Postanowienie I UZ 47/06

Postanowienie z dnia 22 lutego 2007 r. I UZ 47/06 Nie spełnia wymagania z art. 3984 § 1 pkt 3 w związku z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wskazanie w skardze kasacyjnej zagadnienia prawnego, które dotyczy zastosowania w sprawie konkretnego przepisu, a nie abstrakcyjnego problemu związanego z jego wykładnią. Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2007 r. sprawy z powództwa Leszka K. przeciwko Kompanii Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego „B.” w R.Ś. o rentę wyrównawczą, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gli- wicach z dnia 14 sierpnia 2006 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2006 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach z dnia 27 kwietnia 2006 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skarga kasacyjna pod- lega odrzuceniu z uwagi na niedopełnienie przez skarżącego istotnych wymogów formalnych, wynikających z art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał, iż co prawda skarżący powołał się na istnienie podstaw skargi kasacyjnej w postaci naru- szenia prawa materialnego i procesowego, nie wykazano jednak należycie okolicz- ności uzasadniających wniesienie skargi. Brak bowiem wskazania istotnego zagad- nienie prawnego występującego w sprawie. Skarżący nie wskazał, dlaczego rozpo- znanie danej skargi będzie służyło rozwojowi prawa, jakie poważane wątpliwości in- terpretacyjne lub rozbieżności w orzecznictwie nasuwają się w związku z przepisami, 2 których naruszenia stanowi podstawę skargi kasacyjnej. Sąd Okręgowy stwierdził, iż sformułowanie zagadnienia prawnego winno mieć miejsce w petitum skargi w odręb- nej jednostce redakcyjnej, gdyż nie należy do obowiązków Sądu wyinterpretowanie tego formalnego elementu skargi kasacyjnej z treści uzasadnienia. Sąd Okręgowy wskazał, iż skarżący ograniczył się do zamieszczenia w petitum skargi oświadczenia o istnieniu istotnego zagadnienia prawnego w sprawie, nie precyzując jednak, na czym ono polega. Skarżący wniósł zażalenie na przedmiotowe postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., przez „sprzeczne z rzeczywistością przyjęcie, że skarga kasacyjna nie została prawidłowo sformułowana, nadto że w skardze kasa- cyjnej nie zawarto jej podstaw i wniosku o przyjęcie do rozpoznania, mimo że ele- menty te topograficznie zostały w tej skardze wyodrębnione” oraz art. 3986 § 1 k.p.c., „przez przekroczenie kompetencji Sądu Okręgowego, albowiem Sąd ten ma upraw- nienia do badania, czy skarga spełnia warunki formalne, a warunki te skarga spełnia bo zostały w niej wyodrębnione zarówno podstawy skargi kasacyjnej, jak również wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania, natomiast Sąd Okręgowy w ramach badania przedsądowego nie ma kompetencji do oceny zawartości merytorycznej w/w ele- mentów konstrukcyjny skargi kasacyjnej” i na tej podstawie domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie okazało się nieuzasadnione. Istotą wniosku o przyjęcie skargi kasa- cyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) jest wykazanie okoliczności, które podlegają badaniu w tzw. przedsądzie, czyli występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania oraz oczywistej zasadności skargi (postanowienie SN z 9 listopada 2005 r., V CSK 70/05). Wymóg przedstawienia okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wprowadzony został w związku z instytucją przesądu. Jego stworzenie umożliwiać miało stronie wnoszącej skargę kasacyjną przekonanie Sądu Najwyższe- go o istnieniu przesłanek, na których opiera się wstępne badanie skargi kasacyjnej pod kątem dopuszczenia jej do rozpoznania (postanowienie SN z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Bez tej argumentacji skarga kasacyjna byłaby środkiem odwoław- 3 czym niezupełnym, a selekcja wnoszonych kasacji, dokonywana przez Sąd Najwyż- szy w ramach przedsądu nazbyt dowolna (postanowienie SN z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Odwołanie się do przesłanki istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie są- dów wymaga wskazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wąt- pliwości, nie doczekał się wykładni bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje roz- bieżności w powołanym przez skarżącego orzecznictwie sądów. Tylko wtedy wyka- zany zostanie publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej, której celem podstawo- wym jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni (po- stanowienie SN z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147; postanowienie SN z 9 listopada 2005 r., V CSK 70/05). Jeżeli strona skarżąca nie wskazuje na konkretny przepis, który - jej zdaniem - budzi poważne wątpliwości, ani nie wskazuje jakiego rodzaju wywołuje on rozbieżności w orzecznictwie sądów, ani nie powołuje takiego orzecznictwa, nie jest spełniony wymóg w zakresie uzasadnie- nia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (postanowienie SN z 9 lis- topada 2005 r., V CSK 70/05). Dla spełnienia obowiązku określonego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. nie jest wy- starczające powołanie się przez skarżącego na jakiekolwiek względy, które w jego ocenie uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (postanowienie z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Konieczne jest wskazanie argumentacji przekonują- cej o potrzebie przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Dlatego w orzecz- nictwie przyjęto, iż nie spełnia obowiązku określonego w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. odwołanie się przez skarżącego do uzasadnienia podstaw kasacyjnych, które to uza- sadnienie stanowi odrębny element konstrukcyjny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). O tym, czy skarga kasacyjna zawiera nie- zbędny dla niej element, o którym mowa we wspomnianym przepisie, decyduje nie tyle użycie w niej określeń nawiązujących do ustawowo sformułowanych wymogów skargi kasacyjnej, lecz merytoryczna ocena argumentów przytoczonych w skardze, które powinny w sposób wyraźny i przekonywujący świadczyć o tym, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., uzasadniają- cych rozpoznanie jej przez Sąd Najwyższy (postanowienie SN z 21 kwietnia 2006 r., II CSK 76/06). Nie wystarczy bowiem samo sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, konieczne jest także jego należyte uzasadnienie z powołaniem 4 przepisów oraz argumentacji prawnej (postanowienie SN z 8 listopada 2005 r., V CSK 57/05). Uznanie - w oparciu jedynie o argumenty wykładni językowej, a z po- minięciem funkcji art. 3989 § 1 k.p.c. - że określony w nim obowiązek zostaje speł- niony przez wskazanie dowolnych okoliczności, uzasadniających w ocenie skarżące- go wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznanie przez Sąd Najwyższy (np. wyrok jest krzywdzący dla strony), pozbawia wymóg ten istotnego znaczenia dla re- alizacji celu, dla którego został ustanowiony, czyniąc go z tego punktu widzenia zbędnym (postanowienie SN z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Wymóg zawarcia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi do rozpo- znania oraz jego uzasadnienia stanowi element konstrukcyjny skargi, którego niedo- chowanie powoduje, że skarga dotknięta jest brakiem nieusuwalnym i w związku z tym podlega odrzuceniu a limine (postanowienie SN z 11 kwietnia 2006 r., II CSK 65/06). Z uwagi na tak daleko idące skutki powinien on być określony w sposób na tyle jasny i jednoznaczny, by skarżący mógł przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wy- robić sobie przekonanie w jaki sposób może go wypełnić, a równocześnie by ocena jego spełnienia oparta była na jednakowych w każdym przypadku kryteriach. W do- tychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego odrzucono na tej podstawie skargi kasacyjne, w których strona skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpo- znania: 1) ”na podstawie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., wobec istnienia potrzeby wykładni przepisów ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i powszechnym ubez- pieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, budzących poważne wątpliwości i wy- wołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów”. Skarżąca nie uzasadniła jednak sformułowanej przez siebie tezy i nie wskazała na rozbieżności występujące w orzecznictwie (postanowienie SN z 9 listopada 2005 r., V CSK 70/05); 2) „albowiem zaskarżany wyrok uwłacza powadze wymiaru sprawiedliwości. Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego oparto na zniekształcających stan faktyczny i prawny ustaleniach do- konanych bez jakichkolwiek wyjaśnień, dotyczących prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego przed Sądem Okręgowym”. Skarżący podnieśli dalej, że „Sąd Apelacyjny popełnił rażący błąd przyjmując jako podstawę rozstrzygnięcia rysu- nek techniczny strony pozwanej dotyczący innego zamówienia” (postanowienie SN z 8 listopada 2005 r., V CSK 57/05); 3) „orzeczenie Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 26.08.2005 r. oczywiście narusza prawo poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 172 k.c.” (postanowienie SN z 7 kwietnia 2006 r., II CSK 59/06). Moty- wacja taka nie spełnia jednak wymogu właściwego uzasadnienia skargi kasacyjnej 5 przewidzianego w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., ponieważ przedmiotowe uzasadnienie nie może sprowadzać się tylko do powołania się przez skarżącego na wcześniej przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie; 4) „ocena, czy współudział po- woda w poświadczeniu nieprawdy oraz porozumienia pisemne i ustne stron, którym zaprzeczyła strona pozwana mogą być podstawą do żądania odsetek przewidzia- nych w art. 481 k.c.” (postanowienie SN z 21 kwietnia 2006 r., II CSK 76/06). W skardze kasacyjnej złożonej przez stronę powodową znajduje się wyodręb- niony akapit rozpoczynający się od słów „wnoszę o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania albowiem w sprawie istnieje zagadnienie prawne”. Formalnie rzecz uj- mując skarga kasacyjna spełnia więc wymóg przewidziany w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. Jednakże, w samym wniosku, a także w jego uzasadnieniu, nie ma wskazania oko- liczności, które zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. miałyby decydować o potrzebie rozpo- znania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy. Skarżący przedstawił podstawy skargi kasacyjnej w następujący sposób: „a mianowicie w sprawie istnieje zagadnie- nie prawne, czy w sytuacji, gdy powód był technikiem górnictwa, gdy posiadał odpo- wiednie kwalifikacje można przyjmować, że nie przystąpiłby do egzaminu i nie zo- stałby sztygarem zmianowym tylko na podstawie przypuszczeń, że nie cieszył się on zaufaniem pracodawcy”. Następnie wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpo- znania „albowiem w sprawie istnieje zagadnienie prawne związane ze stosowaniem art. 444 k.c. i zakresem odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej w odniesie- niu do potencjalnych możliwości awansowych powoda w sytuacji, gdy powód spełniał wszelkie obiektywne przesłanki uzasadniające przyjęcie, że zostałby on sztygarem zmianowym, natomiast powództwo zostało oddalone wyłącznie w oparciu o prze- słanki subiektywne związane z przypuszczeniem, że powód nie cieszył się zaufaniem pracodawcy”. Zagadnienie prawne przestawione w skardze nie spełnia wymogów zagadnienia prawnego wynikających z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Naj- wyższego. Nie dotyczy abstrakcyjnego problemu związanego z wykładnią przepisu, ale zastosowania go (art. 444 k.c.) w konkretnej sprawie, w konkretnych okoliczno- ściach faktycznych. Uzasadnienie wniosku o przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpo- znania sprowadza się do szczegółowego przedstawienia okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy i zawiera polemikę skarżącego z ustaleniami orzekających w sprawie Sądów. Miejscami jest ono w istocie uzasadnieniem podstaw skargi kasacyj- nej. Tak sformułowany problem nie jest w ogóle zagadnieniem prawnym, którym może zajmować się Sąd Najwyższy. Skarżący w istocie kwestionuje bowiem ustale- 6 nia faktów i ocenę dowodów dokonaną przez Sąd Apelacyjny, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., nie może być podstawą skargi kasacyjnej. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postano- wienia. ========================================