Rozdział 6
Sposoby i metody przeprowadzania badań
1. Błędy wzorców masy stosowanych do badań i sprawdzeń nie powinny przekraczać 1/3 błędów granicznych dopuszczalnych, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
2. Przy badaniu i sprawdzaniu wag, których Max >1 t, należy stosować wzorce o masie co najmniej równej wartości większej z dwóch wartości: 1 t albo 50 % Max, w pozostałym zakresie zamiast wzorców masy może być stosowany inny stały ładunek.
3. Masa wzorców może być zredukowana do:
1) 35 % Max, jeżeli zakres rozrzutu nie przekracza 0,3 d;
2) 20 % Max, jeżeli zakres rozrzutu nie przekracza 0,2 d.
4. Zakres rozrzutu powinien być wyznaczony przy obciążeniu około 50 % Max, umieszczonym 3-krotnie na nośni ładunku.
1. Pojazdy kontrolne wykorzystywane do przeprowadzenia badań i sprawdzeń powinny reprezentować minimum 3 rodzaje pojazdów do ważenia, których waga jest przewidziana, i być wybrane spośród następujących rodzajów:
1) dwuosiowy sztywny;
2) 3- lub 4-osiowy sztywny;
3) 5- lub 6-osiowy przegubowy z 3-osiową naczepą;
4) 2- lub 3-osiowy pojazd i 2- lub 3-osiowa ciągniona przyczepa.
2. Pojazd dwuosiowy sztywny powinien mieć wyznaczone statyczne obciążenia osi.
3. Masa wszystkich pojazdów kontrolnych powinna być wyznaczona na wadze kontrolnej, o której mowa w § 18 ust. 2 i 4.
1. W przypadku zatwierdzenia typu i legalizacji wagi, która będzie stosowana do wyznaczania obciążenia osi lub osi wielokrotnej, należy wyznaczyć:
1) statyczne obciążenia osi pojazdu kontrolnego dwuosiowego;
2) skorygowane obciążenia osi pozostałych pojazdów kontrolnych.
2. Statyczne obciążenie osi pojazdu dwuosiowego pustego i załadowanego wyznaczane jest na wadze kontrolnej podczas ważenia statycznego.
3. Przed wyznaczeniem statycznych obciążeń osi pojazdu kontrolnego dwuosiowego należy ocenić wiarygodność wyników wyjściowych z wagi kontrolnej otrzymanych przez 5-krotne wyznaczenie statycznego obciążenia każdej osi w każdym kierunku ustawienia pojazdu, przy czym:
1) rozrzut tak otrzymanych 10 wyników dla każdej osi nie powinien przekraczać wartości bezwzględnej odchyleń dopuszczalnych określonych w tabeli nr 2 w załączniku nr 1 do rozporządzenia;
2) średnia sumaryczna masa pojazdów z 10 pomiarów nie powinna różnić się więcej niż o połowę wartości bezwzględnej błędów granicznych dopuszczalnych określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia od masy tego pojazdu;
3) jeżeli warunek, o którym mowa w pkt 2, nie zostanie spełniony, należy powtórzyć jeszcze 5-krotnie wyznaczenie statycznego obciążenia każdej osi pojazdu; średnia sumaryczna masa z tych 5 pomiarów powinna spełniać ten warunek;
4) jeżeli warunki, o których mowa w pkt 1 lub 2, nie są spełnione, to należy zmienić wagę kontrolną;
5) jeżeli warunki, o których mowa w pkt 1 i 2 lub 3, są spełnione, statyczne obciążenia osi są średnią z uzyskanych wyników pomiarów danej osi, które zaokrąglono do najbliższej działki elementarnej.
4. W celu sprawdzenia wagi pojazdem dwuosiowym podczas ważenia statycznego, należy wyznaczyć błędy w minimum 4 różnych wartościach statycznych obciążeń osi, obejmujące wartości bliskie Min, Max oraz wartości bliskie obciążeniom 500d i 2000d, ale ich nieprzekraczające, wykorzystując pojazd kontrolny dwuosiowy pusty i załadowany.
5. Skorygowane obciążenie osi pojazdu kontrolnego innego niż dwuosiowy, pustego i załadowanego, wyznaczane jest na wadze sprawdzanej podczas ważenia w ruchu.
6. Każda oś jest ważona przynajmniej 5-krotnie podczas przejazdu każdego przewidzianego pojazdu kontrolnego.
7. Na podstawie wyników otrzymanych zgodnie z ust. 6 należy obliczyć średnie obciążenie każdej osi oraz średnią sumaryczną masę danego pojazdu, przy czym:
1) maksymalna różnica średniej sumarycznej masy pojazdu i masy pojazdu otrzymanej z wagi kontrolnej nie powinna przekraczać błędów granicznych dopuszczalnych określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia;
2) dla każdej osi wyznacza się skorygowane obciążenie osi, poprzez pomnożenie wartości średniego obciążenia osi przez masę pojazdu i podzielenie przez średnią sumaryczną masę pojazdu.
1. Liczba przejazdów każdego pojazdu kontrolnego, uwzględniając oddzielnie pojazdy puste i załadowane, powinna wynosić co najmniej 5, dla każdej z przewidzianych prędkości, o których mowa w ust. 3. Łączna liczba przejazdów wszystkich stosowanych pojazdów kontrolnych, uwzględniając różny ich załadunek i prędkości przejazdu, nie powinna być mniejsza niż 90.
2. Z co najmniej 5 przejazdów, o których mowa w ust. 1, co najmniej 3 przejazdy mają przebiegać środkiem nośni ładunku oraz co najmniej 1 przejazd powinien przebiegać z każdej jej strony.
3. Podczas badania lub sprawdzania prędkości przejazdu pojazdu powinny być bliskie:
1) maksymalnej prędkości przejazdu pojazdu podczas ważenia — (vmax);
2) minimalnej prędkości przejazdu pojazdu podczas ważenia — (vmin);
3) typowej przewidywanej prędkości przejazdu pojazdu podczas ważenia.
4. Jeżeli waga przeznaczona jest do ważenia w obu kierunkach przejazdu, należy to uwzględnić podczas badań i sprawdzeń.
§ 35. Błędy wskazań ważenia statycznego
Podczas ważenia statycznego, przy wyznaczaniu błędów wskazań:
1) waga powinna zostać obciążona wstępnie obciążeniem bliskim Max;
2) należy obciążać stopniowo wagę ładunkiem od zera do Max, a następnie odciążać do zera:
a) przy wyznaczaniu błędu podstawowego, w warunkach odniesienia, należy stosować przynajmniej 10 różnych obciążeń,
b) przy pozostałych badaniach należy stosować przynajmniej 5 różnych obciążeń, których wartości powinny wynosić Max, Min oraz być bliskie obciążeniu, przy którym występuje skokowa zmiana błędu granicznego dopuszczalnego, ale ich nie przekraczać;
3) błędy nie powinny przekroczyć wartości błędów granicznych dopuszczalnych określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia;
4) jeżeli nośnia ładunku ze względu na swoje ograniczone wymiary uniemożliwia umieszczenie ładunków o pełnym zakresie obciążeń, obciążenie może być zredukowane, ale nie mniej niż do 40 % Max, co powinno zostać odnotowane.
§ 36. Niecentryczność podczas ważenia statycznego
Badanie niecentryczności podczas ważenia statycznego odbywa się przez obciążanie każdej połówki nośni ładunku obciążeniem wynoszącym 1/3 Max. Dla nośni ładunku posiadającej n > 4 punkty podparcia należy stosować obciążenie wynoszące 1/(n–1) Max w każdym punkcie podparcia. Błędy wskazań nie powinny przekraczać wartości błędów granicznych dopuszczalnych, określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
§ 37. Pobudliwość podczas ważenia statycznego
Badanie pobudliwości podczas ważenia statycznego powinno być wykonane dla obciążeń Min, 0,5 Max i Max. Po dodaniu do danego obciążenia odpowiedniej ilości wzorców masy dokładkowych, w szczególności o nominałach 0,1 d, należy zdejmować dokładki aż do zmiany wskazania o 1 działkę elementarną d, następnie należy ponownie umieścić dokładkę 0,1 d, a potem dołożyć łagodnie obciążenie równe 1,4 d, co powinno spowodować wzrost wskazania o 1 działkę elementarną d.
1. Badanie wagi podczas ważenia w ruchu powinno zostać wykonane dla wszystkich pojazdów kontrolnych wybranych zgodnie z § 32.
2. Różnica każdego wyniku pomiaru obciążenia osi i skorygowanego obciążenia danej osi powinna co najwyżej odpowiadać odchyleniu dopuszczalnemu, określonemu w tabeli nr 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia, dla pojazdów kontrolnych innych niż dwuosiowe.
3. Różnica każdego wyniku pomiaru obciążenia osi i statycznego obciążenia osi powinna co najwyżej odpowiadać odchyleniu dopuszczalnemu, określonemu w § 20 ust. 4, dla pojazdów kontrolnych dwuosiowych.
4. Różnica sumarycznej masy i masy pojazdu kontrolnego w każdym przejeździe nie powinna przekraczać błędów granicznych dopuszczalnych, określonych w § 21 ust. 2.