Art. 74. k.p.a. Ograniczenia dostępu do akt sprawy

§ 1. Przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.

§ 2. Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Komentarz do Art. 74. kpa

Art. 74 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) stanowi istotne ograniczenie zasady jawności postępowania administracyjnego, która jest fundamentalnym elementem prawa do obrony i transparentności działań administracji publicznej. Przepis ten wyłącza stosowanie art. 73 KPA, który gwarantuje stronom postępowania prawo do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów oraz uzyskiwania uwierzytelnionych odpisów.

Klauzule tajności

Przede wszystkim, art. 74 KPA odnosi się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”. Informacje te są chronione ze względu na ich znaczenie dla bezpieczeństwa państwa, porządku publicznego, czy innych istotnych interesów narodowych. Klauzule te są nadawane zgodnie z przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych i mają na celu zapobieżenie ujawnieniu informacji, które mogłyby zaszkodzić interesom państwa.

Ważny interes państwowy

Oprócz informacji niejawnych, art. 74 KPA pozwala także na wyłączenie innych akt sprawy, jeżeli organ administracji publicznej uzna, że jest to konieczne ze względu na ważny interes państwowy. Pojęcie „ważnego interesu państwowego” jest pojęciem nieostrym i może być interpretowane w różnorodny sposób, co daje organom administracyjnym pewną swobodę w podejmowaniu decyzji. Jednakże, decyzje te muszą być uzasadnione i proporcjonalne do celu, jaki mają osiągnąć.

Postanowienie i zażalenie

Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów musi nastąpić w drodze postanowienia. Jest to formalny akt administracyjny, który musi zawierać uzasadnienie oraz pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia. Strona, która nie zgadza się z odmową, ma prawo złożyć zażalenie, co stanowi istotny element ochrony jej praw procesowych.

Wnioski

Art. 74 KPA wprowadza istotne ograniczenia w dostępie do akt sprawy, jednakże są one uzasadnione ochroną ważnych interesów państwowych. Kluczowe jest, aby organy administracyjne stosowały te przepisy w sposób proporcjonalny i uzasadniony, a także zapewniały stronom postępowania możliwość skutecznego odwołania się od decyzji o odmowie dostępu do akt. Transparentność i prawo do obrony muszą być zachowane w maksymalnym możliwym zakresie, nawet w kontekście ochrony informacji niejawnych i interesów państwowych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 1691.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

informacja niejawna

klauzula tajności

interes państwa

organ administracji

przeglądanie akt

sporządzanie notatek

wydanie odpisu

odmowa umożliwienia

postanowienie organu

zażalenie stron

Art. 73. kpa Art. 74a. kpa