Art. 139. k.p.a. Zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym

Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Komentarz do Art. 139. kpa

Art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) stanowi istotny element ochrony praw stron w postępowaniu administracyjnym, w szczególności w kontekście postępowania odwoławczego. Przepis ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Komentarz do art. 139 KPA:

Zasada ochrony interesów strony odwołującej się:
- Przepis ten wprowadza tzw. zakaz reformationis in peius, co oznacza, że organ odwoławczy nie może pogorszyć sytuacji prawnej strony, która złożyła odwołanie. Jest to wyraz ochrony praw jednostki i zachęta do korzystania z prawa do odwołania bez obawy przed negatywnymi konsekwencjami.
Wyjątki od zasady:
- Przepis przewiduje dwa wyjątki od zakazu wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się: a. Rażące naruszenie prawa: Oznacza to, że decyzja organu pierwszej instancji jest w sposób oczywisty sprzeczna z przepisami prawa. Rażące naruszenie prawa to takie, które jest ewidentne i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. b. Rażące naruszenie interesu społecznego: Oznacza to, że decyzja organu pierwszej instancji w sposób istotny i oczywisty narusza interes społeczny. Interes społeczny może obejmować różne aspekty, takie jak bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne, porządek publiczny czy ochrona środowiska.
Ocena rażącego naruszenia:
- Ocena, czy doszło do rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego, należy do organu odwoławczego. Organ ten musi dokładnie przeanalizować stan faktyczny i prawny sprawy oraz uzasadnić swoje stanowisko w decyzji odwoławczej.
Znaczenie dla stron postępowania:
- Przepis ten ma na celu zapewnienie stronom postępowania administracyjnego poczucia bezpieczeństwa prawnego. Strona odwołująca się może mieć pewność, że jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu, chyba że istnieją wyjątkowe okoliczności uzasadniające takie działanie.
Praktyczne zastosowanie:
- W praktyce przepis ten jest często stosowany w postępowaniach administracyjnych, w których strony odwołują się od decyzji organów pierwszej instancji. Organy odwoławcze muszą zachować szczególną ostrożność przy ocenie, czy istnieją przesłanki do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.

Podsumowując, art. 139 KPA stanowi ważny mechanizm ochrony praw stron w postępowaniu administracyjnym, zapewniając, że odwołanie nie będzie prowadzić do pogorszenia sytuacji prawnej strony, chyba że istnieją ku temu wyjątkowe i uzasadnione przesłanki.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 1691.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

strona odwołująca

rażące naruszeniezaskarżona decyzja

Art. 138. kpa Art. 139a. kpa