto, opiewająca na 647 449,25, co jest tożsame z ceną
wskazaną w formularzu ofertowym. Nie ma zatem możliwości by cena jednostkowa za zrealizowanie pozycji wskazanej
w wierszu 12 wynosiła 107 120,00 zł, gdyż prowadziłoby to do rozbieżności między całkowitą ceną oferty wskazaną w
formularzu cenowym, a tą wskazaną w formularzu oferty. Tymczasem wszystkie działania z kwotą 107 120,00 zł
traktowaną jako łączna cena netto za zrealizowanie pozycji 12 odpowiadają wszystkim pozostałym wartościom
wpisanym w formularzu cenowym.
Analiza treści uzasadnienia odrzucenia oferty Odwołującego prowadzi do wniosku, że Zamawiający również zauważył
absurd traktowania kwoty 107 120,00 jako ceny jednostkowej, co prowadziłoby do zwiększenia ceny ofertowej w sposób,
który nie jest uzasadniony logiką i doświadczeniem życiowym. Zdaniem Izby powyższa okoliczność powinna była
wzbudzić wątpliwości Zamawiającego, a przy uwzględnieniu pozostałych danych znajdujących się w formularzu,
powinna była sprawić, że dojdzie on do przekonania, że ww. kwota nie stanowi ceny jednostkowej. Zamawiający nie
powinien bowiem podejmować czynności w postępowaniu w sposób automatyczny, bez racjonalnie usprawiedliwionych
założeń, z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego oraz znanego mu, choćby orientacyjnie, poziomu cen za
realizację przedmiotu zamówienia.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Izby, jedyny możliwy do wyciągnięcia wniosek jest taki, że kwota wskazana przez
Odwołującego w kolumnie F jest prawidłowa, a błąd nastąpił przy wpisywaniu kwoty w kolumnie E – tj. ceny jednostkowej
za realizację demontażu, montażu i utylizacji jednej sztuki opraw. Ustalenie powyższego możliwe jest bez ingerencji
wykonawcy – przy wykorzystaniu danych znajdujących się w treści formularza cenowego załączonego do oferty.
Oczywiście zamawiający mógłby swoją czynność poprawienia stwierdzonej omyłki poprzedzić czynnością wezwania
wykonawcy w trybie art. 223 ust. 1 ustawy PZP, jednakże nie jest to czynność obligatoryjna, co wynika wprost z
brzmienia tego przepisu, który posługuje się sformułowaniem „może”. Zdaniem Izby okoliczności niniejszej sprawy
pozwalają na poprawienie zaistniałej omyłki bez uprzedniego wzywania wykonawcy do udzielenia wyjaśnień.
Skoro zatem nie ma wątpliwości co do tego, gdzie została popełniona omyłka, należy przeanalizować możliwość i
sposób jej poprawienia. W niniejszej sprawie nie ma innej możliwości niż zaistniała omyłkę poprawić poprzez wpisanie w
kolumnie E kwoty wynikającej z ilorazu kwoty wpisanej w kolumnie F z liczbą wpisaną w kolumnie D. Liczba opraw
wskazana w kolumnie D jest bowiem stała.
Zdaniem Izby podstawą prawną takiego działania powinien być art. 223 ust. 2 pkt 1 ustawy PZP. Omyłka popełniona
przez Odwołującego nie ma bowiem charakteru rachunkowego – Odwołujący nie poczynił błędnych działań
matematycznych, a po prostu błędnie wpisał w kolumnie E kwotę za realizację całej pozycji 12. Działania matematyczne
zostały przez Odwołującego wykonane prawidłowo.
Dalej Izba pragnie wskazać, że intencją ustawodawcy towarzyszącą wprowadzeniu art. 87 ust. 2 ustawy PZP
(odpowiednika obowiązującego art. 223 ust. 2 ustawy PZP) było zniwelowanie formalizmu występującego na gruncie
ustawy, aby umożliwić branie pod uwagę w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych ofert obarczonych
nieistotnymi wadami, będącymi wynikiem różnego rodzaju błędów i omyłek, których skorygowanie nie prowadzi do
istotnych zmian w treści oferty. Wynika to wprost z uzasadnienia do ustawy z dnia 4 września 2008 r. o zmianie ustawy –
Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw: „W projekcie wprowadza się istotne zmiany dotyczące
sposobu poprawiania oczywistych omyłek pisarskich rachunkowych (art. 87 ust. 2). Rezygnuje się z zamkniętego
katalogu sposobu poprawiania omyłek rachunkowych, pozostawiając jednocześnie zamawiającemu uprawnienie do
poprawiania oczywistych omyłek pisarskich, rachunkowych oraz innych omyłek polegających na niezgodności oferty ze
specyfikacją istotnych warunków zamówienia. Proponowane rozwiązanie przyczyni się do usprawnienia procedury
udzielania zamówienia publicznego oraz do zmniejszenia liczby odrzucanych ofert i unieważnianych postępowań.
Ogranicza się sytuacje, w których oferty uznane za najkorzystniejsze podlegają odrzuceniu ze względu na błędy
rachunkowe w obliczeniu ceny, które nie są możliwe do poprawienia w myśl ustawowo określonych reguł (…).”
W orzecznictwie Izby wielokrotnie podkreślono, że celem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nie jest
dokonanie wyboru oferty najbardziej poprawnej formalnie, lecz dokonanie wyboru oferty z najniższą ceną lub oferty
przedstawiającej najkorzystniejszy bilans ceny i innych kryteriów odnoszących się do przedmiotu namówienia (oferty
najkorzystniejszej ekonomicznie) (vide uzasadnienie wyroku Izby z 23 marca 2011 r., sygn. akt KIO 522/11).
Jednocześnie czynność poprawienia oferty ma charakter obligatoryjny i zamawiający nie może uchylić się od jej
wykonania. Zaniechanie takiej czynności należy uznać należy za działanie sprzeczne nie tylko z prawem, ale i
nieracjonalne, gdyż prowadzi do niesłusznego odrzucenia najkorzystniejszej oferty, które nie zapewnia wyboru oferty
zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.
Co również istotne, wynagrodzenie za realizację przedmiotu zamówienia ma charakter ryczałtowy (§ 4 wzoru umowy).
Wykonawca za realizację przedmiotu umowy wystawi jedną fakturę VAT (§ 7 ust. 1 pkt 1 wzoru umowy). Wiążąca dla
wykonawcy jest zatem cena brutto za realizację całego przedmiotu zamówienia. Zauważyć należy, że przy
wynagrodzeniu ryczałtowym poszczególne elementy składające się na cenę oferty mają znaczenie informacyjne. Tym
bardziej omyłka popełniona przez Odwołującego nie ma żadnego znaczenia w kontekście jego oświadczenia woli, jakim
jest zrealizowanie przedmiotu zamówienia za cenę podaną w formularzu ofertowym, która to cena odpowiada również tej
wpisanej w formularzu cenowym.
Podsumowując, w ocenie Izby, mając na uwadze fakt przyjętego w postępowaniu rozliczenia ryczałtowego zamówienia,
a także mając na względzie, że podana cena ofertowa łączna jest zbieżna tak na formularzu ofertowym i formularzu
cenowym, a omyłka wynikała z wadliwego wypełnienia wyłącznie jednej wartości w wierszu formularza cenowego, mamy
do czynienia z oczywistą omyłką pisarską, o której mowa w art. 223 ust. 2 pkt 1 ustawy PZP, a Zamawiający powinien był
tę omyłkę poprawić, czego zaniechał, a więc odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono stosownie do wyniku sprawy na podstawie art. 557 w zw. z art. 575
ustawy PZP oraz w oparciu o § 7 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020
r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu
pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r. poz. 2437).
Przewodniczący:
………………………