Wyrok III KRS 3/03

Wyrok z dnia 10 czerwca 2003 r. III KRS 3/03 Krajowa Rada Sądownictwa nie powinna rozstrzygać o przeniesieniu sę- dziego w stan spoczynku bez uzyskania wyjaśnień zainteresowanego sę- dziego. Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2003 r. sprawy z odwołania Jacka K. od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa [...] z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie przeniesienia sędziego w stan spoczynku u c h y l i ł zaskarżoną uchwałę i przekazał sprawę Krajowej Radzie Sądow- nictwa do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Uchwałą [...] z dnia 18 grudnia 2002 r. Krajowa Rada Sądownictwa na pod- stawie art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Krajowej Radzie Sądow- nictwa (Dz.U. Nr 100, poz. 1082) i art. 73 § 1 w związku z art. 70 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.), na wniosek Kolegium Sądu Okręgowego w B. postanowiła przenieść Jacka Jerzego K. sędziego Sądu Rejonowego w B. w stan spoczynku. Uzasadnienie uchwały zawiera stwierdzenie, że rozpatrzony wniosek zasługiwał na uwzględnienie, gdyż dołączono do niego orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 10 października 2002 r., w którym stwierdzono, że Jacek K. jest trwale niezdolny do pełnienia obo- wiązków sędziego. Od powyższej uchwały Krajowej Rady Sądownictwa odwołał się Jacek Jerzy K., wnosząc o jej uchylenie i oddalenie wniosku Kolegium Sądu Okręgowego w B., po przeprowadzeniu dowodów z opinii biegłego lekarza psychiatry oraz akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. [...]. 2 Odwołujący się zarzucił, że uchwała Krajowej Rady Sądownictwa została oparta na błędnym orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS. Orzeczenie to, chociaż od- nosi się do stanu zdrowia psychicznego, zostało wydane przez lekarza internistę bez konsultacji ze specjalistą z zakresu psychiatrii i zawiera ocenę o trwałej niezdolności do pracy na stanowisku sędziego, sprzeczną z zaświadczeniami lekarskimi wysta- wionymi przez specjalistów z zakresu psychologii klinicznej, neurologii i psychiatrii. O trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków sędziego powinien - w stosunku do odwołującego się - wypowiedzieć się biegły lekarz psychiatra. Ponadto w zespole okoliczności podlegających rozpatrzeniu nie powinno być pominięte to, że wizytacje nie stwierdziły w pracy odwołującego się żadnego poważnego uchybienia, a w ciągu ostatnich trzech lat pracując w sekcji upadłościowo - układowej uzyskiwał systema- tyczną poprawę sprawności załatwiania spraw do tej sekcji należących. Na rozprawie przed Sądem Najwyższym odwołujący się podkreślił, że Krajowa Rada Sądownictwa nie zapoznała się z okolicznościami, o których mowa w odwoła- niu gdyż rozstrzygnęła sprawę bez wysłuchania go. Jacek K. uważa, że na skutek przeprowadzonego leczenia, jego stan zdrowia jest obecnie odpowiedni w stosunku do zadań należących do sędziego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Do postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie z odwołania od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, z powodu sprzeczności uchwały z prawem, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o kasacji (por. art. 13 ust. 2 i ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa). W związku z tym budzi zastrzeżenia brak w odwołaniu wskazania przepisów prawa, z którymi zaskarżona uchwała - we- dług odwołującego się - pozostaje w sprzeczności. Wadliwie zostały także w odwoła- niu określone wnioski, tak co do przeprowadzenia przez Sąd Najwyższy nowych do- wodów, jak i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem - stosownie do art. 39311 § 2 k.p.c. - w postępowaniu przed Sądem Najwyższym nie jest dopuszczalne powołanie nowych faktów i dowodów, a - stosownie do art. 13 ust. 5 ustawy o Krajo- wej Radzie Sądownictwa - Sąd Najwyższy rozpoznając sprawę, orzeka kasacyjnie albo odwołanie oddala. Pomimo wadliwości odwołania Sąd Najwyższy sprawę rozpoznał przyjmując, że wskazane w odwołaniu okoliczności wyraźnie odnoszą się do zasad postępowa- 3 nia przed Krajową Radą Sądownictwa w sprawach indywidualnych oraz że wnioski odwołania nie są dla Sądu Najwyższego wiążące. Krajowa Rada Sądownictwa roz- strzygnęła o przeniesieniu sędziego Jerzego K. w stan spoczynku na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS stwierdzającego trwałą niezdolność sędziego do pełnienia obowiązków ze względu na „chorobę lub utratę sił”. Problem, który w granicach odwołania podlegał rozpoznaniu przez Sąd Naj- wyższy, wiąże się z tym, że Krajowa Rada Sądownictwa zdecydowała zgodnie z po- wyższym orzeczeniem lekarza, chociaż nie dysponowała danymi umożliwiającymi krytyczną ocenę tego orzeczenia. Wprawdzie Krajowa Rada Sądownictwa oparła się także na wniosku Kolegium Sądu Okręgowego w Bydgoszczy o przeniesienie sę- dziego Jerzego K. w stan spoczynku, jednakże również ten wniosek nie zawiera nic więcej poza powołaniem się na orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Z kolei to orze- czenie ogranicza się do powtórzenia formuły ustawowej - „z powodu choroby lub utraty sił” (por. art. 70 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych), co nie zapewniało możliwości jego oceny. Na przedstawionym wyżej tle, nie mogą nie mieć przekony- wającego znaczenia zarzuty odwołującego się, który wskazał na okoliczności, które mogły i powinny być rozpatrzone przez Krajową Radę Sądownictwa. Krajowa Rada Sądownictwa pozbawiając się - nie wiadomo z jakich przyczyn - wyjaśnień zaintere- sowanego sędziego i nie ustalając okoliczności dotyczących stanu zdrowia sędziego, nie rozstrzygnęła sprawy według swej konstytucyjnie określonej kompetencji i odpo- wiedzialności. Sąd Najwyższy uznał, że ze względu na sposób rozpoznania sprawy przez Krajową Radę Sądownictwa, potrzebne jest przypomnienie przepisów, których za- skarżona uchwała nie uwzględniła, co najmniej w budzącym zastrzeżenia stopniu. Zasadnicze znaczenie mają przepisy Konstytucji RP, które z jednej strony określają nieusuwalność sędziego jako gwarancję ustrojowej zasady niezależnego wymiaru sprawiedliwości (por. art. 180 i art. 175), a z drugiej, ustanawiają Krajową Radę Są- downictwa jako szczególny konstytucyjny organ, który stoi na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1). Nie odpowiada konstytucyjnie okre- ślonej roli Krajowej Rady Sądownictwa taki sposób rozstrzygania przez nią o prze- niesieniu sędziego w stan spoczynku, który polegałby na prostym potwierdzeniu nie- weryfikowanego orzeczenia lekarskiego. O tym bowiem, czy sędzia podlega przenie- sieniu w stan spoczynku decyduje nie lekarz, ale Krajowa Rada Sądownictwa, która powinna mieć możliwość krytycznej oceny orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. 4 W rozpatrywanym przypadku Krajowa Rada Sądownictwa, nie skorzystała - chociaż powinna była skorzystać - z konkretnych instytucji własnej procedury okre- ślonej przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnego trybu działania Krajowej Rady Sądownictwa oraz postępowania przed Radą (Dz.U. Nr 152, poz. 1725). Z punktu widzenia stanu faktycznego sprawy, istotne są przepisy § 20 ust. 1 i ust. 3 tego rozporządzenia, we- dług których w sprawach indywidualnych Rada podejmuje uchwałę po wszechstron- nym rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy na podstawie udostępnionej doku- mentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania. Gdyby przedstawione materiały sprawy nie były wystarczające, Rada może zażądać ich uzupełnienia. Zwrócić także trzeba uwagę na § 25 powołanego rozporządzenia Prezydenta RP, określający nie- zbędne elementy rozpatrywanego przez Krajową Radę Sądownictwa wniosku w przedmiocie przeniesienia sędziego w stan spoczynku. Wniosek taki powinien zawie- rać uzasadnienie oraz dowody potwierdzające okoliczności stanowiące podstawę przeniesienia sędziego w stan spoczynku, w szczególności - oprócz orzeczenia leka- rza orzecznika - zaświadczenia lekarskie i orzeczenia dotyczące stanu zdrowia sę- dziego. Krajowa Rada Sądownictwa pomijając obowiązek uzyskania wyjaśnień zainte- resowanego sędziego i nie mając żadnych - poza orzeczeniem lekarza orzecznika - danych o stanie zdrowia sędziego pozbawiła się możliwości oceny okoliczności, które sędzia Jacek K. mógł przedstawić dopiero w postępowaniu przed Sądem Naj- wyższym, że - na skutek przeprowadzonego leczenia - jego stan zdrowia jest odpo- wiedni do zadań sędziego, gdyż pewne objawy chorobowe, które były źródłem po- stępowania przed lekarzem orzecznikiem, już ustąpiły bez trwałych następstw. Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy uznał, że odwołanie ma usprawiedli- wioną podstawę i orzekł w myśl art. 13 ust. 5 i ust. 6 ustawy o Krajowej Radzie Są- downictwa. ========================================