Art. 424. k.c. Stan wyższej konieczności

Kto zniszczył lub uszkodził cudzą rzecz albo zabił lub zranił cudze zwierzę w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia, ten nie jest odpowiedzialny za wynikłą stąd szkodę, jeżeli niebezpieczeństwa sam nie wywołał, a niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec i jeżeli ratowane dobro jest oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone.

Komentarz do Art. 424. kc

Art. 424 Kodeksu cywilnego stanowi o wyłączeniu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną w określonych okolicznościach. Przepis ten wprowadza pewne warunki, które muszą być spełnione, aby osoba, która zniszczyła lub uszkodziła cudzą rzecz albo zabiła lub zraniła cudze zwierzę, mogła uniknąć odpowiedzialności cywilnej za powstałą szkodę.

Warunki wyłączenia odpowiedzialności:

Cel działania: Działanie musi być podjęte w celu odwrócenia od siebie lub od innych niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio od tej rzeczy lub zwierzęcia. Oznacza to, że osoba działająca musi mieć na celu ochronę siebie lub innych przed bezpośrednim zagrożeniem.
Brak wywołania niebezpieczeństwa: Osoba działająca nie może być odpowiedzialna za wywołanie niebezpieczeństwa. Jeśli osoba sama przyczyniła się do powstania zagrożenia, nie może powoływać się na ten przepis w celu uniknięcia odpowiedzialności.
Brak możliwości innego zapobieżenia niebezpieczeństwu: Niebezpieczeństwu nie można było inaczej zapobiec. Oznacza to, że działanie polegające na zniszczeniu lub uszkodzeniu rzeczy albo zabiciu lub zranieniu zwierzęcia musi być jedynym dostępnym środkiem zapobiegawczym.
Ocena wartości dóbr: Ratowane dobro musi być oczywiście ważniejsze aniżeli dobro naruszone. Oznacza to, że wartość chronionego dobra (np. życie lub zdrowie człowieka) musi być wyraźnie wyższa niż wartość dobra naruszonego (np. mienie).

Praktyczne zastosowanie:

Przepis ten ma na celu ochronę osób działających w stanie wyższej konieczności, które podejmują działania w celu ochrony ważniejszych dóbr. Przykładowo, jeśli ktoś zniszczy samochód, aby uniknąć potrącenia pieszego, może powołać się na art. 424 Kodeksu cywilnego, pod warunkiem że spełnione są wszystkie wymienione warunki.

Wnioski:

Art. 424 Kodeksu cywilnego wprowadza istotne ograniczenie odpowiedzialności cywilnej w sytuacjach, gdy działanie jest podejmowane w stanie wyższej konieczności. Przepis ten wymaga jednak dokładnej analizy okoliczności każdego przypadku, aby ustalić, czy wszystkie warunki wyłączenia odpowiedzialności zostały spełnione. W praktyce sądy będą musiały oceniać, czy działanie było proporcjonalne do zagrożenia oraz czy nie istniały inne, mniej szkodliwe środki zapobiegawcze.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1610.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

zniszczenie mienia

uszkodzenie mienia

zabicie zwierzęcia

zranienie zwierzęcia

odwrócenie niebezpieczeństwa

odpowiedzialność za szkodę

bezpośrednie niebezpieczeństwo

wywołanie niebezpieczeństwa

zapobieganie niebezpieczeństwu

ratowane dobro

dobro naruszone

Art. 423.Art. 425.