Art. 425. k.c. Niepoczytalność

§ 1. Osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną.

§ 2. Jednakże kto uległ zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia napojów odurzających albo innych podobnych środków, ten obowiązany jest do naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jego winy.

Komentarz do Art. 425. kc

Art. 425 Kodeksu cywilnego stanowi istotny element polskiego systemu prawnego, regulując kwestie odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez osoby znajdujące się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Przepis ten można podzielić na dwie zasadnicze części, które różnicują odpowiedzialność w zależności od przyczyny stanu wyłączającego świadomość lub swobodę decyzji.

Pierwsza część artykułu

Pierwsza część artykułu 425 Kodeksu cywilnego stanowi, że osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę wyrządzoną w tym stanie. Oznacza to, że jeżeli osoba działa w stanie, który uniemożliwia jej świadome i swobodne podejmowanie decyzji, nie ponosi odpowiedzialności cywilnej za wyrządzone szkody. Przykłady takich stanów mogą obejmować choroby psychiczne, głębokie zaburzenia emocjonalne, czy też inne stany, które wyłączają zdolność do racjonalnego myślenia i działania.

Druga część artykułu

Druga część artykułu wprowadza jednak istotne zastrzeżenie dotyczące osób, które uległy zakłóceniu czynności psychicznych wskutek użycia napojów odurzających albo innych podobnych środków. W takim przypadku osoba ta jest obowiązana do naprawienia szkody, chyba że stan zakłócenia został wywołany bez jej winy. Oznacza to, że jeżeli ktoś dobrowolnie spożywa alkohol lub inne środki odurzające i w wyniku tego działania wyrządza szkodę, ponosi za nią odpowiedzialność. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy stan zakłócenia został wywołany bez winy tej osoby, na przykład gdy ktoś został podstępnie odurzony przez inną osobę.

Analiza i komentarz

Art. 425 Kodeksu cywilnego wprowadza zasadę ochrony osób, które nie są w stanie świadomie i swobodnie podejmować decyzji, przed odpowiedzialnością za wyrządzone szkody. Jest to zgodne z ogólną zasadą prawa cywilnego, która wymaga, aby odpowiedzialność za szkodę opierała się na winie lub przynajmniej na możliwości przypisania odpowiedzialności danej osobie.

Jednocześnie przepis ten wprowadza istotne ograniczenie tej zasady w odniesieniu do osób, które same doprowadziły się do stanu wyłączającego świadomość lub swobodę decyzji poprzez spożycie alkoholu lub innych środków odurzających. W ten sposób ustawodawca chroni interesy osób trzecich, które mogą zostać poszkodowane przez działania osób znajdujących się pod wpływem takich środków.

Wnioski

Art. 425 Kodeksu cywilnego jest wyrazem zrównoważonego podejścia do kwestii odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez osoby w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Przepis ten chroni osoby, które nie są w stanie kontrolować swoich działań z powodu choroby lub innych niezawinionych przyczyn, jednocześnie nakładając odpowiedzialność na osoby, które same doprowadziły się do takiego stanu poprzez spożycie alkoholu lub innych środków odurzających. W ten sposób ustawodawca dąży do zapewnienia sprawiedliwości i ochrony interesów wszystkich stron.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1610.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

stan wyłączenia

świadome decyzje

wyrażenie woli

odpowiedzialność za szkodę

zakłócenie czynności

napoje odurzające

podobne środki

naprawienie szkody

wina osoby

Art. 424.Art. 426.