Wyrok I PKN 421/00

Wyrok z dnia 30 maja 2001 r. I PKN 421/00 Po zmianie art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samo- rządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.) ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126), tj. od dnia 1 stycznia 1999 r., prawo rozwiązania sto- sunku pracy z powołania bez wypowiedzenia na podstawie art. 70 § 3 KP w związku z art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP z sekretarzem gminy odwołanym wcześniej ze stanowiska, służy przewodniczącemu zarządu gminy, a nie organowi, który powołał pracownika na stanowisko. Przewodniczący SSN Roman Kuczyński, Sędziowie: SN Józef Iwulski, SA Kazimierz Josiak (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2001 r. sprawy z powództwa Grzegorza A. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w G. o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 9 marca 2000 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił wyrok Sądu Rejono- wego w Zgierzu z dnia 1 września 1999 r. [...] i powództwo w całości oddalił zasą- dzając od powoda Grzegorza A. na rzecz strony pozwanej - Urzędu Miejskiego w G. kwotę 750 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy- Sąd Pracy w Zgierzu wyrokiem z dnia 1 września 1998 r. uwzględnił w całości powództwo Grzegorza A. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w G. i zasądził na jego rzecz od strony pozwanej odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia w kwocie 10.365 zł oraz 2.500 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. 2 Rozstrzygnięcie swoje Sąd pierwszej instancji uzasadnił następująco. Powód był sekretarzem Miasta G. w województwie ł. Na stanowisko powołała go Rada Miej- ska uchwałą z dnia 7 października 1992 r. Ten sam organ odwołał powoda z funkcji sekretarza uchwałą z dnia 17 grudnia 1998 r. W chwili odwołania powód korzystał z urlopu wypoczynkowego, a od następ- nego dnia (18 grudnia 1998 r.) był niezdolny do pracy wskutek choroby. Niezdolność powoda do pracy trwała nieprzerwanie do 15 czerwca 1999 r. O odwołaniu powód dowiedział się od razu. Strona pozwana pismem z 15 kwietnia 1999 r. zawiadomiła go o treści uchwały Rady Miejskiej z 17 grudnia 1998 r. i poinformowała, że odwoła- nie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, którego bieg rozpocznie się od ustania okresu niezdolności do pracy. W dniu 16 czerwca 1999 r. Burmistrz G. podjął decyzję o rozwiązaniu z powodem stosunku pracy bez zachowania ustawo- wego okresu wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP wobec „wyczer- pania zasiłku chorobowego”. Od tej decyzji powód odwołał się do Sądu zarzucając, że stosunek pracy mógł z nim rozwiązać wyłącznie organ, który go powołał na sta- nowisko sekretarza, czyli Rada Miejska. W świetle powyższych okoliczności faktycznych sprawy niespornych między stronami, Sąd Rejonowy uznał roszczenie powoda o odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy za uzasadnione. Podzielając pogląd o braku kompetencji Burmistrza do zwolnienia powoda z pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia. Sąd wskazał, że powoda łączył ze stroną pozwaną stosunek pracy oparty na powołaniu go na stanowisko sekretarza, gdyż tak wyraźnie stanowi art. 18 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (jed- nolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74 ze zm.). Zdaniem Sądu, do oceny spornej w sprawie kwestii legitymacji organu uprawnionego do rozwiązania z powodem sto- sunku pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia, stosować należy przepisy Kodeksu pracy, odnoszące się do stosunku pracy z powołania. Wynika z nich, że pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał. Odwołanie jest równoznacz- ne z rozwiązaniem umowy o pracę z zachowaniem ustawowego okresu wypowie- dzenia, chyba że nastąpiło z przyczyn, o których mowa w art. 52, 53 KP (art. 70 § 1 i 2 KP). Jeżeli odwołanie nastąpiło w okresie usprawiedliwionego zwolnienia z pracy, a upłynął już okres przewidziany w art. 53 § 1 KP, z pracownikiem może być rozwiąza- ny stosunek pracy bez wypowiedzenia, ale czynności tej winien dokonać tylko organ, 3 który pracownika powołał na stanowisko (art. 72 § 1 KP). Powód został odwołany z funkcji sekretarza miasta uchwałą Rady Miejskiej w G. z dnia 17 grudnia 1998 r. W chwili podjęcia uchwały nie istniały przesłanki do rozwiązania z nim stosunku pracy bez wypowiedzenia. Z tej przyczyny decyzja podjęta przez Burmistrza nie była „wy- konaniem uchwały” Rady, lecz stanowiła nowy akt o niezwłocznym odwołaniu powo- da ze stanowiska i rozwiązaniu z nim stosunku pracy. Była ona sprzeczna z prawem. Dlatego Sąd Rejonowy z mocy art. 69 KP w związku z art. 58 KP zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres trzymiesięcznego wypowiedzenia obliczonego jak ekwiwalent pieniężny za urlop wy- poczynkowy. Wysokość ekwiwalentu Sąd ustalił na podstawie zaświadczenia praco- dawcy na kwotę 3.455 zł. Apelacją wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżyła strona pozwana. Wnosiła o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa, bądź uchylenie orzeczenia Sądu Re- jonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcie o kosztach procesu w instancji apelacyjnej, zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału i naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że Burmistrz nie mógł rozwiązać z powodem stosunku pracy w związku z jego nieobecnością w pracy przez czas przekraczający okres wskazany w art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP. Zdaniem skarżącej uprawnienie Burmistrza do dokonania tej czynności wynika z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracowni- kach samorządowych (Dz.U. Nr 21, poz. 124 ze zm.). Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 9 marca 2000 r. oddalił apelację. Uznając zarzuty apelacyjne za niezasadne, Sąd Okręgowy stwierdził, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji poczynił ustalenia faktyczne i trafnie ocenił, że powoda ze stroną pozwaną łączył stosunek pracy na podstawie powołania, do którego zastosowanie mają wprost przepisy Kodeksu pracy, w szczególności art. 70 i 72 § 1 i 2. Zarzut błędnej wykładni art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, według Sądu Okręgowego był chybiony. Przepis ten stanowi bowiem, że statut gminy lub związku, bądź regula- min sejmiku samorządowego określają organ lub osoby właściwe do rozwiązania w imieniu zakładu pracy stosunku pracy na podstawie wyboru, mianowania i powołania oraz rodzaj aktu i tryb jego wydania. Z § 11 pkt 3 Statutu miasta G. wynika natomiast, że powoływanie i odwoływanie sekretarza miasta, na wniosek Przewodniczącego Zarządu, należy do wyłącznej kompetencji Rady Miejskiej. W konsekwencji Sąd dru- 4 giej instancji podzielił pogląd, że po odwołaniu powoda z zajmowanego stanowiska przez Radę Miejską uchwałą z dnia 17 grudnia 1998 r. mógł ulec rozwiązaniu stosu- nek pracy z przyczyn wskazanych w art. 53 Kodeksu pracy, ale tylko w sposób okre- ślony w art. 72 § 1 KP, czyli po podjęciu decyzji przez organ uprawniony do powoła- nia powoda na stanowisko sekretarza miasta. Z tych motywów Sąd Okręgowy oddalił apelację pracodawcy. Od wyroku Sądu drugiej instancji wniesiona została kasacja w imieniu strony pozwanej. Kasacja opiera się wyłącznie na podstawie art. 3931 pkt 1 KPC. Zarzuca- jąc naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastoso- wanie art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych strona pozwana wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach po- stępowania kasacyjnego, względnie o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest uzasadniona. Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń Są- dów obu instancji wynika, że powód zatrudniony był w charakterze sekretarza miasta w G. Funkcja ta została mu powierzona na podstawie uchwały Rady Miejskiej z 1992 r. o powołaniu go na stanowisko sekretarza. Zgodnie z art. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych powód był więc pracownikiem samorządowym, którego stosunek pracy powstał na podstawie powołania. Ustawa o pracownikach samorządowych nie zawiera przepisów szczególnych normujących skutki powołania. Z mocy art. 31 ustawy znajdują tu zastosowanie odpowiednio przepisy Kodeksu pracy. Zgodzić się zatem należy z poglądem Sądu Okręgowego, że odwołanie powoda ze stanowiska sekretarza miasta, dokonane uchwałą Rady Miejskiej z 17 grudnia 1998 r., było równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, skoro nic innego nie wynikało z treści uchwały. Błędnie natomiast Sąd drugiej instancji zastosował w sprawie przepis art. 4 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wynika, że do oceny skutków prawnych czynności podję- 5 tej przez Burmistrza G. w dniu 16 czerwca 1999 r. Sąd drugiej instancji zastosował przepis art. 4 ust. 1 ustawy w brzmieniu jakie obowiązywało do 31 grudnia 1998 r. Nie uwzględnił Sąd zmiany treści tego przepisu dokonanej ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej pań- stwa (Dz.U. Nr 162, poz. 1126), która weszła w życie 1 stycznia 1999 r. Według no- wej treści art. 4 czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za podmioty określone w art. 1 („zwane dalej pracodawcami samorządowymi”) dokonują: organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego lub w zakresie ustalonym w odrębnej uchwale jego przewodniczący wobec przewodniczącego zarządu tej jednostki w formie uchwały, a w stosunku do pozostałych pracowników, zatrudnionych w urzędzie sa- morządu terytorialnego, niezależnie od sposobu nawiązania z nimi stosunku pracy przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Zmiana art. 4 polega przeto nie tylko na wprowadzeniu nieznanego wcześniej w ustawie pojęcia praco- dawcy samorządowego, ale także na wyraźnym określeniu kompetencji przewodni- czącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (między innymi wójta, burmi- strza) do podejmowania w imieniu pracodawcy czynności w zakresie stosunku pracy pracowników samorządowych zatrudnionych w urzędach i biurach wymienionych w art. 1 ustawy. Artykuł 4 ustawy o pracownikach samorządowych jest niewątpliwie przepisem szczególnym, wyłączającym z mocy art. 5 KP w związku z art. 71 § 12 KP, sposób postępowania określony w zdaniu ostatnim art. 72 § 1 Kodeksu. Przypo- mnieć trzeba, że w art. 72 § 1 KP ustawodawca umożliwił rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem odwołanym z zajmowanego stanowiska z zachowaniem usta- wowego okresu wypowiedzenia wcześniej, jeżeli okres jego usprawiedliwionej nie- obecności w pracy z powodu choroby trwał dłużej niż okresy wymienione w art. 53 § 1 i 2 KP. Decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy bez zachowania okresu wypowie- dzenia pozostawił organowi, który powołał pracownika na stanowisko. Brzmienie art. 4 ustawy o pracownikach samorządowych decyduje, że w stosunku do pracownika samorządowego zatrudnionego na podstawie powołania, odwołanego z zajmowane- go stanowiska przez właściwy organ z zachowaniem ustawowego okresu wypowie- dzenia, decyzję o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia z przyczyn wymienionych w art. 53 KP podejmuje przewodni- czący zarządu właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Z tych motywów Sąd Najwyższy przyjmując, że wskazana w kasacji podstawa naruszenia prawa materialnego jest uzasadniona, z mocy art. 39315 KPC zmienił za- 6 skarżony wyrok i orzekł co do istoty sprawy oddalając powództwo w całości. O kosztach procesu między stronami Sąd Najwyższy orzekł zgodnie z art. 98 KPC. ========================================