Art. 267. k.p.a. Zwolnienie od opłat i innych należności

W razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach.

Komentarz do Art. 267. kpa

Art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) stanowi istotny mechanizm ochrony interesów stron postępowania administracyjnego, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Przepis ten umożliwia organom administracji publicznej zwolnienie strony od ponoszenia opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania, co może mieć kluczowe znaczenie dla zapewnienia równego dostępu do procedur administracyjnych.

Analiza przepisu:

Niewątpliwa niemożność poniesienia kosztów:
- Przepis wymaga, aby niemożność poniesienia kosztów była „niewątpliwa”. Oznacza to, że organ administracji musi mieć pewność co do trudnej sytuacji finansowej strony. W praktyce może to wymagać przedstawienia przez stronę odpowiednich dowodów, takich jak zaświadczenia o dochodach, oświadczenia majątkowe czy inne dokumenty potwierdzające brak możliwości finansowych.
Zakres zwolnienia:
- Zwolnienie może obejmować całość lub część opłat, kosztów i należności. Organ administracji ma więc pewną swobodę w decyzji, czy zwolnić stronę w pełni, czy tylko częściowo. Decyzja ta powinna być uzasadniona i proporcjonalna do sytuacji finansowej strony.
Zachowanie przepisów o opłatach skarbowych:
- Przepis wyraźnie wskazuje, że zwolnienie od opłat skarbowych musi być zgodne z przepisami regulującymi te opłaty. Oznacza to, że organ administracji nie może dowolnie zwalniać z opłat skarbowych, lecz musi działać w ramach obowiązujących przepisów prawa, które mogą przewidywać określone warunki i procedury zwolnienia.

Znaczenie praktyczne:

Dostęp do wymiaru sprawiedliwości: Przepis ten ma na celu zapewnienie, że osoby znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej nie zostaną pozbawione możliwości dochodzenia swoich praw w postępowaniu administracyjnym z powodu braku środków na pokrycie kosztów postępowania.
Ochrona interesów społecznych: Zwolnienie z opłat może być szczególnie istotne w sprawach dotyczących praw socjalnych, ochrony zdrowia, środowiska czy innych kwestii o dużym znaczeniu społecznym, gdzie strona postępowania może nie dysponować wystarczającymi środkami finansowymi.
Równość stron: Przepis ten wspiera zasadę równości stron w postępowaniu administracyjnym, umożliwiając osobom mniej zamożnym skuteczne uczestnictwo w procedurach administracyjnych.

Wnioski:

Art. 267 k.p.a. jest ważnym narzędziem w systemie prawa administracyjnego, które pozwala na elastyczne podejście do kwestii kosztów postępowania w sytuacjach, gdy strona nie jest w stanie ich ponieść. Organy administracji publicznej, stosując ten przepis, muszą jednak działać w sposób transparentny i zgodny z obowiązującymi przepisami, aby zapewnić sprawiedliwe i proporcjonalne zwolnienie od opłat.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 1691.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

strona postępowaniaorgan administracji

zwolnienie opłat

koszt postępowania

należność postępowania

Art. 266. kpa Art. 268a. kpa