UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 października 2024 r. (znak: (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. odmówił T. F. prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 31 lipca 2024 r. do dnia 5 sierpnia 2024 r. i od dnia 10 sierpnia 2024 r. do dnia 20 września 2024 r.
W uzasadnieniu decyzji podkreślono, iż osoba podlegająca dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, przy czym do wymaganego okresu wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza zawodowego. Ponadto wskazano również, że niekiedy mogą występować szczególne przypadki, gdy prawo do zasiłku chorobowego przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego. Niezależnie od powyższego organ rentowy podkreślił, iż z posiadanej przez niego dokumentacji wynika, że dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu umowy zlecenia zawartej z płatnikiem (...) T. F. podlegała od 25 lipca 2024 r. do 18 sierpnia 2024 r., co oznacza, że przed powstaniem niezdolności do pracy nie miała wymaganego 90-dniowego okresu ubezpieczenia chorobowego, jak również nie zachodzą wobec niej okoliczności uprawniające do zasiłku chorobowego bez okresu wyczekiwania. Wobec powyższego uznano, iż ww. nie przysługuje prawo do zasiłku chorobowego za wskazany okres.
Odwołanie od ww. decyzji wniosła T. F., domagając się zmiany decyzji i przyznania jej prawa do zasiłku chorobowego za okres od dnia 31 lipca 2024 r. do dnia 5 sierpnia 2024 r. i od dnia 10 sierpnia 2024 r. do dnia 20 września 2024 r.
W uzasadnieniu wskazała, że dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu podlega od 1 lipca 2024 r. a nie od 25 lipca 2024 r., ponieważ to pracodawca zaniechał jej zgłoszenia w ciągu 7 dni roboczych od dnia podpisania umowy. Wskazała również, że domaga się ponownego zbadania, czy przekroczyła 30 dni między zatrudnieniem u poprzedniego pracodawcy a zatrudnieniem u V. V..
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości oraz o zasądzenie od odwołującej na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ rentowy podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując zarazem, że ubezpieczona podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 kwietnia 2024 r. do 20 czerwca 2024 r., zaś ponowne objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym miało miejsce od 25 lipca 2024 r. do 18 sierpnia 2024 r., przy czym w dniu 31 lipca 2024 r. powstała u niej niezdolność do pracy.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
T. F. w dniu 1 lipca 2024 roku zawarła z (...) V. V. umowę zlecenia. W dniu 25 lipca 2024 roku została zgłoszona przez ww. płatnika do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (emerytalne, rentowe i wypadkowe) oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Jako datę początkową objęcia ubezpieczeniem chorobowym w zgłoszeniu wskazano 1 lipca 2024 roku. Z dniem 19 sierpnia 2024 r. T. F. została wyrejestrowana z ubezpieczeń społecznych.
Dowód:
- umowa zlecenia z dnia 01.07.2024 r., k. 12-14,
- zgłoszenie do ubezpieczeń (...), k. 29,
- wyrejestrowanie z ubezpieczenia (...), k. 30,
- zeznania świadka X. F. złożone na rozprawie w dniu 30.07.2025 r., k. 48-49,
- dane o zgłoszeniach ubezpieczonego, k. 52-54.
Z tytułu umowy zlecenia T. F. otrzymała wynagrodzenie w kwocie 1 598,29 zł (tj. 2 276,10 zł brutto, przy czym z kwoty tej pobrano m.in. składki: emerytalną – 222,15 zł, rentową – 34,14 zł i chorobową – 55,76 zł).
Dowód:
rachunek do umowy zlecenia nr (...), k. 11.
T. F. była niezdolna do pracy od dnia 31 lipca 2024 r. do 5 sierpnia 2024 r., a następnie od dnia 5 sierpnia 2024 r. do 9 sierpnia 2024 r.
Dowód:
zaświadczenie lekarskie (...), k. 21,22.
T. F. podejmowała już wcześniej zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia. Od dnia 8 maja 2024 r. do 21 czerwca 2024 r. podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
Dowód:
- zgłoszenie do ubezpieczeń (...), k. 32,
- wyrejestrowanie z ubezpieczenia (...), k. 34,
- dane o zgłoszeniach ubezpieczonego, k. 52-54.
T. F. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu w następujących okresach:
- od 6 czerwca 2017 r. do 14 lutego 2018 r.,
- od 2 września 2021 r. do 1 marca 2022 r.,
- od 29 października 2024 r. do 1 kwietnia 2025 r.,
- od 22 kwietnia 2025 r. do nadal.
Dowód:
dane o zgłoszeniach ubezpieczonego, k. 52-54.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na gruncie niniejszej sprawy Sąd uznał za w pełni wiarygodne i miarodajne dokumenty zgromadzone w aktach, w szczególności umowę zlecenia z dnia 1 lipca 2024 r., dokumenty zgłoszeniowe i wyrejestrowujące z ubezpieczeń społecznych, rachunek do umowy zlecenia, zaświadczenia lekarskie (...) oraz dane o zgłoszeniach ubezpieczonej. Dokumenty te zostały sporządzone przez uprawnione podmioty, w przewidzianej prawem formie, nie zawierały sprzeczności ani braków i wzajemnie ze sobą korespondowały. Żadna ze stron nie kwestionowała ich autentyczności ani prawdziwości, a Sąd nie znalazł podstaw do odmówienia im waloru wiarygodności.
Za przekonujące i spójne Sąd uznał również zeznania świadka X. F., które były logiczne, konsekwentne oraz znajdowały potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym, w szczególności w dokumentacji ubezpieczeniowej zgromadzonej w aktach sprawy (której analizy podjął się ww. świadek w toku rozprawy).
Sąd ocenił zgromadzony materiał dowodowy jako kompletny, wzajemnie zgodny i wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych. W istocie okoliczności faktyczne sprawy nie były pomiędzy stronami sporne, a spór sprowadzał się do odmiennej oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego, tj. kwestii uwzględnienia poprzedniego okresu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego przy ustalaniu wymaganego okresu wyczekiwania na prawo do zasiłku chorobowego.
Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 501 z późn. zm.), dalej jako ustawa zasiłkowa:
1. Ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego:
1) po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu;
2) po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie.
2. Do okresów ubezpieczenia chorobowego, o których mowa w ust. 1, wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.
3. Od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego prawo do zasiłku chorobowego przysługuje:
1) absolwentom szkół lub uczelni lub osobom, które zakończyły kształcenie w szkole doktorskiej, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów, lub zakończenia kształcenia w szkole doktorskiej;
2) jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy;
3) ubezpieczonym obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego;
4) posłom i senatorom, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji;
5) funkcjonariuszom Służby Celnej, którzy przyjęli propozycję pracy na podstawie art. 165 ust. 7 i art. 167 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948, z późn. zm.) i stali się pracownikami w jednostkach organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej.
Zgodnie zaś z art. 14 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.).
1. Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo chorobowym następuje od dnia wskazanego odpowiednio w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 36 ust. 10 albo 14, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym zgłoszenie zostało złożone w Zakładzie, z zastrzeżeniem ust. 1a.
1a. Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4 albo 4b.
Z kolei w myśl art. 36 ww. ustawy:
1. Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych.
2. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1-4, 6-9a, 9c, 11, 12, 19-23, ust. 2, 2a i 2d, duchownych będących członkami zakonów lub klasztorów oraz osób współpracujących, o których mowa w art. 8 ust. 11, należy do płatnika składek.
4. Zgłoszeń, o których mowa w ust. 2 i 3, dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, z zastrzeżeniem ust. 4a-5a i 9a.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia, od jakiej daty T. F. została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, tj. czy od dnia 1 lipca 2024 r. wskazanego w zgłoszeniu ZUS (...), czy też dopiero od dnia faktycznego dokonania zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, tj. od dnia 25 lipca 2024 r., ponieważ ustalenie tego momentu na dzień rzeczywistego podjęcia zatrudnienia pozwalałoby na doliczenie okresu poprzedniego zatrudnienia na mocy art. 4 ust. 2 ustawy zasiłkowej.
Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że tytuł do objęcia ubezpieczeniem powstał w dniu 1 lipca 2024 r., tj. z dniem zawarcia przez T. F. umowy zlecenia. Bezsporne pozostawało jednak, że zgłoszenie ubezpieczonej do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego zostało dokonane przez płatnika składek dopiero w dniu 25 lipca 2024 r., a więc po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 36 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
W ocenie Sądu okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia początku podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Z treści art. 14 ust. 1 ustawy systemowej wynika bowiem generalna zasada, zgodnie z którą objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia złożenia tego zgłoszenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, że samo wskazanie przez płatnika wcześniejszej daty objęcia ubezpieczeniem nie jest wystarczające dla wywołania skutku prawnego, jeżeli zgłoszenie zostało dokonane z opóźnieniem.
Wyjątek od powyższej zasady przewidziany został w art. 14 ust. 1a ustawy systemowej. Przepis ten dopuszcza możliwość objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od daty wcześniejszej niż dzień zgłoszenia, ale wyłącznie w sytuacji, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostało dokonane w terminie określonym w art. 36 ust. 4 ustawy, a więc w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia. Tym samym terminowe zgłoszenie stanowi ustawowy warunek skutecznego objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od daty wskazanej we wniosku.
W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Skoro bowiem zgłoszenie T. F. nastąpiło dopiero w dniu 25 lipca 2024 r., to nie było prawnie dopuszczalne objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z mocą wsteczną od dnia 1 lipca 2024 r. Wskazana w formularzu (...) data miała zatem wyłącznie charakter deklaratoryjny i pozostawała bez znaczenia wobec uchybienia ustawowemu terminowi do zgłoszenia. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do obejścia art. 14 ust. 1a ustawy systemowej i czyniłoby zbędnym wprowadzone przez ustawodawcę ograniczenie dotyczące terminowego zgłoszenia do ubezpieczeń.
W konsekwencji należało uznać, że T. F. została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym dopiero od dnia 25 lipca 2024 r., tj. od dnia faktycznego dokonania zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Od tej daty należało zatem liczyć okres wyczekiwania, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej.
W przypadku ubezpieczonej poprzedni okres dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego trwał od dnia 8 maja 2024 r. do dnia 21 czerwca 2024 r. Jak wskazano wyżej, ponowne objęcie ubezpieczonej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym nastąpiło dopiero od dnia 25 lipca 2024 r., tj. od dnia skutecznego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że pomiędzy ustaniem poprzedniego okresu ubezpieczenia chorobowego a ponownym objęciem tym ubezpieczeniem upłynęło więcej niż 30 dni.
Okoliczność ta wyklucza możliwość zastosowania art. 4 ust. 2 ustawy zasiłkowej i doliczenia poprzedniego okresu ubezpieczenia chorobowego do aktualnego okresu wyczekiwania. Przepis ten ma bowiem charakter wyjątkowy i pozwala na zachowanie ciągłości okresu ubezpieczenia jedynie w ściśle określonych przypadkach, tj. gdy przerwa między kolejnymi okresami ubezpieczenia nie przekracza 30 dni albo gdy została spowodowana szczególnymi okolicznościami wskazanymi przez ustawodawcę, takimi jak urlop wychowawczy, urlop bezpłatny lub odbywanie czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego. Żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Nie sposób przy tym przyjąć, aby dla obliczenia długości przerwy miarodajna była data 1 lipca 2024 r. wskazana w zgłoszeniu (...) jako data objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Jak już wskazano, wobec uchybienia terminowi z art. 36 ust. 4 ustawy systemowej data ta nie wywoływała skutków prawnych, a objęcie ubezpieczeniem mogło nastąpić najwcześniej od dnia zgłoszenia, tj. od 25 lipca 2024 r. Dopiero ta data mogła zatem zostać uwzględniona przy ocenie ciągłości ubezpieczenia chorobowego.
W konsekwencji wcześniejszy okres dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nie podlegał doliczeniu do bieżącego okresu wyczekiwania, co oznacza, że T. F. nie posiadała wymaganego 90-dniowego okresu nieprzerwanego dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w chwili powstania niezdolności do pracy.
Na marginesie wskazać również należy, że w sprawie nie znajdował zastosowania art. 4 ust. 3 pkt 3 ustawy zasiłkowej, przewidujący nabycie prawa do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia ubezpieczenia przez ubezpieczonych obowiązkowo posiadających co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego. Z danych o okresach ubezpieczenia wynika bowiem, iż T. nie legitymowała się wymaganym 10-letnim okresem podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu.
W konsekwencji należało uznać, że w dacie powstania niezdolności do pracy T. nie posiadała wymaganego 90-dniowego okresu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, a zatem nie nabyła prawa do zasiłku chorobowego za sporne okresy. Zaskarżona decyzja organu rentowego odpowiadała zatem prawu.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Skoro odwołująca przegrała sprawę w całości, obowiązana jest zwrócić organowi rentowemu poniesione przez niego koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw.
Na zasądzoną na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P. kwotę 360 zł złożyły się koszty zastępstwa procesowego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, ustalone na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
ZARZĄDZENIE
1.
(...)
2.
(...)
3.
(...)
19 października 2026 r.