Wyrok II UKN 129/98

Wyrok z dnia 15 lipca 1998 r. II UKN 129/98 Wyrok wydany przeciwko pracodawcy, ustalający że zdarzenie było wy- padkiem przy pracy nie ma powagi rzeczy osądzonej w sprawie przeciwko Zak- ładowi Ubezpieczeń Społecznych o rentę wypadkową (art. 366 KPC). Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Maria Mańkowska (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 1998 r. sprawy z wniosku Emilii K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O. o rentę rodzinną wypadkową, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyj- nego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1997 r. [...] o d d a l i ł k a s a c j ę. U z a s a d n i e n i e Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w O. decyzją z dnia 1 października 1996 r. odmówił Emilii K. ustalenia prawa do renty rodzinnej z tytułu wypadku jej męża Wiesława K. wobec wykluczenia, by jego śmierć nastąpiła w wyniku wypadku przy pracy. W odwołaniu wnioskodawczyni zarzuciła, że wyrokiem Sądu Rejonowego w Nisku z dnia 24 kwietnia 1996 r. w sprawie o sprostowanie protokołu powypadkowe- go zostało ustalone, że jej mąż zmarł wskutek wypadku przy pracy, zatem okolicz- ność ta nie może być podważona w postępowaniu rentowym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania, wskazując, iż z protokołu sekcji zwłok (akta Prokuratury Rejonowej w S.W. [...]) wynika, że stwier- dzone zmiany w narządach Wiesława K. wskazują na ostrą niewydolność krążenia, jako wewnętrzną przyczynę jego zgonu. 2 Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu wyro- kiem z dnia 9 czerwca 1997 r. oddalił odwołanie i ustalił, że mąż wnioskodawczyni był pracownikiem Zakładów Mięsnych w N. od 24 października 1990 r. i pracował na stanowisku kierowcy - konwojenta oraz kierowcy autokaru. W dniu 5 września 1995 r. Wiesław K. rozpoczął pracę na II zmianie, to jest od godziny 14 00 . Kierując samo- chodem dostawczym marki „Żuk” miał odbyć kilkunastokilometrową podróż do S.W. i z powrotem z elektrykami, którzy mieli tam usunąć awarię urządzenia chłodniczego. W czasie drogi kierowca denerwował się przy zmianie biegów i było mu gorąco. Około godziny 18 00 elektrycy zastali Wiesława K. martwego w samochodzie, w miejs- cu przeznaczonym dla kierowcy. Sąd Wojewódzki wykluczył, by krótka, kilkunasto- kilometrowa zaledwie trasa dla zawodowego kierowcy, rozpoczynającego pracę na II zmianie, była szczególnie wyczerpująca lub uciążliwa, jak to przyjął Sąd Rejonowy na podstawie opinii biegłego H. G. w sprawie o sprostowanie protokołu powypadko- wego. Wiesław K. wykonywał pracę kierowcy od marca 1995 r., po 11 miesięcznej przerwie spowodowanej zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz le- czeniem kręgosłupa. Nie wykonywał też żadnych prac w godzinach nadliczbowych, stąd - według Sądu Wojewódzkiego - brak jest podstaw do przyjęcia występowania czynnika przemęczenia pracą zawodową. Na podstawie opinii biegłych z Instytutu Kardiologii [...] Uniwersytetu J. Sąd ustalił, że Wiesław K. do chwili zgonu nie od- czuwał dolegliwości ze strony układu krążenia. Palił papierosy, co stanowi jeden z czynników ryzyka choroby wieńcowej. Nie był w pełni zdrowy, bowiem istniała u niego bezobjawowa choroba wieńcowa, której pierwszym klinicznym objawem był nagły zgon (zawał serca). Wprawdzie z racji wykonywanego zawodu kierowca jest narażony na różne stresy, jednakże odnośnie do Wiesława K. nie były one długo- trwałe i nie odbiegały od normy. Z tego względu Sąd uznał, że zgon męża wniosko- dawczyni nastąpił na skutek zachorowania w pracy, a nie wypadku przy pracy. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wyro- kiem z dnia 5 grudnia 1997 r. oddalił apelację wnioskodawczyni i uznał, że Sąd pierwszej instancji ustalając okoliczności i przyczyny śmierci jej męża, w wystarcza- jącym zakresie przeprowadził postępowanie dowodowe i ocenił dowody w ramach reguł określonych w art. 233 §1 KPC. Sąd uznał, iż ani zdenerwowanie kierowcy przy zmianie biegów, ani odczuwane przez niego gorąco w czasie 10-kilometrowej trasy nie stanowią przyczyny zewnętrznej dla uznania wypadku przy pracy, skoro 3 samochód był sprawny, a praca kierowcy była wykonywana w zwykłych warunkach i normalnym rozmiarze. Wnioskodawczyni zaskarżyła kasacją powyższy wyrok, zarzucając naruszenie art. 365 §1 KPC przez błędne przyjęcie, iż nie wystąpiła przyczyna zewnętrzna wy- padku jej męża w sytuacji, gdy istnieje prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w Nisku stwierdzające, iż Wiesław K. uległ wypadkowi przy pracy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Wskazany w niej art. 365 §1 KPC nie został naru- szony przez Sądy obu instancji rozpoznające przedmiotową sprawę o prawo wnios- kodawczyni do renty rodzinnej z tytułu śmierci męża, to znaczy o świadczenie z za- kresu ubezpieczeń społecznych. Zarówno Sądy, jak i organ rentowy, miały bowiem prawo w tym postępowaniu do samodzielnej oceny, czy zdarzenie jakiemu uległ Wiesław K. w dniu 5 września 1995 r. stanowiło wypadek przy pracy. Zgodnie z art. 11 KPC tylko ustalenie prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przes- tępstwa, wydanego w postępowaniu karnym, wiąże Sąd w postępowaniu cywilnym. Nie o takim natomiast związaniu stanowi art. 365 §1 KPC, stwierdzając moc wiążącą prawomocnego orzeczenia Sądu wobec stron, sądów, organów państwowych i in- nych osób. Przepis ten oznacza, że żaden z wymienionych podmiotów nie może ne- gować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia Sądu i jego określonej treści, nie- zależnie od tego, czy był, czy nie był stroną tego postępowania. Moc wiążąca pra- womocnego orzeczenia Sądu cywilnego nie oznacza jednak związania tym wyrokiem Sądu orzekającego w innej sprawie, tak jak przewiduje to art. 11 KPC w przypadku prawomocnego wyroku karnego. Z tego też względu Sądy obu instancji niewadliwie uznały, iż prawomocny wy- rok Sądu Rejonowego w Nisku [...] nie wiąże w przedmiotowej sprawie, stanowiąc jedynie jeden z dowodów podlegających ocenie na tle całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Taką wykładnię przepisu art. 365 §1 KPC potwierdza jego odczytanie w powiązaniu z art. 366 KPC. Powaga rzeczy osądzonej prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego, o której mowa w art. 366 KPC, wyłącza wszczęcie postę- powania między tymi samymi stronami i dotyczącego tego samego przedmiotu sporu. Zatem jedynie wówczas, gdyby postępowanie w sprawie [...] zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Nisku i postępowanie w przedmioto- 4 wej sprawie dotyczyło tych samych stron i tego samego roszczenia, to Sądy pierw- szej i drugiej instancji nie mogłyby prowadzić postępowania w zakresie prawomocnie już rozstrzygniętego przedmiotu sporu. Jednakże sprawa o sprostowanie protokołu powypadkowego jest przedmiotowo inna od sprawy o świadczenie rentowe i toczyła się między innymi stronami, niż sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ta dwoistość postępowania przy dochodzeniu odrębnych roszczeń z tytułu tego samego wypadku przy pracy stwarza niezależność od siebie tych postępowań sądowych. Niezasadny zatem jest zarzut kasacji, że wyrok Sądu Rejonowego w Nisku w zakresie ustalenia wypadku przy pracy jej męża obowiązywał również w postępowa- niu o świadczenie ubezpieczeniowe. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 393 12 KPC Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================