Sygn. akt II Ka 659/22
Sygn. akt. II Kz 287/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 października 2022r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący:
SSO Karol Troć
Sędziowie:
SO Agata Kowalska
SR (del.) Paweł Mądry (spr.)
Protokolant:
p. o. sekr. sąd. Olga Wojtczuk
przy udziale prokuratora Artura Oleszka
po rozpoznaniu w dniu 26 października 2022 r.
sprawy
M. K.
oskarżonego z art. 177 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej M. D. oraz zażalenia wniesionego przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej L. D. (1)
od wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie
z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt II K 383/20
I.
zaskarżony wyrok, w tym zawarte w nim rozstrzygnięcie o kosztach procesu, utrzymuje w mocy;
II.
zasądza na rzecz Skarbu Państwa od M. D. kwotę 40 złotych, zaś od L. D. (1) kwotę 10 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
UZASADNIENIE
Formularz UK 2
Sygnatura akt
II Ka 659/22
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1
1.
CZĘŚĆ WSTĘPNA
6.1.
Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 09 czerwca 2022r. w sprawie II K 383/20
6.2.
Podmiot wnoszący apelację
☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☐ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☒ inny
6.3.
Granice zaskarżenia
6.1.1.
Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☒
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
6.1.2.
Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
6.4.
Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana
2.
Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
6.5.
Ustalenie faktów
6.1.3.
Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
2.1.1.1.
-------------------
---------------------------------------------------------
------------
---------------
6.1.4.
Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
2.1.2.1.
-------------------
----------------------------------------------------------
-------------
--------------
6.6.
Ocena dowodów
6.1.5.
Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
---------------
------------------------------------------------------------
----------------------------------------------
6.1.6.
Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
---------------
-------------------------------------------------------------
----------------------------------------------
3.
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
zarzut obrazy prawa materialnego, art. 46 § 1 kk, poprzez uznanie, że wydatki, które poniosła i udokumentowała M. D. nie są związane z przestępstwem popełnionym przez oskarżonego M. K. i nie podlegają kompensacie jako szkoda wyrządzona przestępstwem, co w konsekwencji skutkowało nieuwzględnieniem wniosku oskarżycielki posiłkowej, zgłoszonego na podstawie przywołanego wyżej przepisu
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
- obrońca kwestionując odmowę uwzględnienia wniosku M. D. o naprawienie szkody krytycznie odniósł się do stanowiska Sądu Rejonowego przedstawionego w rozdziale „Inne zagadnienia” uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji wyraził tam pogląd, że wydatki poniesione przez oskarżycielkę „
nie są związane z popełnionym przestępstwem i nie stanowią szkody wyrządzonej tym występkiem”. Nadto Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzi podstawa do zastosowania art. 446 § 3 kc.
- natomiast obrońca w uzasadnieniu apelacji wskazał na argumenty przemawiające za istnieniem związku przyczynowego pomiędzy śmiercią L. D. (2) a wydatkami poniesionymi przez jego córkę, a następnie stwierdził, że „
przepis art. 46 § 1 kk stanowi w tym przypadku lex specialis” w stosunku do art. 446 § 3 kc. Zdaniem obrońcy, z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 46 § 1 kk, obowiązkiem Sądu Rejonowego było uwzględnienie wniosku o naprawienie szkody.
- oceniając zasadność zarzutu obrońcy, na wstępie należy jedynie ubocznie wskazać, że błędem obrońcy jest kwalifikowanie jako „
wydatku” oskarżycielki kwot 9.388 zł i 500 zł stanowiących odpowiednio cenę wycieczki oskarżycielki i zaliczkę na zimowisko jej syna, gdyż nie są to wydatki powstałe wskutek śmierci L. D. (2).
- przechodząc do zasadniczego nurtu rozważań należy jednoznacznie wskazać, że przepis art. 46 § 1 kk nie jest
lex specialis w stosunku do przepisów prawa cywilnego regulujących kwestie odpowiedzialności za popełnienie czynu niedozwolonego. Przeciwny pogląd skarżącego jest rażąco sprzeczny z jednoznacznym brzmieniem przepisu art. 46 § 1 kk, na który powołuje się obrońca. Należy zatem przypomnieć, że sąd orzeka na podstawie tego przepisu „
stosując przepisy prawa cywilnego”. Sformułowanie to oznacza, że sąd w procesie karnym jest zobowiązany oceniać żądanie pokrzywdzonego na podstawie kryteriów zawartych w odpowiednich przepisach kodeksu cywilnego z uwzględnieniem odmienności wynikających z samego faktu wyrządzenia szkody przestępstwem (a zatem, dla przykładu, niemożliwe jest stosowanie w procesie karnym przepisów kodeksu cywilnego o odpowiedzialności na zasadzie ryzyka).
- z tych powodów należy przyznać rację stanowisku Sądu Rejonowego, że żądanie M. D. nie znajduje oparcia w żadnym przepisie kodeksu cywilnego i w tym kontekście zostało wyartykułowane twierdzenie Sądu I instancji, że „
wydatki” oskarżycielki nie stanowią szkody wyrządzonej występkiem przypisanym M. K..
Wniosek
uwzględnienie wniosku oskarżycielki posiłkowej M. D. złożonego na podstawie art. 46 § 1 kk
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
brak podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku chociażby w części
3.2.
- zarzut, mającej wpływ na treść orzeczenia, obrazy prawa procesowego - art. 627 kpk w zw. z art. 616 § 1 pkt 2 kpk poprzez zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej M. D. kwoty 2.352 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, podczas gdy całość wydatków, które poniosła z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika wynosi 10.000 zł plus 2.300 zł podatku VAT
nadto zarzut zawarty w zażaleniu pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej L. D. (1):
- zarzut obrazy przepisów postępowania, a mianowicie art. 627 kpk w zw. z art. 616 § 1 pkt 2 kpk poprzez niezasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycielki posiłkowej L. D. (1) całości wydatków, które poniosła z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika, tj. w kwocie
12.300 zł.
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
- wskazane powyżej zarzuty, zbieżne w swej treści, należało ocenić łącznie z uwagi na tożsamość argumentacji stanowiącej podstawę do ich nieuwzględnienia;
- podnosząc powyższe zarzuty obaj pełnomocnicy prezentowali stanowisko, że sąd orzekając o kosztach procesu nie jest upoważniony do weryfikowania opłaty określonej w umowie zawartej pomiędzy pełnomocnikiem a klientem, a wysokość wydatków limitowana jest wysokością rzeczywiście poniesionych kosztów. Obaj skarżący powołali się w tym zakresie na dokładnie te same orzeczenia Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego w Białymstoku. Dodatkowo pełnomocnik M. D. stwierdził, że „
obowiązujące rozporządzenie określające wysokość opłat za czynności adwokackie nie określa maksymalnego honorarium adwokata, wobec czego jego zaniżenie przez Sąd było arbitralne i całkowicie nieuzasadnione”.
- z tak postawionymi tezami nie zgadza się Sąd Okręgowy w Siedlcach. Owszem, w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych wyrażano w przeszłości stanowisko, że sąd nie jest uprawniony do obniżenia opłaty określonej w umowie zawartej między adwokatem a klientem, gdy takie wydatki zostały rzeczywiście poniesione oraz jeżeli ustalona opłata nie przekracza maksymalnej dopuszczalnej wysokości wynagrodzenia jednego adwokata przewidzianego w przepisach, lecz orzeczenia te, wydane ponad dekadę temu, nie reprezentują aktualnej linii orzeczniczej, co do której przyłącza się Sąd Okręgowy w Siedlcach. Prawidłowa wykładnia § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie prowadzi do wniosku, że w przypadku ustalania wysokości opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości (stanowiących podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa prawnego) sąd ograniczony jest nie tylko limitem wynikającym z tego przepisu (tj. sześciokrotnością stawki minimalnej w przypadku sprawy wymagającej przeprowadzenia rozprawy), lecz jest zobowiązany do przeprowadzenia kontroli w celu ustalenia czy wysokość wydatków poniesionych przez stronę, która zwrotu się domaga, jest adekwatna w realiach tej sprawy przy uwzględnieniu kryteriów enumeratywnie wskazanych w przepisie § 15 ust. 3 rozporządzenia, a w przypadku ustalenia że jest zawyżona, zobowiązany jest do obniżenia wysokości takiej opłaty do wysokości zgodnej z tymi wyznacznikami (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 marca 2021r. w sprawie IV KK 319/19, Lex nr 3189930; Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu z dnia 4 lipca 2019r. w sprawie II AKz 353/19, Lex nr 2757909; Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2019r. w sprawie II AKz 171/19, Lex nr 2738932; Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu z dnia 4 grudnia 2018r. w sprawie II AKz 930/18, Lex nr 2728420).
- wbrew twierdzeniu pełnomocnika M. D., przepis § 15 ust. 3 rozporządzenia znajduje także zastosowanie w przedmiotowej sprawie (§ 11 ust. 7 rozporządzenia).
- z tych powodów pogląd prawny skarżących o niedopuszczalności sądowej kontroli wysokości należnego wynagrodzenia obrońcy lub pełnomocnika należało ocenić negatywnie.
- z uwagi zaś na brak kwestionowania przez skarżących ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego co do wysokości należnego w tej sprawie wynagrodzenia (tj. ustalenia opłaty na poziomie dwukrotności stawki minimalnej), Sąd Okręgowy uznając zarzut apelacji i zażalenia za bezzasadny, nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej części wyroku zgodnie z wnioskami pełnomocników.
Wniosek
wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżycielek posiłkowych kwot po 12.300 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
bezzasadność obu zarzutów skutkowała nieuwzględnieniem obu wniosków
4.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
4.1.
brak
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
6.7.
Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
5.1.1
Przedmiot utrzymania w mocy
- rozstrzygnięcie w zakresie wniosku oskarżycielki posiłkowej M. D. złożonego na podstawie art. 46 § 1 kk
- rozstrzygnięcie o kosztach procesu
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
zarzuty apelacji i zażalenia okazały się w całości bezzasadne, zaś Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany wyroku na podstawie przesłanek uwzględnianych z urzędu
6.8.
Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
5.2.1
Przedmiot i zakres zmiany
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Zwięźle o powodach zmiany
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6.9.
Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
6.1.7.
Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
5.3.1.1.1.
----------------------------------------------------------------------
☐ art. 439 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3.1.2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3.1.3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
☐ art. 437 § 2 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
5.3.1.4.1.
----------------------------------------------------------------------
☐ art. 454 § 1 k.p.k.
Zwięźle o powodach uchylenia
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6.1.8.
Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6.10.
Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
-----------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------
6.
Koszty Procesu
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
II
oba złożone środki odwoławcze nie zostały uwzględnione, zatem zgodnie z art. 633 kpk w zw. z art. 636 § 2 kpk Sąd zasądził od oskarżycielek posiłkowych na rzecz Skarbu Państwa w równych częściach wydatki postępowania odwoławczego (20 zł tytułem ryczałtu za doręczanie pism sądowych) oraz dodatkowo od M. D. opłatę od apelacji (30 zł - art. 13 ust. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych).
7.
PODPIS
1.3. Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
1
Podmiot wnoszący apelację
pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej M. D.
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
rozstrzygnięcie co do środka kompensacyjnego i kosztów procesu
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☐ na korzyść
☒ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☒
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
art. 439 k.p.k.
☐
brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐
uchylenie
☒
zmiana