Art. 12. k.c. Brak zdolności do czynności prawnych

Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.

Komentarz do Art. 12. kc

Przepis wskazuje dwie grupy osób, które w ogóle nie mogą same dokonywać czynności prawnych: dzieci poniżej trzynastego roku życia oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Za nie działa przedstawiciel ustawowy.

Najważniejsze punkty

Granica wieku jest sztywna: liczy się ukończenie trzynastu lat, a nie ocena dojrzałości konkretnego dziecka.
Ubezwłasnowolnienie całkowite orzeka wyłącznie sąd i tylko wobec osoby, która ukończyła trzynaście lat, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innych zaburzeń psychicznych nie jest w stanie kierować swym postępowaniem (art. 13 § 1).
Skutek: czynność prawna dokonana przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych jest nieważna (art. 14 § 1) - nie da się jej potwierdzić zgodą rodzica ani opiekuna.
Jeden wyjątek: umowa należąca do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych (art. 14 § 2).
Po ukończeniu trzynastu lat małoletni ma ograniczoną, a nie pełną zdolność do czynności prawnych (art. 15); to inny reżim - jego umowy wymagają potwierdzenia przedstawiciela ustawowego (art. 18 § 1).

W praktyce

Zakup drobnych artykułów przez dziesięciolatka jest skuteczny, bo mieści się w sprawach codziennych. Sprzedaż roweru czy zawarcie umowy abonamentowej już nie - takie czynności są nieważne, a strony muszą zwrócić sobie to, co świadczyły.

Komentarz ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Tekst przepisu: akt uchwalony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Dziennik Ustaw z 2023 r. poz. 1610.Indeks rzeczowy, tytuł redakcyjny i interpretacja przepisu: Kancelarium.

dolnoletni

osoby niepełnoletnie

osoby niezdolne do czynności prawnych

osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych

osoby ubezwłasnowolnione całkowicie

Art. 11.Art. 13.