Art. 465. k.c. Zwrot dokumentu stwierdzającego zobowiązanie

§ 1. Jeżeli istnieje dokument stwierdzający zobowiązanie, dłużnik spełniając świadczenie może żądać zwrotu dokumentu. Jednakże gdy wierzyciel ma interes w zachowaniu dokumentu, w szczególności gdy świadczenie zostało spełnione tylko częściowo, dłużnik może żądać uczynienia odpowiedniej wzmianki na dokumencie.

§ 2. W razie utraty dokumentu dłużnik może, niezależnie od pokwitowania, żądać od wierzyciela oświadczenia na piśmie, że dokument został utracony.

§ 3. Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu lub uczynienia na nim odpowiedniej wzmianki albo pisemnego oświadczenia o utracie dokumentu, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć jego przedmiot do depozytu sądowego.

Komentarz do Art. 465. kc

Art. 465 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane z dokumentami stwierdzającymi zobowiązania oraz prawa i obowiązki stron w kontekście spełniania świadczeń. Przepis ten ma na celu ochronę interesów zarówno dłużnika, jak i wierzyciela, oraz zapewnienie jasności i pewności w obrocie prawnym.

Komentarz do Art. 465 Kodeksu cywilnego

1. Prawo dłużnika do żądania zwrotu dokumentu

Pierwsza część przepisu stanowi, że dłużnik, który spełnia świadczenie, ma prawo żądać zwrotu dokumentu stwierdzającego zobowiązanie. Jest to istotne z punktu widzenia dłużnika, ponieważ zwrot dokumentu stanowi dowód, że zobowiązanie zostało wykonane, co eliminuje ryzyko ponownego dochodzenia tego samego roszczenia przez wierzyciela.

2. Interes wierzyciela w zachowaniu dokumentu

Przepis przewiduje wyjątek od zasady zwrotu dokumentu, gdy wierzyciel ma interes w jego zachowaniu. Przykładem takiej sytuacji jest częściowe spełnienie świadczenia. W takim przypadku wierzyciel może odmówić zwrotu dokumentu, ale dłużnik ma prawo żądać uczynienia odpowiedniej wzmianki na dokumencie. Wzmianka ta powinna precyzyjnie określać zakres spełnionego świadczenia, co zabezpiecza interesy obu stron.

3. Utrata dokumentu

W sytuacji utraty dokumentu przez wierzyciela, dłużnik ma prawo żądać od wierzyciela pisemnego oświadczenia potwierdzającego utratę dokumentu. Jest to istotne, ponieważ takie oświadczenie stanowi dowód, że dokument nie jest już w obiegu, co chroni dłużnika przed ewentualnymi roszczeniami opartymi na utraconym dokumencie.

4. Odmowa wierzyciela

Jeżeli wierzyciel odmawia zwrotu dokumentu, uczynienia odpowiedniej wzmianki na dokumencie lub wydania pisemnego oświadczenia o utracie dokumentu, dłużnik ma prawo powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia. Alternatywnie, dłużnik może złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego. Depozyt sądowy jest instytucją, która pozwala dłużnikowi na zwolnienie się z zobowiązania mimo braku współpracy ze strony wierzyciela. Składając przedmiot świadczenia do depozytu sądowego, dłużnik spełnia swoje zobowiązanie, a wierzyciel może odebrać świadczenie po spełnieniu określonych warunków.

Wnioski

Art. 465 Kodeksu cywilnego wprowadza mechanizmy ochronne dla dłużnika, jednocześnie uwzględniając interesy wierzyciela. Przepis ten zapewnia, że dokumenty stwierdzające zobowiązania są odpowiednio zarządzane, co minimalizuje ryzyko sporów i nieporozumień między stronami. W praktyce, przestrzeganie tych zasad przyczynia się do większej pewności i stabilności w obrocie prawnym.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

spełnienie świadczenia

zwrot dokumentu

interes wierzyciela

świadczenie częściowe

odpowiednia wzmianka

utrata dokumentu

oświadczenie pisemne

powstrzymanie świadczenia

Art. 464. kc Art. 466. kc