Art. 166. k.k. Zawładnięcie statkiem wodnym powietrznym, publicznym środkiem transportu lądowego
§ 1. Kto, stosując podstęp albo gwałt na osobie lub groźbę bezpośredniego użycia takiego gwałtu, przejmuje kontrolę nad statkiem wodnym lub powietrznym albo nad publicznym środkiem transportu lądowego, podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 15.
§ 2. Kto, działając w sposób określony w § 1, sprowadza bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 2 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 5 do 25.
Orzecznictwo
Znaleziono ponad 2 000 orzeczeń dotyczących art. 166 k.k.. Poniżej wybrane sprawy dotyczące przepisu, z krótkim omówieniem.
Wyrok X Ka 482/21
- Stan sprawy
- Sprawa dotyczyła skazania za sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu lądowym podczas bardzo niebezpiecznej jazdy samochodem, obejmującej m.in. wyprzedzanie na przeciwnym pasie, przekraczanie linii ciągłych, bardzo znaczne przekraczanie prędkości oraz sytuację, w której inny kierujący został zmuszony do gwałtownego zjazdu. Materiał pozwala ustalić, że sąd odwoławczy oceniał, czy zachowanie narażało życie lub zdrowie „wielu osób” w rozumieniu przepisów o katastrofie, a nie czy doszło do zwykłych naruszeń zasad ruchu.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd odwoławczy uniewinnił oskarżonego od czynu objętego punktem I, prostując wcześniej omyłkę pisarską w opisie czynu. W pozostałym zakresie utrzymał wyrok w mocy.
- Uzasadnienie
- Sąd uznał, że art. 174 k.k. wymaga zagrożenia katastrofą rozumianą tak jak w przepisie o katastrofie, czyli zagrażającą życiu lub zdrowiu wielu ludzi albo mieniu w wielkich rozmiarach. Przyjął, że „wiele osób” oznacza co najmniej 10 osób. Nie wolno wliczać sprawcy do kręgu osób zagrożonych, a udział ścigających policjantów był oceniony jako zbyt hipotetyczny. Na ustalonym tle faktycznym zagrożonych było najwyżej 4 uczestników ruchu, nie ustalono też podstaw do przyjęcia zagrożenia dla mienia w wielkich rozmiarach. Dlatego przypisanie czynu z art. 174 § 1 k.k. było wadliwe. Materiał nie dotyczy art. 166 k.k.; orzeczenie przywołuje ten przepis jedynie pomocniczo przy wykładni zwrotu „wiele osób”.
Uchwała I KZP 27/08
- Stan sprawy
- Przedmiotem sprawy było rozstrzygnięcie rozbieżności w orzecznictwie co do tego, czy zwroty „przemoc wobec osoby” i „gwałt na osobie” mają to samo znaczenie normatywne. Problem miał znaczenie dla odróżnienia przestępstwa od wykroczenia przy zaborze mienia małej wartości połączonym z użyciem siły wobec pokrzywdzonego.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd Najwyższy przyjął, że znaczenie normatywne obu zwrotów jest tożsame, i nadał uchwale moc zasady prawnej.
- Uzasadnienie
- Sąd wskazał, że utrzymujące się rozbieżności należało usunąć dla zapewnienia jednolitości orzecznictwa. Wyjaśnił historyczne tło przepisów o kradzieży, rozboju i wyłączeniach od odpowiedzialności wykroczeniowej oraz podkreślił, że wcześniejsze różnicowanie tych pojęć wiązało się z dawną potrzebą odróżniania rozboju od kradzieży szczególnie zuchwałej. Po zmianach ustawowych ta podstawa odpadła. W konsekwencji użycie siły wobec osoby przy zaborze mienia nie może być dzielone na „słabszą przemoc” jako wykroczenie i „gwałt” jako przestępstwo. Materiał źródłowy nie zawiera związku tej uchwały z art. 166 k.k. poza wzmianką, że ustawodawca używa znamienia „wiele osób” także w tym przepisie.
Uchwała I KZP 10/08
- Stan sprawy
- Zagadnienie powstało na tle sprawy o zabór portfela i pieniędzy po uprzednim przytrzymywaniu pokrzywdzonej za ręce. Spór dotyczył tego, czy takie zachowanie stanowi rozbój, czy tylko wykroczenie, a więc czy pojęcia „przemoc wobec osoby” i „gwałt na osobie” należy rozumieć jednakowo.
- Rozstrzygnięcie
- Sąd Najwyższy uchwalił, że zakresy znaczeniowe zwrotów „przemoc wobec osoby” i „gwałt na osobie” są tożsame.
- Uzasadnienie
- Sąd podkreślił, że w języku ogólnym pojęcia „przemoc” i „gwałt” są synonimiczne, a ustawy karne nie zawierają definicji legalnych, które nakazywałyby ich rozróżnienie. Wykładnia systemowa i funkcjonalna przemawia przeciw przyjęciu, że część kradzieży z użyciem siły wobec osoby miałaby być tylko wykroczeniem zależnie od stopnia natężenia tej siły. Takie rozumienie prowadziłoby do niespójności i nieuzasadnionego „przepołowienia” rozboju. Materiał źródłowy wskazuje też, że argument o odmiennym użyciu pojęcia „gwałt” w art. 166 § 1 k.k. nie został uznany za wystarczający do przyjęcia odmiennego znaczenia w zestawieniu z art. 280 § 1 k.k. i przepisem wykroczeniowym.
Streszczenia mają charakter informacyjny. Przy ocenie sprawy należy zapoznać się z pełną treścią orzeczenia.
Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2025 r. poz. 383.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.