Art. 2. kw Kolizja ustaw w czasie

§ 1. Jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia wykroczenia, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy.

§ 2. Jeżeli według nowej ustawy czyn objęty orzeczeniem nie jest już zabroniony pod groźbą kary, ukaranie uważa się za niebyłe.

Komentarz do Art. 2. kw

Art. 2 Kodeksu wykroczeń (KW) jest jednym z fundamentalnych przepisów prawa karnego materialnego, który reguluje kwestie związane z czasowym stosowaniem przepisów prawa wykroczeń. Przepis ten wprowadza zasadę lex mitior, czyli zasadę stosowania prawa względniejszego dla sprawcy.

Analiza przepisu:

Zasada stosowania ustawy nowej:
- Reguła ogólna: Zgodnie z art. 2 KW, jeżeli w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia wykroczenia, sąd stosuje ustawę nową. Oznacza to, że zmiany w prawie, które nastąpiły po popełnieniu wykroczenia, ale przed wydaniem wyroku, mają zastosowanie do sprawcy.
Wyjątek od zasady stosowania ustawy nowej:
- Ustawa względniejsza dla sprawcy: Wyjątkiem od powyższej zasady jest sytuacja, gdy ustawa obowiązująca w czasie popełnienia wykroczenia jest względniejsza dla sprawcy. W takim przypadku sąd powinien zastosować ustawę obowiązującą poprzednio. Względność ustawy ocenia się na podstawie porównania sankcji oraz innych okoliczności wpływających na odpowiedzialność sprawcy.
Dekryminalizacja czynu:
- Ukaranie uważa się za niebyłe: Jeżeli według nowej ustawy czyn objęty orzeczeniem nie jest już zabroniony pod groźbą kary, ukaranie uważa się za niebyłe. Oznacza to, że jeżeli nowa ustawa dekryminalizuje dany czyn, to wcześniejsze ukaranie za ten czyn traci moc prawną. W praktyce oznacza to, że wszelkie skutki prawne związane z wcześniejszym ukaraniem (np. wpis do rejestru karnego) zostają anulowane.

Praktyczne znaczenie przepisu:

Ochrona praw jednostki: Art. 2 KW chroni prawa jednostki, zapewniając, że nie będzie ona ponosić surowszych konsekwencji z powodu zmiany prawa na mniej korzystne po popełnieniu wykroczenia.
Elastyczność systemu prawnego: Przepis ten pozwala na elastyczne dostosowanie orzecznictwa do zmieniających się norm prawnych, co jest szczególnie istotne w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu prawnym.
Zapewnienie sprawiedliwości: Dzięki zasadzie lex mitior, system prawny dąży do zapewnienia sprawiedliwości, unikając sytuacji, w której sprawca byłby karany na podstawie surowszych przepisów, które weszły w życie po popełnieniu czynu.

Wnioski:

Art. 2 Kodeksu wykroczeń jest kluczowym elementem systemu prawa wykroczeń, który zapewnia, że zmiany w prawie nie będą działać na niekorzyść sprawcy, chyba że nowa ustawa jest dla niego korzystniejsza. Przepis ten odzwierciedla zasadę humanitaryzmu i sprawiedliwości, która jest fundamentem nowoczesnego systemu prawnego.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 2119.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

ustawa nowa

ustawa poprzednia

czas popełnienia

czas orzekania

czyn zabroniony

groźba kary

ukaranie niebyłe

sprawca wykroczenia

względniejsza ustawa

obowiązująca ustawa

Art. 1.Art. 2a.