Art. 289. k.c. Obowiązek utrzymywania urządzeń

§ 1. W braku odmiennej umowy obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej.

§ 2. Jeżeli obowiązek utrzymywania takich urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel odpowiedzialny jest także osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Odpowiedzialność osobista współwłaścicieli jest solidarna.

Komentarz do Art. 289. kc

Art. 289 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane z utrzymywaniem urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej. Służebność gruntowa to prawo, które umożliwia właścicielowi jednej nieruchomości (nieruchomości władnącej) korzystanie w określony sposób z nieruchomości sąsiedniej (nieruchomości obciążonej). Przepis ten określa, kto ponosi odpowiedzialność za utrzymanie urządzeń służących do wykonywania tej służebności.

Zasada ogólna: W braku odmiennej umowy, obowiązek utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej. Oznacza to, że domyślnie to właściciel nieruchomości, która korzysta ze służebności, jest odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń, które są niezbędne do korzystania z tego prawa. Przykładem takich urządzeń mogą być drogi dojazdowe, przepusty, rurociągi itp.
Odmienne postanowienia umowne: Strony mogą w umowie ustalić inaczej, czyli mogą przenieść obowiązek utrzymywania tych urządzeń na właściciela nieruchomości obciążonej. Taka umowa musi być wyraźnie zawarta, aby zmienić domyślną odpowiedzialność przewidzianą w art. 289 KC.
Odpowiedzialność właściciela nieruchomości obciążonej: Jeżeli obowiązek utrzymywania urządzeń został włożony na właściciela nieruchomości obciążonej, właściciel ten jest odpowiedzialny osobiście za wykonywanie tego obowiązku. Oznacza to, że właściciel nieruchomości obciążonej musi dbać o stan techniczny i funkcjonalność tych urządzeń, aby służebność mogła być wykonywana zgodnie z jej przeznaczeniem.
Solidarna odpowiedzialność współwłaścicieli: W przypadku, gdy nieruchomość obciążona ma kilku współwłaścicieli, ich odpowiedzialność za utrzymanie urządzeń jest solidarna. Oznacza to, że każdy z współwłaścicieli odpowiada za całość zobowiązania, a wierzyciel (właściciel nieruchomości władnącej) może żądać wykonania obowiązku od dowolnego z nich, a nie tylko proporcjonalnie do ich udziałów w nieruchomości.

Komentarz: Art. 289 KC wprowadza jasne zasady dotyczące utrzymywania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej, co ma na celu zapewnienie, że służebność będzie mogła być wykonywana w sposób niezakłócony. Przepis ten chroni interesy właściciela nieruchomości władnącej, zapewniając, że w braku odmiennej umowy, to on ponosi odpowiedzialność za utrzymanie urządzeń. Jednocześnie daje możliwość umownego przeniesienia tego obowiązku na właściciela nieruchomości obciążonej, co może być korzystne w sytuacjach, gdy właściciel nieruchomości obciążonej ma większe możliwości techniczne lub finansowe do utrzymania tych urządzeń. Solidarna odpowiedzialność współwłaścicieli nieruchomości obciążonej zapewnia, że obowiązek utrzymania urządzeń będzie mógł być skutecznie egzekwowany, co jest istotne dla ochrony praw właściciela nieruchomości władnącej.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2026 r. poz. 795.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

służebność gruntowawłaściciel nieruchomości

odpowiedzialność osobista

Art. 288. kc Art. 290. kc