Art. 1. kw Wykroczenie

§ 1. Odpowiedzialności za wykroczenie podlega ten tylko, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia pod groźbą kary aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5000 złotych lub nagany.

§ 2. Nie popełnia wykroczenia sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu.

Komentarz do Art. 1. kw

Art. 1 Kodeksu wykroczeń stanowi fundamentalną zasadę odpowiedzialności za wykroczenia w polskim systemie prawnym. Przepis ten określa podstawowe warunki, które muszą być spełnione, aby można było mówić o popełnieniu wykroczenia i pociągnięciu sprawcy do odpowiedzialności.

1. Czyn społecznie szkodliwy

Pierwszym warunkiem odpowiedzialności za wykroczenie jest społeczna szkodliwość czynu. Oznacza to, że czyn musi naruszać lub zagrażać interesom społecznym, takim jak porządek publiczny, bezpieczeństwo, zdrowie czy mienie. Czyn, który nie jest społecznie szkodliwy, nie może być uznany za wykroczenie, nawet jeśli formalnie spełnia inne kryteria.

2. Czyn zabroniony przez ustawę

Kolejnym warunkiem jest to, że czyn musi być zabroniony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Zasada ta jest wyrazem fundamentalnej zasady prawa karnego, jaką jest zasada nullum crimen sine lege (nie ma przestępstwa bez ustawy). Oznacza to, że nie można karać za czyn, który w momencie jego popełnienia nie był zabroniony przez prawo.

3. Groźba kary

Czyn musi być zagrożony karą określoną w przepisach prawa. W przypadku wykroczeń są to kara aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 5000 złotych lub nagana. Brak groźby kary oznacza, że czyn nie może być uznany za wykroczenie.

4. Wina sprawcy

Ostatnim, ale nie mniej ważnym elementem jest możliwość przypisania winy sprawcy w czasie popełnienia czynu. Oznacza to, że sprawca musi działać z zamiarem popełnienia czynu zabronionego lub przynajmniej z rażącym niedbalstwem. Brak winy, na przykład z powodu niepoczytalności, wyłącza odpowiedzialność za wykroczenie.

Podsumowanie

Art. 1 Kodeksu wykroczeń w sposób kompleksowy określa warunki odpowiedzialności za wykroczenia, uwzględniając zarówno elementy obiektywne (społeczna szkodliwość, zabronienie przez ustawę, groźba kary), jak i subiektywne (wina sprawcy). Przepis ten jest kluczowy dla prawidłowego stosowania prawa wykroczeń i zapewnia, że odpowiedzialność za wykroczenia jest nakładana tylko w przypadkach, gdy wszystkie wymienione warunki są spełnione.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 2119.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

odpowiedzialność za wykroczenie

czyn społecznie szkodliwy

groźba kary aresztu

ograniczenie wolności

grzywna do 5000 złotych

przypisanie winy

sprawca czynu

czyn zabroniony

wykroczenie

ustawa

Art. 2.