Art. 16. k.p.s.w. Wyłączenie sędziego z mocy prawa i na wniosek

§ 1. Do wyłączenia sędziego i referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy art. 40, art. 41, art. 41a i art. 42 § 1–3 Kodeksu postępowania karnego.

§ 2. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga inny równorzędny skład sądu, przed którym sprawa się toczy. W razie niemożności utworzenia takiego składu o wyłączeniu orzeka sąd wyższego rzędu. O wyłączeniu referendarza sądowego sąd orzeka w składzie jednego sędziego.

Komentarz do Art. 16. kpsw

Art. 16 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (KPW) reguluje kwestie wyłączenia sędziego i referendarza sądowego w postępowaniach dotyczących wykroczeń. Przepis ten odsyła do odpowiednich regulacji zawartych w Kodeksie postępowania karnego (KPK), co zapewnia spójność i jednolitość procedur w różnych rodzajach postępowań sądowych.

Wyłączenie sędziego i referendarza sądowego

Odpowiednie stosowanie przepisów KPK:
- Art. 16 KPW odsyła do art. 40, 41, 41a oraz 42 § 1-3 KPK. Przepisy te dotyczą podstaw wyłączenia sędziego z uwagi na jego bezstronność, konflikt interesów, czy inne okoliczności mogące wpływać na obiektywizm w prowadzeniu sprawy.
- Art. 40 KPK określa przypadki obligatoryjnego wyłączenia sędziego, np. gdy jest on stroną w sprawie, krewnym jednej ze stron, czy też wcześniej brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia.
- Art. 41 KPK przewiduje możliwość wyłączenia sędziego na jego wniosek lub na wniosek strony, jeśli istnieją okoliczności mogące budzić wątpliwości co do jego bezstronności.
- Art. 41a KPK wprowadza procedurę wyłączenia sędziego na wniosek strony, który musi być uzasadniony i złożony przed rozpoczęciem rozprawy.
- Art. 42 § 1-3 KPK reguluje procedurę rozpatrywania wniosków o wyłączenie sędziego, w tym kwestie związane z decyzjami o wyłączeniu oraz składami orzekającymi w tych sprawach.
Procedura wyłączenia sędziego:
- O wyłączeniu sędziego decyduje inny równorzędny skład sądu, przed którym sprawa się toczy. Jest to mechanizm mający na celu zapewnienie obiektywizmu i niezależności decyzji o wyłączeniu.
- W sytuacji, gdy nie jest możliwe utworzenie równorzędnego składu sądu, decyzję o wyłączeniu podejmuje sąd wyższego rzędu. Taka regulacja ma na celu uniknięcie sytuacji, w której brak możliwości utworzenia odpowiedniego składu sądu mógłby prowadzić do opóźnień w postępowaniu.
Procedura wyłączenia referendarza sądowego:
- O wyłączeniu referendarza sądowego orzeka sąd w składzie jednego sędziego. Jest to uproszczona procedura w porównaniu do wyłączenia sędziego, co wynika z różnicy w roli i kompetencjach referendarza sądowego w postępowaniu.

Znaczenie przepisu

Art. 16 KPW ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezstronności i obiektywizmu w postępowaniach dotyczących wykroczeń. Przepis ten chroni prawa stron do rzetelnego procesu, eliminując ryzyko wpływu osobistych interesów sędziego lub referendarza na wynik sprawy. Odesłanie do przepisów KPK zapewnia spójność proceduralną i ułatwia stosowanie prawa, ponieważ sędziowie i referendarze sądowi mogą korzystać z ugruntowanych zasad i procedur wypracowanych w postępowaniach karnych.

Wnioski

Art. 16 KPW jest istotnym elementem systemu prawnego, który dba o transparentność i uczciwość postępowań sądowych. Przepis ten, poprzez odpowiednie stosowanie regulacji KPK, zapewnia, że decyzje w sprawach o wykroczenia są podejmowane przez osoby niezależne i bezstronne, co jest fundamentem sprawiedliwości i zaufania do wymiaru sprawiedliwości.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 860.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

wyłączenie sędziego

wyłączenie referendarza

skład sądu

sąd wyższego rzędu

równorzędny skład

przepis prawa

Art. 15. kpsw Art. 17. kpsw