Art. 475. k.c. Następcza niemożliwość świadczenia

§ 1. Jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zobowiązanie wygasa.

§ 2. Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, dłużnik obowiązany jest wydać wszystko, co uzyskał w zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody.

Komentarz do Art. 475. kc

Art. 475 Kodeksu cywilnego jest przepisem regulującym sytuacje, w których świadczenie staje się niemożliwe do wykonania z przyczyn niezależnych od dłużnika. Przepis ten ma na celu ochronę dłużnika przed odpowiedzialnością za niewykonanie zobowiązania w sytuacjach, w których nie miał on wpływu na zaistniałe okoliczności.

Komentarz do Art. 475 Kodeksu cywilnego

1. Niemożliwość świadczenia

Przepis ten odnosi się do sytuacji, w której świadczenie stało się niemożliwe do wykonania z przyczyn, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Niemożliwość świadczenia może mieć charakter obiektywny (np. zniszczenie przedmiotu świadczenia w wyniku klęski żywiołowej) lub subiektywny (np. dłużnik z przyczyn zdrowotnych nie jest w stanie wykonać zobowiązania).

2. Wygaśnięcie zobowiązania

W momencie, gdy świadczenie staje się niemożliwe do wykonania z przyczyn niezależnych od dłużnika, zobowiązanie wygasa. Oznacza to, że dłużnik nie jest już zobowiązany do spełnienia świadczenia, a wierzyciel nie może domagać się jego wykonania ani odszkodowania za niewykonanie zobowiązania.

3. Konsekwencje zbycia, utraty lub uszkodzenia rzeczy

Jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, dłużnik ma obowiązek wydać wszystko, co uzyskał w zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody. Oznacza to, że dłużnik musi przekazać wierzycielowi wszelkie korzyści, jakie uzyskał w związku z niemożliwością wykonania świadczenia. Przykładowo, jeśli dłużnik otrzymał odszkodowanie za zniszczony przedmiot, powinien przekazać je wierzycielowi.

4. Praktyczne zastosowanie

W praktyce przepis ten ma istotne znaczenie w sytuacjach, w których dłużnik nie może wykonać zobowiązania z przyczyn od niego niezależnych, takich jak siła wyższa, działania osób trzecich, czy też inne nieprzewidywalne okoliczności. Przepis ten chroni dłużnika przed odpowiedzialnością za niewykonanie zobowiązania w takich sytuacjach, jednocześnie zapewniając, że wierzyciel nie zostanie całkowicie pozbawiony możliwości uzyskania jakiejkolwiek rekompensaty.

5. Relacja z innymi przepisami

Art. 475 Kodeksu cywilnego należy rozpatrywać w kontekście innych przepisów dotyczących odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązań, w szczególności art. 471 i nast. KC, które regulują odpowiedzialność kontraktową. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie zobowiązania, wprowadzając wygaśnięcie zobowiązania w przypadku niemożliwości świadczenia z przyczyn niezależnych od dłużnika.

Podsumowanie

Art. 475 Kodeksu cywilnego jest kluczowym przepisem chroniącym dłużnika w sytuacjach, w których świadczenie staje się niemożliwe do wykonania z przyczyn od niego niezależnych. Przepis ten wprowadza wygaśnięcie zobowiązania w takich przypadkach, jednocześnie zobowiązując dłużnika do przekazania wierzycielowi wszelkich korzyści uzyskanych w związku z niemożliwością wykonania świadczenia.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

świadczenie niemożliwe

odpowiedzialność dłużnika

wygaśnięcie zobowiązania

przedmiot świadczenia

rzecz uszkodzona

naprawienie szkody

wydanie uzyskanej rzeczy

Art. 474. kc Art. 476. kc