Przejdź do treści

Art. 189. k.k. Bezprawne pozbawienie wolności

§ 1. Kto pozbawia człowieka wolności, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Jeżeli pozbawienie wolności trwało dłużej niż 7 dni, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 2a. Jeżeli pozbawienie wolności, o którym mowa w § 2, dotyczy osoby nieporadnej ze względu na jej wiek, stan psychiczny lub fizyczny, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 15.
§ 3. Jeżeli pozbawienie wolności, o którym mowa w § 1–2a, łączyło się ze szczególnym udręczeniem, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 5 do 25.

Orzecznictwo

Znaleziono 1 764 orzeczenia dotyczących art. 189 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.

  1. Wyrok II Ka 333/21

    Stan sprawy
    Sprawa dotyczyła odpowiedzialności funkcjonariusza państwa komunistycznego za bezprawne pozbawienie wolności internowanych oraz przekroczenie uprawnień. Z materiału wynika, że przypisano mu dwa przestępstwa, w tym czyn zakwalifikowany kumulatywnie z art. 189 § 2 k.k. i art. 231 § 1 k.k. Obrona kwestionowała przede wszystkim zastosowanie obecnego kodeksu karnego zamiast ustawy wcześniejszej oraz ustalenie, że oskarżony odegrał istotną i aktywną rolę w działaniach prowadzących do internowania.
    Rozstrzygnięcie
    Sąd odwoławczy utrzymał wyrok sądu pierwszej instancji w mocy i obciążył oskarżonego kosztami postępowania odwoławczego.
    Uzasadnienie
    Sąd uznał apelację za niezasadną. Wskazał, że przy ocenie ustawy względniejszej trzeba porównywać całe ustawy, a nie wybierać pojedynczych korzystniejszych przepisów. W realiach sprawy obecny stan prawny był korzystniejszy, bo przy drugim czynie pozwalał na łagodniejsze zagrożenie karą niż ustawa wcześniejsza. Sąd nie stwierdził też wad w ocenie dowodów ani podstaw do przyjęcia usprawiedliwionego błędu co do bezprawności. Podkreślono, że przy decyzjach skutkujących pozbawieniem wolności należało zachować szczególną staranność co do istnienia podstawy prawnej, a oskarżony miał wiedzę i czas, by ustalić, że takiej podstawy brak.

    Pełna treść orzeczenia i uzasadnienia

  2. Wyrok II K 504/15

    Stan sprawy
    Sprawa dotyczyła komendanta wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej, któremu zarzucono wielokrotne wydawanie nakazów zatrzymania i decyzji o internowaniu wielu osób. Według opisu czynów powoływał się na przepisy dekretu o stanie wojennym, mimo że akt ten nie został jeszcze prawnie opublikowany i nie obowiązywał. W konsekwencji pokrzywdzeni byli bezprawnie pozbawiani wolności, najczęściej przez okres przekraczający 7 dni, a działania te miały stanowić represję polityczną wobec osób o odmiennych poglądach społeczno-politycznych.
    Rozstrzygnięcie
    Z udostępnionego fragmentu nie wynika treść końcowego rozstrzygnięcia sądu ani wymiar kary.
    Uzasadnienie
    Z udostępnionego fragmentu wynika jedynie opis zarzutów aktu oskarżenia. Tekst nie zawiera części rozstrzygającej ani uzasadnienia, dlatego nie da się ustalić motywów sądu bez dopowiadania brakujących informacji.

    Pełna treść orzeczenia i uzasadnienia

  3. Wyrok V KK 402/14

    Stan sprawy
    Skazany jako komendant wojewódzki Milicji Obywatelskiej wydawał w pierwszych dniach stanu wojennego decyzje o internowaniu wielu osób, powołując się na dekret, który w chwili podejmowania decyzji nie był jeszcze opublikowany. Sądy niższych instancji przyjęły, że bezprawnie pozbawił pokrzywdzonych wolności na okres przekraczający 7 dni, kwalifikując czyny między innymi z art. 189 § 2 k.k. W kasacji podnoszono brak bezprawności, brak winy oraz usprawiedliwiony błąd co do prawa.
    Rozstrzygnięcie
    Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu odwoławczego w części dotyczącej utrzymania skazania za czyny obejmujące pozbawienie wolności oraz w części dotyczącej kary łącznej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
    Uzasadnienie
    Sąd Najwyższy uznał, że przed publikacją dekretu decyzje o internowaniu nie miały podstawy prawnej, więc początkowe pozbawienie wolności było bezprawne. Jednocześnie wskazał, że po opublikowaniu dekretu internowania uzyskały podstawę prawną, a więc dalszy okres izolacji nie zachował cechy bezprawności. To oznaczało, że przypisany skutek nie przekraczał 7 dni i możliwa była co najwyżej kwalifikacja z art. 189 § 1 k.k., a nie z art. 189 § 2 k.k. Sąd nie podzielił zarzutu usprawiedliwionego błędu co do prawa, podkreślając obowiązek szczególnej staranności przy decyzjach o pozbawieniu wolności i brak działań zmierzających do ustalenia, czy akt prawny został ogłoszony. Wskazał też na konieczność ponownej oceny kwestii przedawnienia przy zmienionym opisie i kwalifikacji czynów.

    Pełna treść orzeczenia i uzasadnienia

Zobacz wszystkie wyniki (1 764)

Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

karasprawca
osoba nieporadna
stan psychiczny
stan fizyczny
szczególne udręczenie