Art. 41a. kpk Pozostawienie wniosku o wyłączenie sędziego bez rozpoznania

Wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany pozostawia się bez rozpoznania; przepisu art. 42 § 3 nie stosuje się.

Komentarz do Art. 41a. kpk

Art. 41a Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) wprowadza istotne ograniczenie dotyczące możliwości składania wniosków o wyłączenie sędziego. Przepis ten stanowi, że wniosek o wyłączenie sędziego, który oparty jest na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany, pozostawia się bez rozpoznania. Dodatkowo, przepis ten wyłącza stosowanie art. 42 § 3 k.p.k. w takich przypadkach.

Komentarz do art. 41a k.p.k.:

Cel przepisu: Art. 41a k.p.k. ma na celu zapobieganie nadużywaniu instytucji wyłączenia sędziego przez strony postępowania. Wprowadzenie tego przepisu ma na celu zapewnienie sprawności i efektywności postępowania karnego, eliminując możliwość składania wielokrotnych wniosków o wyłączenie sędziego na tych samych podstawach faktycznych, co mogłoby prowadzić do przewlekłości postępowania.
Podstawy faktyczne: Kluczowym elementem przepisu jest określenie, że wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany, pozostawia się bez rozpoznania. Oznacza to, że jeżeli strona postępowania składa kolejny wniosek o wyłączenie sędziego, ale nie przedstawia nowych okoliczności faktycznych, które nie byłyby znane w momencie składania pierwszego wniosku, taki wniosek nie będzie rozpatrywany.
Wyłączenie stosowania art. 42 § 3 k.p.k.: Art. 42 § 3 k.p.k. przewiduje, że w przypadku złożenia wniosku o wyłączenie sędziego, sędzia ten nie może podejmować żadnych czynności w sprawie, z wyjątkiem czynności niecierpiących zwłoki. Art. 41a k.p.k. wyłącza stosowanie tego przepisu w przypadku wniosków opartych na tych samych podstawach faktycznych co wniosek wcześniej rozpoznany. Oznacza to, że sędzia, wobec którego złożono taki wniosek, może kontynuować prowadzenie sprawy bez konieczności wstrzymywania się od podejmowania czynności procesowych.
Praktyczne zastosowanie: W praktyce, strony postępowania muszą starannie przygotowywać wnioski o wyłączenie sędziego, przedstawiając wszystkie istotne okoliczności faktyczne już w pierwszym wniosku. Powtórne składanie wniosków na tych samych podstawach faktycznych będzie bezskuteczne i nie wpłynie na przebieg postępowania.
Ochrona przed nadużyciami: Przepis ten chroni przed nadużyciami procesowymi, które mogłyby polegać na celowym składaniu licznych wniosków o wyłączenie sędziego w celu opóźnienia postępowania. Dzięki art. 41a k.p.k., sąd może sprawnie kontynuować postępowanie, nie będąc zmuszonym do rozpatrywania powtarzających się wniosków o wyłączenie sędziego.

Podsumowując, art. 41a k.p.k. wprowadza mechanizm mający na celu zapewnienie sprawności postępowania karnego poprzez ograniczenie możliwości składania wielokrotnych wniosków o wyłączenie sędziego na tych samych podstawach faktycznych. Przepis ten chroni przed nadużyciami procesowymi i pozwala na efektywne prowadzenie postępowania.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 490.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

wniosek wyłączenia

podstawy faktyczne

wniosek rozpoznania

sędzia

Art. 41. kpk Art. 42. kpk