Wyrok I UK 91/04

Wyrok z dnia 12 stycznia 2005 r. I UK 91/04 Okres bezrobocia, o jakim stanowi art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest - stosownie do jej art. 38 - okresem zaliczalnym do okresów pracy górniczej także wówczas, gdy nie był bezpośrednio poprzedzony pracą górniczą lub z nią równorzędną. Przewodniczący SSN Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie: SN Maria Tyszel (spra- wozdawca), SA Małgorzata Wrębiakowska-Marzec Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005 r. sprawy z wniosku Henryka M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Od- działowi w C. o emeryturę górniczą, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 listopada 2003 r. [...] o d d a l i ł kasację U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro- kiem z dnia 18 listopada 2003 r. [...] oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych w Chorzowie od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Spo- łecznych w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2002 r. [...], zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. z 29 marca 2001 r. i przyznającego ubez- pieczonemu Henrykowi M. prawo do górniczej emerytury od dnia 1 lutego 2001 r. Do okresów pracy górniczej uwzględnionych przez organ rentowy, Sąd pierw- szej instancji na poczet uprawnień do górniczej emerytury zaliczył wnioskodawcy dodatkowo okres 6 miesięcy i 8 dni pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz po- szczególne miesiące, w których przepracował pod ziemią nie mniej niż połowę dnió- wek. Łącznie Sąd uwzględnił 2 miesiące i 3 dni z okresu pracy wnioskodawcy w PGU „F." oraz 11 miesięcy, 20 dni - pracy w PRMUG „T." i uznał, że wykazał on 25 lat, 6 2 dni pracy górniczej, a ponieważ bezsporne jest, że spełnił pozostałe warunki usta- wowe do powstania prawa do górniczej emerytury, przyznał mu prawo do tego świadczenia. Sąd Apelacyjny, akceptując w zasadzie ustalenia faktyczne stanowiące pod- stawę wyroku zaskarżonego apelacją, dokonał „matematycznej korekty" uwzględnio- nych miesięcy pracy górniczej wnioskodawcy, która jednak nie miała istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Wskazaną podstawę prawną wyroku uznał za trafną. Kasację od tego wyroku złożył pełnomocnik organu rentowego, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz wyroku Sądu Okręgowego w Gliwi- cach z dnia 19 kwietnia 2002 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu. Podstawę kasacji stanowił zarzut naruszenia prawa material- nego przez błędną wykładnię art. 38 ustawy o rentach i emeryturach z- Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm., aktualnie jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353), zwanej dalej ustawą o FUS, w wyniku której nieza- sadnie przyjęto, że okres pobierania zasiłków dla bezrobotnych jest okresem zali- czalnym do pracy górniczej bez względu na charakter pracy poprzedzającej pobiera- nie zasiłków, a także art. 34 ust. 1 pkt 2 tej samej ustawy poprzez ustalenie, iż „ubezpieczony spełnia warunek udowodnienia 25 lat pracy górniczej, równorzędnej i zaliczanej do pracy górniczej w tym co najmniej 5 lat pracy górniczej zgodnie z art. 36 ust. 1 i w konsekwencji błędnie przyznano prawo do emerytury”. Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Stosownie do art. 39311 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w grani- cach kasacji. Granice te wyznaczają przytoczone w niej podstawy, skonkretyzowane zarzutami, ich uzasadnieniem oraz jej wnioskami, co w niniejszej sprawie oznacza ograniczenie rozpoznania do oceny zasadności podniesionych zarzutów. Wnoszący kasację upatruje naruszenia art. 38 ustawy o FUS w jego błędnej wykładni, bowiem Sąd Apelacyjny wyraził pogląd, że każdy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o jakim stanowi art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy o FUS, jest - na podsta- wie tego przepisu - okresem zaliczalnym do okresów pracy górniczej. Zdaniem kasa- cji, okres bezrobocia jest zaliczalny tylko wówczas, jeśli był bezpośrednio poprze- dzony pracą górniczą. Pogląd ten nie znajduje uzasadnienia w treści tych przepisów. W myśl art. 38 ustawy o FUS, za okresy zaliczalne do pracy górniczej uważa się 3 tylko wskazane w nim niektóre okresy wymienione w jej art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 7 z następującym zastrzeżeniem: „z tym że przez zatrudnienie, o którym mowa w tych przepisach, uważa się pracę górniczą oraz pracę równorzędną z pracą górniczą określone w art. 36 ust. 1 lub ust. 3, wykonywane co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy." Konstrukcja gramatyczna tego przepisu uprawnia wniosek, że ustawo- dawca w sposób zamierzony wyodrębnił trzy grupy okresów wymienionych w art. 6 i 7, a mianowicie: 1) okresy nie podlegające zaliczeniu do okresów pracy górniczej, 2) okresy zaliczalne do niej oraz 3) okresy zaliczalne pod warunkiem, że nastąpiły bez- pośrednio po zakończeniu pracy górniczej lub równorzędnej z tą pracą. W przepi- sach wymienionych w art. 38 w związku z omawianym art. 6 ust. 2 ustawy o FUS, wymaganie uprzedniego zatrudnienia przewidziane jest w punktach dotyczących za- trudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r. (pkt 3), oraz „niewyko- nywania pracy po ustaniu zatrudnienia, jeżeli za te okresy na podstawie przepisów Kodeksu pracy zostało wypłacone wynagrodzenie lub odszkodowanie" (pkt 5), nato- miast nie przewiduje tego warunku pkt 6 odnoszący się do: „czasowego pozostawa- nia bez pracy na obszarze Państwa Polskiego z powodu niemożności jej otrzymania lub niemożności podjęcia szkolenia zawodowego, w tym okresy pobierania zasiłków z funduszu aktywizacji zawodowej, zasiłków dla bezrobotnych oraz zasiłków szkole- niowych wypłaconych z Funduszu Pracy" Za trafnością tego poglądu przemawia też wykładnia historyczna. Przypo- mnieć trzeba, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresami zaliczalnymi do okresów zatrudnienia były „okresy bezrobocia przed Wy- zwoleniem udowodnione dokumentami" (ostatnio - art. 10 pkt 13 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz.U. Nr 3, poz. 6 ze zm.), który poprzez art. 3 pkt 2 wówczas obowiązującej ustawy z 28 maja 1957 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1968 r. Nr 3, poz. 19 ze zm.) miał zastosowanie do górników. Poglądy ukształtowane wówczas w praktyce sądów ubezpieczeń społecznych i orzecznictwie byłego Trybunału Ubezpieczeń Społecznych, nie budziły wątpliwości. Również organ rentowy akceptował stanowisko, że istnienie ścisłego związku czasowego pomiędzy zaprzestaniem pracy górniczej a bezrobociem było warunkiem zaliczenia tego okresu na poczet uprawnień do górniczych świadczeń emerytalno-rentowych tylko w odnie- sieniu do tak zwanych „turnusów", jak powszechnie nazywano terminowe (z reguły - 4 kilkutygodniowe) zwolnienia z pracy górniczej, powodowane okresowym ogranicze- niem wydobycia, po których zwolniony górnik powracał do pracy. Natomiast dłuższe okresy bezrobocia, niezakończone powrotem do dotychczasowej pracy, były okre- sami zaliczalnymi na poczet uprawnień do świadczeń górniczych nie tylko wówczas, gdy następowały bezpośrednio po zaprzestaniu pracy górniczej, lecz także wówczas, gdy przypadały po zwolnieniu z zatrudnienia podjętego po zwolnieniu z zatrudnienia górniczego przez pracodawcę. Skład orzekający nie akceptuje przedstawionej w kasacji wykładni art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy o FUS ponieważ jest ona wykładnią rozszerzającą, wprowadzającą do tego przepisu dodatkowy, pozaustawowy warunek. Odpowiadając na przedstawione w kasacji zagadnienie prawne Sąd Najwyższy wyraża pogląd, że okres bezrobocia, o jakim stanowi art. 6 ust. 2 pkt 6 ustawy w FUS, jest - stosownie do jej art. 38 - okre- sem zaliczalnym do okresów pracy górniczej także wówczas, gdy nie był bezpośred- nio poprzedzony pracą górniczą lub z nią równorzędną. Drugi z podniesionych w kasacji zarzutów, zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o FUS „poprzez ustalenie, iż ubezpieczony spełnia warunek udowodnienia 25 lat pracy górniczej" nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Sąd Najwyższy wielokrot- nie już wyjaśniał, że: nie ma usprawiedliwionych podstaw kasacja, wniesiona z za- rzutami naruszenia tylko prawa materialnego (art. 3931 pkt 1 k.p.c.), jeśli jej uzasad- nienie stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji (wyrok z dnia 23 września 1998 r., II UKN 213/98, a także z 5 marca 1997 r. II UKN 9/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 443) oraz, że wskazanie w kasacji „przez co" doszło w zaskarżonym orzeczeniu do naruszenia prawa materialnego nie jest samo przez się konkretyzacją naruszonego przepisu i uniemożliwia weryfikację zasadności podobnie sformułowanych zarzutów" (OSNAPiUS 1998 nr 3, poz. 91 - notka). Ustalenie, że ubezpieczony wykazał wymagany okres pracy górniczej jest okolicznością faktyczną, skoro więc w kasacji nie została przytoczona podstawa z art. 3931 pkt 2 k.p.c. (nie wykazano, że ustalenie to zostało dokonane z naruszeniem konkretnych przepisów postępowania), to - stosownie do art. 39311 § 2 k.p.c. - Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku, nie podlegają one kon- troli kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasa- cyjnych, Sąd Najwyższy na podstawie powołanych przepisów oraz art.39312 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku. 5 ========================================