Art. 261. k.k. Znieważenie pomnika
Kto znieważa pomnik lub inne miejsce publiczne urządzone w celu upamiętnienia zdarzenia historycznego lub uczczenia osoby, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
Orzecznictwo
Znaleziono 305 orzeczeń dotyczących art. 261 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Uzasadnienie IX Ka 1298/25
- Stan sprawy
- Oskarżeni uczestniczyli po godzinach pracy w zakrapianej alkoholem imprezie o charakterze towarzysko-rozrywkowym na terenie Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskiej w C., w sali wystaw czasowych udostępnianej zwiedzającym. Ustalenia oparto głównie na nagraniu wykonanym przez pracownika ochrony. Sąd uznał, że samo uczestnictwo w takiej biesiadzie w miejscu pamięci narodowej upamiętniającym ofiary pacyfikacji stanowiło znieważenie miejsca publicznego urządzonego dla upamiętnienia zdarzenia historycznego.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd utrzymał w mocy ustalenie winy z art. 261 k.k. i oddalił wnioski o uniewinnienie, ale zmienił wyrok w zakresie reakcji karnej: zamiast kar ograniczenia wolności warunkowo umorzył postępowanie wobec każdego z oskarżonych na okres próby dwóch lat oraz zmienił rozstrzygnięcie o kosztach.
- Uzasadnienie
- Sąd odwoławczy uznał ocenę dowodów i ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za prawidłowe. Przyjął szerokie rozumienie znieważenia z art. 261 k.k.: nie musi ono polegać na fizycznej dewastacji, lecz może wynikać także z innego zachowania o obraźliwym charakterze. W ocenie sądu alkoholowa biesiada w miejscu symbolizującym męczeństwo i pamięć ofiar uwłaczała czci i pamięci zdarzenia historycznego. Sąd przyjął, że przestępstwo może być popełnione także z zamiarem ewentualnym i taka postać zamiaru wystąpiła. Jednocześnie uznał, że stopień winy i społecznej szkodliwości nie były znaczne, bo oskarżeni nie działali z zamiarem bezpośrednim, czyn miał charakter incydentalny, nie pozostawił materialnych skutków, a oskarżeni przepraszali, wyrazili żal, nie byli karani i dawali pozytywną prognozę kryminologiczną.
Uzasadnienie VIII K 1043/20
- Stan sprawy
- Dwaj oskarżeni nocą, działając wspólnie po spożyciu alkoholu, nanosili farbą w sprayu rysunki i napisy w kilku miejscach. W odniesieniu do art. 261 k.k. ustalono, że na jednym z pomników namalowali nieprzyzwoity rysunek przedstawiający genitalia, pomalowali farbą twarz postaci oraz umieścili nieprzyzwoity napis na barierkach przy pomniku. Sąd ustalił też, że na innym pomniku wykonali znak „uśmiechu”, lecz ten element nie został uznany za znieważenie pomnika.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd ustalił, że dwaj oskarżeni popełnili występek z art. 261 k.k. oraz naruszenie miru domowego, po czym warunkowo umorzył wobec nich postępowanie na okres próby dwóch lat, oddając ich pod dozór kuratora i nakładając świadczenia pieniężne oraz obowiązek powstrzymywania się od nadużywania alkoholu. Jednocześnie zakwalifikował część zachowań jako wykroczenia z art. 63a k.w., a nie jako uszkodzenie mienia ani znieważenie pomnika.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał za wiarygodne przyznanie się oskarżonych, zeznania świadka oraz oględziny i dokumentację fotograficzną. Przyjął, że naniesienie na pomnik nieprzyzwoitego rysunku, zamalowanie twarzy postaci i umieszczenie nieprzyzwoitego napisu stanowi znieważenie pomnika w rozumieniu art. 261 k.k., ponieważ godzi w pamięć, szacunek i cześć należne osobie lub zdarzeniu upamiętnionemu pomnikiem. Odmiennie ocenił sam symbol „uśmiechu”, uznając, że nie miał charakteru znieważającego. Sąd wykluczył też chuligański charakter czynu z uwagi na porę i brak dostępności zachowania dla nieokreślonej liczby osób. Warunkowe umorzenie uzasadnił nieznaczną winą i społeczną szkodliwością, niekaralnością, skruchą oraz naprawieniem części skutków.
Wyrok II K 1789/20
- Stan sprawy
- Dwoje oskarżonych, działając wspólnie i w porozumieniu, umieściło przy użyciu kleju na pomniku kardynała stojącym na placu publicznym plakat obraźliwej treści. Plakat miał formę nekrologu, zawierał słowa wulgarne oraz hasła sprzeciwu obywatelskiego. Oskarżeni przyznali się, wyjaśnili motywy swojego działania i wskazali, że działali pod wpływem wzburzenia wywołanego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd uznał, że oskarżeni dopuścili się czynu z art. 261 k.k., i warunkowo umorzył postępowanie na okres próby jednego roku. Orzekł także przepadek dowodów rzeczowych przez zniszczenie oraz obciążył oskarżonych opłatą, zwalniając ich od wydatków.
- Uzasadnienie
- Sąd wskazał, że pomnik stanowi zewnętrzny przejaw pamięci i czci należnej osobie upamiętnionej, a znieważenie może polegać nie tylko na wypowiedziach, lecz także na czynnościach wobec pomnika, takich jak umieszczenie na nim plakatu z wulgarną treścią. Podkreślił jednak szczególny kontekst społeczny działania oskarżonych, związany z protestami i wzburzeniem po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, oraz to, że ich zachowanie było formą ekspresji poglądów i sprzeciwu obywatelskiego. Wolność wypowiedzi nie ma charakteru absolutnego, więc przekroczyli dopuszczalne granice i zrealizowali znamiona art. 261 k.k., ale ich nadrzędnym celem był protest, a nie samo godzenie w pamięć osoby upamiętnionej. Sąd uznał zatem, że wina i społeczna szkodliwość nie były znaczne, czyn miał charakter jednorazowy, oskarżeni przeprosili, nie byli karani i dawali pozytywną prognozę.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.