w sprawie zdatności statków powietrznych do lotu
Rozdział 4. Próby w locie i loty próbne
Rozdział 4
Próby w locie i loty próbne
1. Określa się następujące rodzaje prób w locie:
1) badawczo-rozwojowe;
2) certyfikacyjne;
3) produkcyjne;
4) eksploatacyjne.
2. Określa się następujące rodzaje lotów próbnych:
1) loty próbne doświadczalne – loty próbne wykonywane dla lotniczych celów badawczych i rozwojowych lub w celu stwierdzenia spełnienia przez projekt statku powietrznego wymagań z zakresu zdatności do lotu;
2) loty próbne kontrolne – loty próbne wykonywane dla sprawdzenia statku powietrznego w trakcie jego eksploatacji.
1. Loty próbne doświadczalne przeprowadza podmiot wnioskujący o zmianę w certyfikacie typu lub wydanie uzupełniającego certyfikatu typu, zgodnie z programem prób w locie zawierającym:
1) opis przedmiotu próby, zawierający:
a) podstawowe dane geometryczne oraz rysunek w trzech rzutach,
b) projektowy ciężar i pole położeń środka ciężkości,
c) projektowe ograniczenia, opatrzone uwagą: „W trakcie prób obowiązują ograniczenia potwierdzone przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w tymczasowej instrukcji użytkowania w locie”,
d) informacje o zespole napędowym,
e) inne informacje określone w zakresie odpowiadającym informacjom podawanym w tymczasowej instrukcji użytkowania w locie;
2) cel lotów;
3) wskazanie przepisów, na podstawie których są przeprowadzane loty;
4) zakres lotów;
5) wykaz wyposażenia przewidywanego do wykonania próby;
6) opis sposobu, w jaki wyposażenie będzie skalowane i sprawdzane przed lotami;
7) opis sposobu, w jaki będzie wykazane spełnianie wymagań budowy statku powietrznego w niezbędnym zakresie przed lotami;
8) procedury realizowania lotów, z omówieniem zarówno niezbędnych prób na ziemi, jak i w locie;
9) kolejność realizacji lotów i prób na ziemi;
10) sposób organizacji lotów i prób na ziemi;
11) środki bezpieczeństwa właściwe dla rodzaju lotów i prób na ziemi;
12) sposób dokumentowania lotów i prób na ziemi;
13) warunki organizacji lotów, o ile nie stanowią części instrukcji operacyjnej prób w locie organizacji projektującej lub produkującej.
2. Program prób w locie zatwierdza Prezes Urzędu, na wniosek podmiotu, który wnioskuje o zmianę w certyfikacie typu lub wydanie uzupełniającego certyfikatu typu.
3. Tymczasowa instrukcja użytkowania w locie, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. e, powinna zawierać:
1) ograniczenia warunków lotu statku powietrznego, przy czym w formie tabeli zamieszcza się ograniczenia prędkości lotu, współczynnika obciążenia, ciężaru i położenia środka ciężkości;
2) wskazówki i informacje niezbędne dla członków załogi statku powietrznego do bezpiecznego przeprowadzenia lotów.
§ 13. Instrukcja operacyjna prób w locie organizacji
Loty próbne doświadczalne przeprowadza się zgodnie z instrukcją operacyjną prób w locie organizacji projektującej lub produkującej, która powinna zawierać:
1) schemat organizacyjny, obsadę oraz zakres obowiązków i odpowiedzialność osób pełniących poszczególne funkcje w odniesieniu do prób, obsługi technicznej oraz współpracy z biurem konstrukcyjnym i Urzędem Lotnictwa Cywilnego;
2) wymagania dla personelu latającego, zasady utrzymywania ich kwalifikacji i kontroli kwalifikacji;
3) zasady formowania załogi doświadczalnej;
4) zasady obecności na pokładzie osób trzecich;
5) zasady doboru i zabudowy oprzyrządowania pomiarowego i przetwarzania danych;
6) wyposażenie bezpieczeństwa;
7) strefy wykonywania lotów;
8) minimalne warunki pogodowe dla poszczególnych rodzajów lotów;
9) wzory dokumentów i zasady dokumentowania lotów, takie jak:
a) poświadczenie gotowości technicznej do lotu,
b) arkusz załadowania,
c) zlecenie lotu,
d) sprawozdanie z lotu;
10) zasady przechowywania dokumentacji prób;
11) zasady przeprowadzania lotów pokazowych i demonstracyjnych.
1. Loty próbne doświadczalne przeprowadza się z uwzględnieniem:
1) optymalnych metod przeprowadzania prób ze względu na posiadaną aparaturę pomiarową;
2) optymalnych metod przeprowadzania prób ze względu na budowę statku powietrznego oraz jego elementów składowych;
3) struktury organizacyjnej, środków technicznych oraz zatrudnionego personelu.
2. W lotach próbnych doświadczalnych mogą uczestniczyć:
1) piloci doświadczalni uprawnieni do wykonywania czynności pilota w lotach próbnych doświadczalnych, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 104 ust. 1 ustawy;
2) inżynierowie prób w locie;
3) obserwatorzy prób w locie.
3. Wymagania i warunki uczestniczenia w lotach inżynierów prób w locie oraz obserwatorów prób w locie stanowią część zatwierdzanej przez Prezesa Urzędu instrukcji operacyjnej prób w locie organizacji projektującej lub produkującej.
4. W celu uzyskania rozszerzonej oceny statku powietrznego w zastosowaniach specjalistycznych, do wykonywania na nim prób w locie mogą zostać, za zgodą Prezesa Urzędu, dopuszczeni również piloci posiadający odpowiednią praktykę w tym zakresie, nieposiadający uprawnień pilota doświadczalnego.
§ 15. Sprawozdanie z doświadczalnych prób w locie
Wykonujący loty próbne doświadczalne sporządza sprawozdanie z prób, w którym zamieszcza:
1) opis przedmiotu próby;
2) chronologiczny wykaz wszystkich zmian na prototypie statku powietrznego lub egzemplarzu tego statku, dokonywanych w trakcie prób w locie i oznaczonych jako dokonane przez wnioskującego albo wymagane przez Prezesa Urzędu w rezultacie prób certyfikacyjnych, które wykazały niespełnienie wymagań zawartych w przepisach budowy statków powietrznych;
3) cel lotów;
4) podstawę przeprowadzenia lotów;
5) zakres lotów;
6) przebieg lotów;
7) opis techniki użytej dla danej próby;
8) szczegółowe omówienie wyników prób wraz z wnioskami;
9) wnioski końcowe;
10) oświadczenie prowadzącego próby o niezaobserwowaniu zjawisk nietypowych lub niebezpiecznych;
11) szczegółowe dane dotyczące każdej z przeprowadzanych prób oraz obliczenia niezbędne do przeanalizowania tych danych.
§ 16. Podpisywanie sprawozdania z prób w locie
Sprawozdanie, o którym mowa w § 15, podpisują piloci oraz inżynierowie prób w locie biorący udział w próbach, analizujący wyniki prób i uczestniczący w opracowaniu sprawozdania.
§ 17. Kategorie doświadczalnych lotów próbnych
Loty próbne doświadczalne ze względu na stopień złożoności, poziom zagrożenia i wymagane kwalifikacje członków załogi wykonuje się jako jeden z następujących kategorii lotów:
1) kategorii pierwszej – lot statku powietrznego, dla którego nie został wydany certyfikat typu, wykonywany w celu:
a) sprawdzenia nowego typu statku powietrznego albo statku powietrznego, którego własności lotne i osiągi mogły zostać znacząco zmodyfikowane,
b) sprawdzenia nowatorskich lub niekonwencjonalnych statków powietrznych, cech projektu statku powietrznego lub technik zastosowanych przy jego budowie,
c) określenia albo rozszerzenia zakresu dopuszczalnych warunków lotu statku powietrznego,
d) określenia wymaganych osiągów, własności lotnych i własności sterowania w warunkach ekstremalnych;
2) kategorii drugiej – lot statku powietrznego, dla którego nie został wydany certyfikat typu, wykonywany:
a) w sprawdzonym zakresie warunków lotu, w których nie przewiduje się wystąpienia charakterystyk lotu lub sterowania znacząco różniących się od już znanych,
b) w celu pokazowym lub demonstracyjnym,
c) w celu szkoleniowym, dla uzyskania uprawnień pilota doświadczalnego klasy 1 lub 2,
d) w celu sprawdzenia właściwego funkcjonowania statku powietrznego;
3) kategorii trzeciej – lot statku powietrznego, dla którego został wydany certyfikat typu:
a) wykonywany dla każdego egzemplarza statku powietrznego, po zakończeniu jego budowy i przed wydaniem świadectwa zdatności do lotu tego statku, w celu stwierdzenia jego zgodności z projektem typu (lot produkcyjny),
b) szkoleniowy, w celu uzyskania uprawnień pilota doświadczalnego klasy 3;
4) kategorii czwartej – lot statku powietrznego, dla którego został wydany certyfikat typu, wykonywany po dokonaniu jego modyfikacji.
1. Loty próbne kontrolne wykonuje się:
1) w celu wydania lub odnowienia świadectwa zdatności do lotu statku powietrznego;
2) po dokonaniu czynności obsługowych statku powietrznego, w wyniku których jest wymagane sprawdzenie tego statku w locie;
3) po wydaniu świadectwa zdatności do lotu statku powietrznego, w celu sprawdzenia statku powietrznego w locie przez podmiot ubiegający się o nabycie tego statku.
2. Przepisy § 12 ust. 1 pkt 2, pkt 4 i pkt 11–13 stosuje się odpowiednio.
§ 19. Przygotowanie uczestników kontrolnych lotów próbnych
Osoby uczestniczące w wykonywaniu lotów próbnych kontrolnych powinny być zapoznane ze sposobem postępowania w przypadkach niebezpiecznych oraz ze sposobem użycia środków ratowniczych.
1. Dowódca statku powietrznego wykonujący loty próbne kontrolne powinien posiadać ważną licencję pilota zawodowego lub liniowego, uprawniającą do wykonywania lotów statkiem powietrznym danego typu.
2. W wykonywaniu lotów próbnych kontrolnych, oprócz załogi statku powietrznego, mogą uczestniczyć wyłącznie członkowie personelu zatrudnionego przez przeprowadzającego loty próbne oraz osoby upoważnione przez Prezesa Urzędu.
3. Z wykonanego lotu próbnego kontrolnego dowódca statku powietrznego sporządza protokół.
Pełna treść aktu: w sprawie zdatności statków powietrznych do lotu.