Wyrok III ARN 38/95

Wyrok z dnia 5 października 1995 r. III ARN 38/95 Przepis art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowo- dów przeciwko treści dokumentu. Przewodniczący SSN: Walery Masewicz, Sędziowie SN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski, Walerian Sanetra, Andrzej Wróbel, Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz- poznaniu w dniu 5 października 1995 r. sprawy ze skargi Janiny K. na decyzję Kierow- nika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 22 marca 1994 r., [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Adminis- tracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 5 stycznia 1995 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Admi- nistracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 22 marca 1994 r., [...] pozbawił Janinę K.uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBOWiD w G. decyzją z dnia 16 października 1985 r. z tytułu służby w MO (utrwalanie władzy ludowej) od 1 maja 1945 do 30 września 1945 r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu podał, że Janina K. uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie zaświadczenia WUSW w P. z 11 marca 1985 r., że pełniła ona służbę w organach Milicji Obywatelskiej i w okresie służby brała udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem. W myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) osobom, które były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego uprawnienia kombatanckie w ogóle nie przysługują z żadnych tytułów. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r., II UZP 7/91 (OSNCP 1992 z. 10 poz. 174) i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i ust. 2 wymienionej ustawy orzekł, jak w decyzji. W skardze na tę decyzję Janina K. wniosła o jej uchylenie, jako niesprawiedliwej i o przyznanie uprawnień kombatanckich. Skarżąca oznajmiła, że jej kilkumiesięczna praca urzędniczki w dziale gospodarczym MO nie może przekreślić okresu służby w Armii Krajowej i udziału w Powstaniu Warszawskim. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 stycznia 1995 r., [...], oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu wyroku NSA przytoczył treść przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4a wymienionej ustawy o kombatantach, z którego wynika, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która była zatrudniona w aparacie bezpieczeństwa publicznego lub w informacji wojskowej. Pojęcie "aparat bezpieczeństwa publicznego" - zdaniem NSA - dotyczy Milicji Obywatelskiej, która była prawno-publiczną formacją Służby Bezpieczeństwa Publicznego, podległej w tym czasie kierownikowi resortu Bezpieczeństwa Publicznego. Od powyższego wyroku złożył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, w której zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 207 § 1 i § 2 pkt 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy NSA do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji nadz- wyczajnej Minister Sprawiedliwości podał, że przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a powołanej ustawy o kombatantach utracił moc obowiązującą na skutek obwieszczenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 482), w części w jakiej przepis ten nie przyznaje uprawnień kombatantom i represjonowanym osobom spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Rewidujący powołał się również na pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 1995 r., III ARN 10/95, w którym stwierdzono, że powyższe obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego oznacza także stwierdzenie sprzeczności z Konstytucją uchwał i orzeczeń sądów, zawierających wykładnię odpowiadającą orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., K. 15/93 (OTK z 1994 r., cz. I poz. 4). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, gdyż zaskarżony wyrok rażąco narusza przepisy prawa wymienione w jej zarzutach. Trafny jest zawarty w niej zarzut, że przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego utracił moc obowiązującą w części, w jakiej przepis ten nie przyznaje uprawnień kombatantom i represjonowanym osobom spoza struktur Urzędu Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Powołane obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjne- go jest następstwem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., K. 15/93 stwierdzającego niezgodność art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a wymienionej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach...z zasadą równości wobec prawa, wyrażoną w art. 67 ust. 2 Przepisów Konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez art. 77 ustawy konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 84, poz. 426 ze zm.). W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że niezgodny z Konstytucją wskazany wyżej przepis objął swoim zakresem także te osoby, które były zatrudnione w jednostkach służących dobru społeczeństwa. Do takich jednostek zaliczyć trzeba służby MO zajmujące się utrzy- maniem porządku, zwalczaniem przestępstw, ochroną bezpieczeństwa obywateli... oraz osoby spoza struktur Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, które nie wykonywały zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (por. OTK z 1994 r., część I, poz. 4, s. 26). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 1995 r., III ARN 10/95 stwierdził, że "obwieszczenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego o utracie mocy obowiązującej określonego przepisu prawa lub jego części wobec jego sprzeczności z Konstytucją oznacza w istocie rzeczy stwierdzenie takiej sprzeczności uchwał i orzeczeń sądów, zawierających wykładnię zgodną wprawdzie z przepisem uznawanym następnie za niekonstytucyjny, lecz nie odpowiadającą treści Konstytucji w takim jej rozumieniu, jakie Trybunał uznaje za właściwe". (OSNAPiUS 1995 nr 18 poz. 224). Sąd Najwyższy w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela to stanowisko i w konsekwencji zasadność rewizji nadzwyczajnej. Dlatego należy uznać, że w tym zakresie w jakim powołana w uzasadnieniu wyroku przez NSA uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 1992 r., II UZP 7/91(OSNCP 1992 z. 10 poz. 174), koliduje z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lutego 1994 r., K. 15/93 i obwieszczeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 września 1994 r. utraciła swą aktualność i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto w skardze do NSA skarżąca oświadczyła, że jej kilkumiesięczna praca urzędnicza w dziale gospodarczym MO nie może przekreślić okresu służby w Armii Krajowej i udziału w Powstaniu Warszawskim, z którego to tytułu dochodzi uprawnień kombatanckich. Oświadczenie to stanowi wyraźne zaprzeczenie treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentu (zaświadczenia WSW w P. z dnia 11 marca 1985 r.), z którego wynika, że Janina K. w okresie od 1 maja do 30 września 1945 r. "brała udział w walkach z bandami i reakcyjnym podziemiem". Skarżąca wyjaśniła w skardze, że była to formuła, jakiej wymagał ówczesny ZBOWiD, stosowana w zaświadczeniach o pracy z tego okresu, pomimo iż nigdy nie miała żadnego kontaktu z uczestnikami walki podziemnej i aresztowanymi w tym okresie czasu. Powołała się na inne dokumenty i dowody (w tym na legitymację z pracy), wymagające zbadania i oceny. W tej sytuacji nie można było wbrew przepisowi art. 77 § 1 k.p.a. uznać, że organ administracji wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Przepis art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści wymienionych w art. 76 § 1 k.p.a. dokumentów urzędowych. NSA nie miał też przeszkód do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w świetle wymienionego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i obwieszczenia Prezesa TK o częściowej utracie mocy art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a wymienionej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. NSA nie zwrócił uwagi na to, że regulacja zawarta w art. 76 § 3 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu, na podstawie którego oparto zaskarżoną decyzję. Sąd ten bezzasadnie uznał z naruszeniem przepisu art. 316 § 1 w związku z art. 393 § 1 k.p.c. i art. 211 k.p.a., że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia. W tych okolicznościach oddalenie skargi bez należytego rozważenia istoty sprawy nie może być uznane za uzasadnione. Z tego względu rewizja nadzwyczajna jako zasadna podlega uwzględnieniu. Z tych względów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a. orzekł, jak w sentencji. ========================================