Sygn. akt I C 219/19 upr.
WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 kwietnia 2019 r.
Sąd Rejonowy w Jaśle I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSR Grzegorz Wanat
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Lucyna Szeredy
po rozpoznaniu 3 kwietnia 2019 r. w J.
sprawy z powództwa B. O. (...)z siedzibą w W.
przeciwko P. Z.
o zapłatę
oddala powództwo.
Sygn. akt I C 219/19 upr.
UZASADNIENIE
wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Jaśle z 03.04.2019 r.
Powód B. O. (...)z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanej P. Z. kwoty 1.985,94 zł wraz z odsetkami umownymi, szczegółowo określonymi w pozwie. Jednocześnie wnosił o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych.
Uzasadniając żądanie wskazał, że na podstawie umowy przelewu z 16.05.2018 r. zawartej z wierzycielem pierwotnym pozwanej tj. z (...) S.A. z siedzibą w W. nabył wierzytelność wobec pozwanej, wynikającą z zawartej przez nią(...) z (...) S.A. umowy pożyczki konsumenckiej. Umowa została zawarta za pośrednictwem internetu – na odległość. Zgodnie z umową, po przejściu procesu weryfikacyjnego, pozwanej udostępniono środki pieniężne na karcie pre-paid. Pozwana nie wywiązała się z obowiązku zwrotu udzielonego kapitału wraz z kosztami, a skierowane do niej wezwanie do zapłaty pozostało bezskuteczne.
Pozwana P. Z. nie zajęła stanowiska ustnie, ani na piśmie, nie stawiła się na rozprawie i nie wnosiła o jej przeprowadzenie pod jej nieobecność.
W tych warunkach, stosownie do treści art. 339 § 1 k.p.c., Sąd zobligowany był do wydania w przedmiotowej sprawie wyroku zaocznego, co samo w sobie nie niesie za sobą uwzględnienia powództwa. Przytoczone w pozwie twierdzenia budziły bowiem poważne wątpliwości Sądu, wobec czego uznano za konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego, co ograniczyło się w zasadzie do dopuszczenia dowodu z dokumentów złożonych i zawnioskowanych przez stronę powodową.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
Powód B. O. (...)z siedzibą w W. jest wpisany do rejestru funduszy inwestycyjnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Warszawie, VII Wydział Cywilny Rejestrowy, pod numerem (...) (dowód: wyciąg z rejestru funduszy – k. 10, kserokopia postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie VII Wydział Cywilny Rejestrowy – k. 9).
W dniu 30.04.2018 r. pomiędzy powodem B. O. (...) z siedzibą w W. a (...) S.A. z siedzibą w W. doszło do zawarcia umowy ramowej przelewu wierzytelności, w której strony określiły szczegółowo warunki dokonywania przyszłych przelewów wierzytelności na podstawie tzw. umów szczegółowych (dowód: kserokopia wyciągu z umowy ramowej i załączników – k. 11 - 13). W tym samym dniu strony zawarły umowę szczegółową przelewu wierzytelności, mocą której powód nabył wierzytelności wskazane w załączniku nr 1 do umowy. W wykazie wierzytelności stanowiącym załącznik tej umowy ujęto wierzytelność wobec pozwanej P. Z.. Została ona opisana w formie tabeli ze wskazaniem imienia i nazwiska pozwanej, jej nr PESEL, oznaczeniem (...), ze wskazaniem kwoty 1.852,79 zł i dat: 2017-05-07 oraz 2018-04-10 (dowód: kserokopia wyciągu z umowy szczegółowej i wykazu wierzytelności – k. 16 - 18). Cena z tytułu nabycia wierzytelności objętych umową szczegółową została przez powoda uiszczona 30.04.2018 r. (dowód: bankowe potwierdzenie przelewu (...) S.A. – k. 24).
Z systemu pożyczkodawcy (...) S.A. wygenerowany został wydruk umowy pożyczki (...), w której jako pożyczkobiorcę wskazano pozwaną P. Z.. W wydruku określono warunki pożyczki, wskazując kwotę pożyczki na 1.500 zł, maksymalny całkowity koszt pożyczki 504,90 zł, całkowitą kwotę do spłaty 2.004,90 zł, (...) 89,13% (dowód: wydruk formularza – k. 27 - 29).
Powyższy stan faktyczny sprawy Sąd oparł na ww. dokumentach przedstawionych przez stronę powodową, co do których nie znalazł podstaw do odmowy ich wiarygodności. W pozostałym zakresie podstawa faktyczna powództwa była niepełna i jako nie znajdująca potwierdzenia w dokumentach nie stanowiła podstawy rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd zważył, co następuje.
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie pozwana – mimo pouczenia o skutkach bezczynności – nie stawiła się na posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę, jak również nie wypowiedziała się co do twierdzeń podnoszonych przez powoda w uzasadnieniu pozwu. Przepis art. 339 § 2 k.p.c. ustanawia domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczących okoliczności faktycznych w wypadku bezczynności pozwanego, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Domniemanie to dotyczy jednak wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego. Domniemanie to zastępuje jedynie postępowanie dowodowe. Ten wyjątkowy przepis nie może być wykładany rozszerzająco (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 18.02.1972 r., III CRN 539/71, Legalis). Zatem sąd zawsze jest zobowiązany rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego, twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądań pozwu, w zakresie tym bowiem nie obowiązuje domniemanie z art. 339 § 2 k.p.c., negatywny zaś wynik takich rozważań powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo (por. wyroki Sądu Najwyższego z 07.06.1972 r. III CRN 30/72, 31.03.1999 r., I CKU 176/97, 06.06.1997 r., I CKU 87/97, 15.03.1996 r., I CRN 26/96, 15.09.1967 r., III CRN 175/67).
W przypadku, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do zgodności twierdzeń powoda z rzeczywistym stanem rzeczy, nie może wydać wyroku zaocznego, opierając się tylko na twierdzeniach powoda o okolicznościach faktycznych. Należy przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia powstałych wątpliwości co do faktów bądź ustalenia, czy powód zmierza do obejścia prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 07.06.1972r. III CRN 30/72, wyrok Sądu Najwyższego z 02.04.1973r. III CRN 59/73, wyrok Sądu Najwyższego z 31.03.1999r. I CKU 176/97, wyrok Sądu Najwyższego z 15.03.1996r. I CRN 26/96).
Podkreślenia wymaga fakt, iż zgodnie z ogólnym ciężarem dowodowym to strona powodowa powinna udowodnić, że określona wierzytelność jej przysługuje - jako wierzyciel dochodzący zaspokojenia wierzytelności, powinien wykazać podstawę (źródło) zobowiązania pozwanego, jak i jego wysokość. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
Pomimo, iż w toku niniejszego procesu pozwana nie podjęła obrony, brak było podstaw do ustalenia stanu faktycznego jedynie w oparciu o twierdzenia powoda zawarte w uzasadnieniu pozwu, które Sąd uznał za niepełne i budzące uzasadnione wątpliwości co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.
W swoich twierdzeniach powód powoływał jako źródło swojego roszczenia umowę pożyczki, co do której wskazał datę zawarcia umowy, określił jej numer oraz wskazał, że była to umowa pożyczki zawarta z (...) S.A. Jednocześnie wywodził, iż umowa ta spełniała wymogi ustawy z 12.05.2011 r. o kredycie konsumenckim. Pozew nie zawierał natomiast przedstawienia jakichkolwiek twierdzeń dotyczących treści tego pierwotnego zobowiązania,w szczególności nie wskazywał, jak doszło do złożenia oświadczenia woli przez strony umowy, nie określał kwoty pieniężnej, która była przedmiotem tej umowy, jak również ustalonych kosztów i należności związanych z zawarciem umowy, warunków spłaty zobowiązania, czy wreszcie że faktycznie doszło do wykonania przedmiotowej umowy, a więc do wypłacenia pozwanej kwoty pożyczki. Powód w tym zakresie ograniczył się do stwierdzenia, że pozwana uzyskała środki pieniężne na karcie pre-paid.
Określony w sposób wybiórczy, lakoniczny i niespójny stan faktyczny uzasadniał wątpliwości Sądu co do stanu fatycznego sprawy i wymuszał przeprowadzenie postępowania dowodowego.
Na okoliczność istnienia i wysokości zobowiązania pierwotnego (umowy pożyczki) strona powodowa przedstawiła dowody wytworzone w postaci elektronicznej, tj. wydruk z systemu (...) S.A. szablonu umowy pożyczki oraz dwa wydruki z systemu bankowego mBank – jeden określony jako dyspozycja zasilenia kart online: potwierdzenie realizacji (k. 30) i drugi określony jako szczegóły użytkownika karty (k. 31).
Pisma te nie dają jednak podstaw do uznania za wykazane, iż między pozwaną a pożyczkodawcą doszło do zawarcia umowy pożyczki o treści wynikające z wydruku z systemu, jak też, że umowa ta została przez pożyczkodawcę wykonana i wreszcie, że powód faktycznie nabył od pożyczkodawcy wierzytelności dotyczące umowy pożyczki, na którą w niniejszym procesie powołuje się. Na te okoliczności powód nie przedstawił bowiem żadnych wiarygodnych dowodów.
Przedstawione dowody w zakresie zawarcia umowy pożyczki, wystawione w oparciu o informacje przechowywane na nośnikach, potwierdzają jedynie rejestrację projektu umowy o określonej treści. Nie potwierdzają natomiast złożenia przez pozwaną oświadczenia woli o treści pozwalającej na stwierdzenie, że doszło do zawarcia między nią a pożyczkodawcą umowy pożyczki na warunkach wynikających z treści tych wydruków.
Zgodnie z artykuł 60 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Powód nie określił zachowania pozwanej, z którym wiązać należy skutek w postaci złożenia oświadczenia o zawarciu umowy pożyczki we wspomnianej formie.
Jednocześnie brak podstaw do uznania za wykazane, że pozwana uzyskała środki pieniężne z tytułu opisanej umowy pożyczki. Należy zauważyć, że przedstawiony przez powoda wydruk określony jako dyspozycja zasilenia kart online: potwierdzenie realizacji (k. 30) wskazujący na kwotę zasilenia 1.500 zł nie daje się w żaden sposób powiązać ze wskazaną w pozwie umową pożyczki. Nie wskazano w tym wydruku żadnych danych identyfikujących czynność prawną, jak chociażby oznaczenia umowy (...), ani danych identyfikujących osobę pozwanej. Wskazano w nim jedynie fragment nr karty i identyfikator dyspozycji. Dane te Sąd uznaje za niewystraczające do przyjęcia, że dotyczą one pozwanej i że to pozwana otrzymała od (...) S.A. środki pieniężne. Mimo, iż kolejny wydruk, złożony do akt (k. 31) zawiera dane osobowe pozwanej, to z uwagi na fakt, że jest to odrębnie wygenerowany dokument (wskazuje na to liczba kart 1/1), nie sposób uznać integralności obu kart wydruku jako jednego dokumentu. Innymi słowy wydruk złożony do akt – na karcie nr 31 – nie nosi cech pozwalających uznać go za ciąg dalszy wydruku z karty nr 30.
Nie budzi wątpliwości, że zawieranie umów za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość jest dozwolone w obrocie prawnym. Nie jest ono wyłączone przez art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim i art. 10 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23.04.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki. Jednakże strona będąca profesjonalistą, obowiązanym do podwyższonej staranności w obrocie prawnym, powinna być świadoma ograniczeń dowodowych wiążących się z taką formą zawarcia umowy i uzyskać, a następnie przedstawić dowody złożenia oświadczenia woli przez pożyczkobiorcę. Powód, który powołuje się na nabycie wierzytelności w wyniku cesji powinien bowiem wykazać wszelkie okoliczności, które obciążałyby pierwotnego wierzyciela, gdyby to on wytaczał powództwo.
Temu obowiązkowi powód nie sprostał.
Niezależnie od powyższego, wątpliwości Sądu związane są również z samą skutecznością dokonanego przelewu wierzytelności. Na okoliczność tę, powód zaoferował kserokopię wyciągu z umowy szczegółowej przelewu wierzytelności z 30.04.2018 r. i fragment wykazu wierzytelności w postaci tabeli. Należy zauważyć, że pozycje tej tabeli (k. 28) odbiegają od formatu przyjętego w załącznikach nr 3 i 8 do umowy ramowej (k. 12v. i k. 14), gdzie strony w sposób wiążący ustaliły nazwy, formaty i znaczenie poszczególnych pól tabeli wykazu wierzytelności. Należy pamiętać, że to rzeczą powoda, a nie Sądu, zgodnie z regułą art. 6 k.c. i 232 k.p.c. było przedstawienie niewątpliwych środków dowodowych dla wykazania swojego uprawnienia do domagania się wobec pozwanej zapłaty należności. Zważając, że przelewy wierzytelności są obecnie zjawiskiem powszechnym, a część wierzytelności wobec konsumentów jest przedmiotem czasem nawet wielkokrotnych umów cesji i to w bliskich odstępach czasowych, Sąd zobligowany był do wnikliwego rozważenia tej okoliczności, mając na względzie, że wykazanie faktu cesji wierzytelności przysługującej przedsiębiorcy wobec konsumenta, nie może budzić żadnych wątpliwości.
W zaistniałych okolicznościach, na podstawie art. 720 k.c. w zw. z art. 509 k.c. oraz art. 6 k.c. i 232 k.p.c. orzeczono jak w sentencji wyroku.