Sygn. akt II C 932/25
UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 22 maja 2025 r., skierowanym przeciwko W. T., powodowie N. H., L. H. (1) oraz L. H. (2) wnieśli o uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym treści (...) o (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Zgierzu, V Wydział Ksiąg Wieczystych, poprzez wykreślenie z działu I-0 (...), dla której to działki prowadzone są trzy inne księgi wieczyste przez Sąd Rejonowy w Zgierzu, V Wydział Ksiąg Wieczystych , w tym powodów (...). Nadto wnieśli o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów procesu wg norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu powodowie wskazali, że są właścicielami nieruchomości ujawnionej w KW nr (...), a wobec okoliczności, że w dziale III wskazanej księgi umieszczono wzmiankę, iż dla działki nr (...) prowadzona jest także księga o nr (...) (działka nr (...)), koniecznym okazało się przeprowadzenie postępowania, które doprowadzi do wykreślenia (...) nr (...) z (...) nr (...), co spowoduje usunięcie ostrzeżenia w księdze wieczystej powodów.
(pozew k.3 – 7)
W odpowiedzi na pozew W. T. uznała powództwo w zakresie pkt 1 pozwu oraz wniosła o nieobciążanie jej kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego.
(odpowiedź na pozew k.53 – 54)
Postanowieniem z dnia 1 października 2025 roku Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze pozwanych Skarb Państwa – (...)oraz R. N..
(postanowienie, k. 68v).
W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa – (...) Oddział w V., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej, uznał powództwo w całości , wniósł o nieobciążanie kosztami postępowania, a także wniósł o zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanego kosztów procesu.
(odpowiedź na pozew k.89 – 90 odwrót)
W odpowiedzi na pozew L. N. uznał powództwo w całości, wniósł o nieobciążanie kosztami postępowania, a także wniósł o zasądzenie od strony powodowej na jego rzecz kosztów procesu.
(odpowiedź na pozew k.103 - 111)
Na rozprawie w dniu 16 września 2026 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie, przy czym pełnomocnik powodów nie wnosił o zasądzenie kosztów postępowania od strony pozwanej.
(protokół rozprawy z dnia 16 września 2026 r. , płyta CD k.151)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
(...) nr (...) została założona na podstawie dokumentu Nadania Ziemi nr (...) z 1954 r. Księga ta zawierała trzy działki o (...). Działka nr (...) to obecnie działki oznaczone nr (...)/(...).
(zeznania świadka S. M. min.00:09:26 – 00:28:27 rozprawy z dnia 16 września 2026 r. , płyta CD k.151 , zaświadczenie k.21 – 22 , zaświadczenie k.125 – 125 odwrót)
W treści Księgi (...) nr (...) dziale I-0 ujawnione są trzy działki o nr: (...) (wszystkie położone w powiecie (...), gmina H., miejscowość T.). W dziale II ww. KW jako właściciel ww. nieruchomości w udziale 1/1 ujawniona jest pozwana W. T.. Pozwana jest córką M. T. (1) i jej jedynym spadkobiercą.
(wyciąg z księgi wieczystej k.9 – 11 , okoliczność bezsporna)
Na podstawie orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej w H. z dnia 25 maja 1949 r. M. T. (1) otrzymała ziemię o powierzchni 5,00 ha (stanowiącą własność Skarbu Państwa po J. H.). Dokument stwierdzający nabycie ww. nieruchomości został sporządzony 23 czerwca 1954 r.
W 1965 r M. T. (1) przeniosła działkę o nr (...) (tożsamą z działką nr (...)) o powierzchni 3,30 ha na swoich synów: M. T. (2) oraz G. T..
W 1973 r. działka nr (...) uległa podziałowi na działki o nr (...) (pow. 2,09 ha) oraz (...) (pow. 1,21 ha).
Akt własności ziemi z dnia 20 marca 1973 r. potwierdził , że właścicielem działki o nr (...) został M. T. (2).
W 1977 r. doszło do zmiany numeracji działek. Działka o nr (...) otrzymała nr (...).
W 1979 r. jako właścicieli działek ujawniono J. i L. Z..
Po dokonanej w latach 1992 – 1993 przez Okręgowe Przedsiębiorstwo (...) w V. modernizacji ewidencji gruntów i budynków określono, że działka o nr (...) posiada powierzchnię 1,2442 ha.
Zgodnie z decyzją Urzędu Miasta – Gminy T. z dnia 4 marca 1997 r. (G.(...)) działka o nr (...) uległa podziałowi na: działkę o nr (...) o pow. 0,1637 ha oraz działkę o nr (...) o pow.1,0805 ha.
Na podstawie aktu notarialnego nr (...) r. jako współwłaścicieli działki o nr (...) wpisano L. i L. H. (1) oraz N. H..
Działka nr (...) objęta jest (...) nr (...) oraz stanowi część działki o nr (...) objętej (...).
(dokument nadania ziemi k. 17 , zaświadczenie k.21 – 22)
Skarb Państwa jest właścicielem działki o nr (...) składającej się z działek (...) (KW (...)).
(okoliczność bezsporna)
R. N. jest właścicielem działki gruntu oznaczonej nr (...) o obszarze 1,9403 ha – KW (...). W dziale III ww. księgi wieczystej zostało wpisane ostrzeżenie, że dla działki nr (...) prowadzona jest księga wieczysta nr (...) (działka nr (...)).
(okoliczność bezsporna , zaświadczenie k.125 – 125 odwrót)
W treści Księgi Wieczystej nr (...) w dziale I-0 ujawniona jest jedna działka o nr (...).W dziale II ww. KW jako współwłaściciele ww. nieruchomości ujawnieni są: N. H. w udziale 1/2 oraz L. H. (2) i L. H. (1) w udziale 1/2. W dziale III ww. księgi wieczystej zostało wpisane ostrzeżenie, że dla działki nr (...) o pow.1,0805. prowadzona jest księga wieczysta nr (...) (działka nr (...)).
(wyciąg z księgi wieczystej k.12 – 14)
Dokonując ustaleń faktycznych sąd oparł się na treści załączonych do akt dokumentów, w szczególności treści akt księgi wieczystej. Należy przy tym podkreślić, iż stan faktyczny w sprawie był bezsporny między stronami , a wszyscy pozwani uznali powództwo.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo podlegało uwzględnieniu.
Stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1984 z późn. zm.), w razie istnienia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, albo jest dotknięte wpisem nie istniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
Usunięcie niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym może polegać bądź na wpisaniu nowego prawa, wykreśleniu prawa wymienionego w księdze, wykreśleniu prawa wpisanego i wpisaniu prawa nowego, bądź też na sprostowaniu treści istniejącego prawa. Uzgodnienie polega na doprowadzeniu treści księgi wieczystej do jej rzeczywistego (aktualnego na dzień orzekania) stanu prawnego.
Powództwo z art. 10 u.k.w.h. nie obejmuje wpisów niedotyczących stanu prawnego nieruchomości, np. oznaczenia nieruchomości w dziale I-O. Od zasady tej przewidziany został jednak jeden wyjątek, wynikający z ugruntowanego orzecznictwa sądowego. Podnosi się bowiem, że w sytuacji, gdy ta sama oznaczona ewidencyjnie działka objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym (uchwała SN z 29 lutego 1996 r., III CZP 16/96 , OSNC 1996, nr 5, poz. 73, zob. także wyrok SA w Lublinie z 28 czerwca 1996 r., I ACz 231/96, OSA 1997/9/51).
W niniejszej sprawie żądanie pozwu sprowadzało się do wykreślenia z działu I-0 (...) nr (...) działki (...), dla której to działki prowadzone są trzy inne księgi wieczyste.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie jednoznacznie wykazało, że wymieniona w KW nr (...) nr (...) na przestrzeni lat ulegała podziałom (finalnie na (...) o (...)/1 i (...)) i obecnie prowadzone są dla niej 3 odrębne Księgi Wieczyste, tj. KW (...) - dla działki o nr (...) (składającej się z (...)), której właścicielem jest Skarb Państwa; KW (...) dla działki nr (...), której właścicielem jest R. N. ; KW (...) dla działki nr (...), której współwłaścicielami są N. H. oraz L. H. (2) i L. H. (1). Jednocześnie, co przyznała sama pozwana, brak było podstaw do przyjęcia , aby W. T. przysługiwało jakiekolwiek prawo do którejkolwiek z nieruchomości wchodzących w skład działki oznaczanej wcześniej jako działka nr (...).
Nie ulega zatem wątpliwości, iż uregulowanie stanu prawnego zgodnie z żądaniem pozwu było zasadne na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, o czym Sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.
Na rozprawie w dniu 30 września 2026 roku pełnomocnik strony powodowej zmodyfikował żądanie w zakresie kosztów postępowania i w konsekwencji Sąd odstąpił od ogólnej reguły z art. 98 k.p.c. i odstąpił od obciążenia pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony powodowej.
Brak było nadto podstaw do uwzględnienia wniosku pozwanego Skarbu Państwa – (...) o zasądzenie od powoda kosztów procesu. Zauważyć należy, że do niezgodności stanu prawnego w księgach wieczystych powód nie przyczynił się w żadnym zakresie, usunięcie tej niezgodności możliwe było tylko na drodze sądowej, zaś prawidłowość procedowania w przedmiotowej sprawie wymagała wezwania Skarbu Państwa do udziału w postępowaniu mimo braku inicjatywy w tym zakresie ze strony powodowej. W tych realiach brak było podstaw do uczynienia zadość żądaniu pozwanego Skarbu Państwa o zasądzenie na jego rzecz od powoda zwrotu kosztów procesu w oparciu o przepis art. 101 k.p.c., pomimo uznania powództwa przy pierwszej czynności procesowej.