Postanowienie I CZ 162/12

Sygn. akt I CZ 162/12 POSTANOWIENIE Dnia 23 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek SSN Józef Frąckowiak w sprawie ze skargi Z. B. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa Z. B. przeciwko J. B., Naczelnej Radzie Adwokackiej w W., Okręgowej Radzie Adwokackiej w K. i Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w T. o zapłatę, zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 4 października 2011 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 listopada 2012 r., zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w R. z dnia 9 maja 2012 r., 1) oddala zażalenie; 2) oddala wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną powodowi z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z 9 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w R. oddalił wniosek powoda Z. B. o przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z 29 lutego 2012 r. w przedmiocie odrzucenia jego skargi o wznowienie postępowania w sprawie przeciwko J. B., /…/ o zapłatę oraz odrzucił to zażalenie. Sąd Okręgowy uznał, że powód uchybił terminowi określonemu w art 394 § 2 k.p.c. w zw. z art. 124 § 2 k.p.c. do złożenia zażalenia oraz że nie istnieją podstawy do przywrócenia mu terminu do dokonania czynności procesowej. W zażaleniu na postanowienie z 9 maja 2012 r. powód zarzucił, że zapadło ono z naruszeniem art. 124 § 2 k.p.c., bowiem Sąd nie ocenił okoliczności wykazanych przez pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla powoda, które wskazywały na konieczność przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Powód wskazał, że pełnomocnik z urzędu został dla niego ustanowiony do sprawy wywołanej skargą o wznowienie postępowania, nie zaś tylko do wniesienia zażalenia na postanowienie. W związku z takim zakresem umocowania pełnomocnik musiał mieć stosowny czas do zapoznania się z materiałami zebranymi w sprawie. Niezwłocznie do dokonaniu tych czynności zażalenie zostało wniesione. Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej, jeżeli strona nie dokonała tej czynności w terminie bez swojej winy. Postanowienie Sądu Okręgowego w R. o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania zapadło 29 lutego 2012 r., a tygodniowy termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie zaczął biec od dnia doręczenia jego odpisu skarżącemu, to jest od 13 marca 2012 r. W związku ze złożeniem przez skarżącego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i uwzględnieniem tego wniosku postanowieniem z 30 marca 2012 r., na podstawie art. 124 § 2 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym od 19 kwietnia 2010 r., Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45) termin do wniesienia zażalenia 3 na postanowienie rozpoczął bieg raz jeszcze, od dnia doręczenia odpisu postanowienia pełnomocnikowi. Okręgowa Rada Adwokacka ustanowiła dla powoda pełnomocnika 12 kwietnia 2012 r., o czym powód został poinformowany 17 kwietnia 2012 r., a wyznaczony dla niego pełnomocnik 18 kwietnia 2012 r. otrzymał odpis postanowienia Sądu Okręgowego z 29 lutego 2012 r. (k. 31). Zażalenie z 27 kwietnia 2012 r. na to postanowienie wniesione zostało zatem po upływie terminu, co nastąpiło 25 kwietnia 2012 r. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00 (OSNC 2001, nr 1, poz. 7), za dzień ustania przyczyny uchybienia terminu należy uznać dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony dla strony z urzędu miał rzeczywistą możliwość - z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy - dokonania czynności. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z 17 lutego 2009 r., III CZP 117/08 (OSNC 2009, nr 7-8, poz. 91), zgodnie z którą Sąd podejmujący decyzję odnośnie do przywrócenia terminu powinien ustalić, zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., czy związek między zachowaniem procesowym strony a przyczynami, które spowodowały uchybienie terminowi jest tego rodzaju, że winę w uchybieniu terminowi ponosi strona, czy też wyklucza przypisanie tej winy stronie. Winą strony (jej przedstawiciela lub pełnomocnika procesowego) w znaczeniu procesowym jest nieprzykładanie staranności i troskliwości w stopniu, jakiego z natury rzeczy wymaga prowadzenie sprawy, nieprzestrzeganie wszelkich potrzebnych i możliwych środków ostrożności dla dopełnienia w terminie czynności procesowej, jeżeli wskutek tego czynności procesowej nie dokonano w terminie, a z okoliczności przypadku wynika, że przy zachowaniu tej staranności i ostrożności strona (przedstawiciel, pełnomocnik) dopełniłaby tej czynności w terminie. Ponadto w orzeczeniu z 11 kwietnia 1938 r., III C 339/38 (Zb. Urz. 1939, nr 4, poz. 158), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przy rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu należy rozważyć wszystkie okoliczności danego przypadku oraz mieć na względzie, że w stosunku do pełnomocnika wymagania staranności troskliwości i ostrożności muszą być większe, niż w stosunku do osoby nieznającej prawa i nietrudniącej się zawodowo prowadzeniem spraw. 4 Co do zasady, termin do wniesienia zażalenia jest terminem tygodniowym. W takim czasie zarówno pełnomocnik, który by stronę reprezentował z wyboru, jak i pełnomocnik ustanowiony dla niej z urzędu, musi zredagować zarzuty i wnieść środek zaskarżenia. Dla długości tego terminu bez znaczenia pozostaje stopień skomplikowania sprawy i samego środka zaskarżenia. Przykładanie staranności i troskliwości w stopniu, jakiego z natury rzeczy wymaga prowadzenie sprawy, przestrzeganie wszelkich potrzebnych i możliwych środków ostrożności dla dopełnienia w terminie czynności procesowej, wymaga od zawodowego pełnomocnika zapoznania się z aktami w taki sposób, aby konieczne czynności procesowe dokonane zostały w terminie. Orzeczenie wydane w niniejszej sprawie, od którego pełnomocnik ustanowiony dla powoda miał wnieść środek zaskarżenia nie dotyczyło skomplikowanego problemu proceduralnego i nie było obszernie uzasadnione przez Sąd, a zatem trudno usprawiedliwiać uchybienie terminowi charakterem sprawy, czy właściwościami skarżonego orzeczenia. Na inne wyjątkowe okoliczności, które zgodnie z art. 169 § 4 k.p.c. mogłyby uzasadniać wydanie orzeczenia o przywróceniu powodowi terminu do wniesienia zażalenia, skarżący się nie powoływał. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. orzeczono jak w pkt 1. Sąd Najwyższy oddalił wniosek pełnomocnika reprezentującego powoda w postępowaniu zażaleniowym o przyznanie mu wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną powodowi z urzędu. W judykaturze utrwalony jest bowiem pogląd, według którego czynności adwokata ustanowionego z urzędu, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu, nie uzasadniają przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 listopada 2011 r., III CSK 210/11, LEX nr 1147763). jw