Art. 92. k.c. Czynności pendente condicione

§ 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem została dokonana pod warunkiem, późniejsze rozporządzenia tym prawem tracą moc z chwilą ziszczenia się warunku o tyle, o ile udaremniają lub ograniczają skutek ziszczenia się warunku.

§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.

Komentarz do Art. 92. kc

Art. 92 Kodeksu cywilnego reguluje sytuacje, w których czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem została dokonana pod warunkiem. Przepis ten wprowadza istotne zasady dotyczące skutków ziszczenia się warunku na późniejsze rozporządzenia tym prawem.

Analiza przepisu:

Ziszczenie się warunku a późniejsze rozporządzenia:
- Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 92, jeżeli czynność prawna została dokonana pod warunkiem, późniejsze rozporządzenia tym prawem tracą moc z chwilą ziszczenia się warunku, o ile udaremniają lub ograniczają skutek ziszczenia się warunku. Oznacza to, że warunek ma pierwszeństwo przed późniejszymi rozporządzeniami, które mogą być sprzeczne z jego skutkiem.
Ochrona osób trzecich działających w dobrej wierze:
- Druga część przepisu wprowadza ochronę dla osób trzecich, które w dobrej wierze dokonały czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem. W takim przypadku stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie osób działających w dobrej wierze. Przepisy te mają na celu zabezpieczenie interesów osób trzecich, które nie były świadome warunku i działały w zaufaniu do stanu prawnego.

Praktyczne znaczenie przepisu:

Zabezpieczenie warunków: Przepis ten ma na celu zabezpieczenie skutków warunków zawartych w czynnościach prawnych. Dzięki temu osoby dokonujące czynności prawnych pod warunkiem mogą być pewne, że późniejsze rozporządzenia nie udaremnią skutków ziszczenia się warunku.
Ochrona dobrej wiary: Przepis chroni również osoby trzecie działające w dobrej wierze, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu prawnego. Osoby te mogą liczyć na ochronę swoich praw, nawet jeśli późniejsze rozporządzenie prawem okazało się sprzeczne z warunkiem.

Przykład zastosowania:

Wyobraźmy sobie sytuację, w której właściciel nieruchomości sprzedaje ją pod warunkiem, że kupujący uzyska pozwolenie na budowę w ciągu roku. W międzyczasie kupujący sprzedaje nieruchomość osobie trzeciej. Jeśli kupujący nie uzyska pozwolenia na budowę w określonym czasie, pierwotna sprzedaż traci moc, a późniejsze rozporządzenie nieruchomością (sprzedaż osobie trzeciej) również traci moc, o ile udaremnia lub ogranicza skutek ziszczenia się warunku. Jednakże, jeśli osoba trzecia nabyła nieruchomość w dobrej wierze, przepisy o ochronie osób działających w dobrej wierze będą miały zastosowanie.

Wnioski:

Art. 92 Kodeksu cywilnego jest kluczowym przepisem w kontekście czynności prawnych dokonywanych pod warunkiem. Zapewnia on równowagę między ochroną skutków warunków a ochroną osób trzecich działających w dobrej wierze. Przepis ten jest istotny dla prawidłowego funkcjonowania obrotu prawnego i zabezpieczenia interesów stron czynności prawnych.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

czynność prawna

rozporządzenie prawem

osoba trzeciadobra wiaraochrona osób

przepisy ochrony

rozporządzenie warunków

Art. 91. kc Art. 93. kc