Wyrok II UKN 681/00

Wyrok z dnia 14 grudnia 2001 r. II UKN 681/00 Niezakwestionowanie ustalenia faktycznego sądu, co do pobierania za- siłku dla bezrobotnych, jest wiążące w postępowaniu kasacyjnym (art. 39311 KPC) i oznacza, że strona korzystała z ubezpieczenia społecznego na mocy art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), a więc nie podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu wypadkowemu oraz emerytalno-rentowemu rolników (art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2001 r. sprawy z wniosku Elżbiety R. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Re- gionalnemu w B. o ustalenie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 21 czerwca 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 2 marca 2000 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie, rozpoznając sprawę po raz drugi, oddalił odwołanie wnio- skodawczyni Elżbiety R. od decyzji Kasy Społecznego Ubezpieczenia Rolników-Od- działu Regionalnego w B. z dnia 30 kwietnia 1999r., stwierdzającej ustanie rolnicze- go ubezpieczenia społecznego Adama R. od dnia 12 kwietnia 1996 r. Decyzją tą uchylono nadto decyzję organu rentowego z dnia 11 grudnia 1996 r. Sąd ten ustalił, że Adam R. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od 1 października 1992 r. 2 z wyłączeniem okresu od 6 października 1995 r. do 5 kwietnia 1996 r. Od dnia 12 kwietnia 1996 r. mąż wnioskodawczyni otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych, zaś w dniu 13 listopada 1996r. zmarł na skutek wypadku przy pracy rolniczej wykonywanej w dniu 12 listopada 1996 r. Z uwagi na status bezrobotnego (z prawem do zasiłku) Adam R. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 12 kwietnia 1996 r. zgodnie z art. 7 i art. 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo- łecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), skoro do śmierci podlegał ubezpieczeniu wynikającemu z tytułu pobierania zasiłku dla bezro- botnych. Odmienne stwierdzenia zawarte w decyzji z dnia 11 grudnia 1996 r. nie mają prawnego znaczenia, skoro decyzja ta została uchylona jako wydana bez udziału Adama R., który z chwilą śmierci stracił status strony. Zaskarżoną decyzję z dnia 30 kwietnia 1999 r. wydano z udziałem wnioskodawczyni. Stanowisko to podzielił Sąd Apelacyjny w Lublinie i oddalił apelację wniosko- dawczyni (wyrok z dnia 21 czerwca 2000 r. [...]). Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 7 i art. 16 ustawy o u.s.r , art. 154 KPA oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 386 § 6 KPC „przez podzielenie stanowiska Sądu Okręgowego, że decyzja z dnia 11 grudnia 1996 r. była nieważna z mocy prawa ... ”, wniosła o jego zmianę i uwzględnienie apelacji poprzez ustalenie, że Adam R. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. W uzasadnieniu wska- zała, że decyzja organu rentowego powoduje, iż jej mąż przez ostatnie dwa dni życia nie podlegał żadnemu ubezpieczeniu, co stanowi oczywiste naruszenie prawa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest uzasadniona. Przede wszystkim należy zauważyć, że sto- sownie do art. 180 § 1 KPA, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przepi- sy tego kodeksu (KPA) stosuje się o ile przepisy dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Te same zasady obowiązują w postępowaniu przed organami odwoławczymi właściwymi w tego rodzaju sprawach (art. 181 KPA), a więc przepisy postępowania administracyjnego mogą znaleźć za- stosowanie w postępowaniu odwoławczym - sądowym - jedynie wtedy, gdy przepisy KPC nie ustalają odmiennych zasad procedowania w tych sprawach. Uwaga ta jest konieczna, skoro jedną z podstaw kasacji, kwalifikowaną przez wnioskodawczynię 3 jako naruszenie prawa procesowego, jest art. 154 KPA. Przepis ten, jako dotyczący uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, mógł być stosowany jedynie w toku postę- powania administracyjnego przed organem rentowym i to tylko wówczas, gdy przepi- sy regulujące postępowanie w sprawach świadczeń emerytalno-rentowych (rozpo- rządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świad- czenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń - Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm. w związku z art. 52 ust. 1 pkt 2 ustawy o u.s.r.) nie stanowiły inaczej. Nie znaj- dował natomiast zastosowania w postępowaniu sądowym, co oznacza, że jego ewentualne naruszenie nie może być podstawą kasacji opartej na zarzucie określo- nym w art. 3931 pkt 2 KPC. Na marginesie tylko można wskazać, iż podstawą unie- ważnienia decyzji organu rentowego z dnia 11 grudnia 1996 r. w postępowaniu przed tym organem mógł być art. 156 § 1 pkt 4 KPA (decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie), a powyższe nie ma jednak znaczenia w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym, a tylko jego orzeczenie może być przedmiotem postępo- wania kasacyjnego. Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 386 § 6 KPC. Przepis ten ustanawia związanie sądu pierwszej instancji, a także sądu drugiej instancji przy po- nownym rozpoznaniu sprawy, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępo- wania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku. W związaniu tym nie mieści się jednak ocena stanu faktycznego (a taki charakter ma ocena, że w dniu wyrokowania przez Sąd Apelacyjny przy pierwszym rozpoznaniu sprawy decyzja organu rentowego z dnia 11 grudnia 1996 r. ma moc obowiązującą), tym bardziej, gdy w toku nowego po- stępowania przed organem rentowym decyzja ta została uchylona jako nieważna, decyzją z dnia 30 kwietnia 1999 r., poddaną kontroli Sądu pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, gdy nie zostało zakwestionowane w sposób prawem przewidziany, ustalenie Sądu co do faktu pobierania przez Adama R. zasiłku dla bez- robotnych od dnia 12 kwietna 1996 r., to jest ono wiążące w postępowaniu kasacyj- nym (art. 39315 KPC). Ma to ten skutek, że po ustaleniu, że mąż wnioskodawczyni korzystał z ubezpieczenia społecznego na mocy art.30 ust. 1 ustawy z dnia 14 grud- nia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) - naruszenia tego przepisu kasacja nie zarzuciła - nie może być kwestionowane, iż nie podlegał on obowiązkowemu ubezpieczeniu wypadkowe- mu z mocy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stosownie do art. 7 ust. 1 4 tej ustawy ani też ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu na podstawie jej art. 16 ust. 1 i 3. Z tych względów na podstawie art. 39312 KPC orzeczono jak w sentencji. ========================================