Przejdź do treści

Rozporządzenie

w sprawie wykonywania niektórych uprawnień przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej

Akt obowiązującyDz.U.2019.2472Uchwalono: Tekst ogłoszony

Tekst aktu: wydany przez Ministra Obrony Narodowej, Dziennik Ustaw z 2019 r. poz. 2472.Opracowanie: indeksy rzeczowe, interpretacje przepisów i powiązania z orzecznictwem - Kancelarium.

Spis treści (14)

Na podstawie art. 22 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych

§ 1. Zakres uprawnień, dokumentowania i wzorów dokumentów

Rozporządzenie określa:

1) sposób wykonywania przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej:
a) legitymowania w celu ustalenia tożsamości,
b) sprawdzania posiadania uprawnień określonych w odrębnych przepisach,
c) zatrzymywania w przypadkach określonych w art. 18 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych, zwanej dalej „ustawą”, i w przepisach innych ustaw,
d) doprowadzania do miejsca pełnienia czynnej służby wojskowej lub miejsca zamieszkania, w przypadkach określonych ustawą,
e) udzielania pouczeń oraz wydawania rozkazów (poleceń) w granicach niezbędnych do wykonania czynności służbowej,
f) żądania niezbędnej pomocy od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorców,
g) zwracania się o niezbędną pomoc do innych jednostek organizacyjnych niż wymienione w lit. f oraz stowarzyszeń i fundacji, jak również zwracania się w nagłych wypadkach do każdej osoby o udzielenie doraźnej pomocy;
2) sposób dokumentowania czynności, o których mowa w pkt 1;
3) wzory dokumentów wykorzystywanych w ramach wykonywania uprawnień, o których mowa w pkt 1.

§ 2. Zasady wykonywania uprawnień i ograniczenia kompetencji

1. Żołnierz Żandarmerii Wojskowej, przystępując do wykonania czynności służbowych związanych z realizacją uprawnień, o których mowa w § 1 pkt 1, podaje przyczynę podjęcia czynności służbowych, a na żądanie podaje podstawę prawną podjęcia czynności.
2. Uprawnienia, o których mowa w § 1 pkt 1, wykonywane w zależności od stopnia wojskowego, przysługują w toku wykonywania czynności służbowych w odniesieniu do:
1) wszystkich żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz członków ich personelu cywilnego, w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile ratyfikowana umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej – żołnierzom Żandarmerii Wojskowej w korpusie oficerów zawodowych;
2) żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz członków ich personelu cywilnego, w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile ratyfikowana umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej, do stopnia wojskowego kapitana (kapitana marynarki) włącznie – żołnierzom Żandarmerii Wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych. 
3. Ograniczeń, o których mowa w ust. 2, nie stosuje się:
1) wobec żołnierza, którego zachowanie wskazuje w sposób oczywisty, że jest pod wpływem alkoholu, środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo innego podobnie działającego środka;
2) podczas kontroli ruchu drogowego;
3) podczas sprawdzania uprawnień do posiadania broni prywatnej oraz jej przechowywania;
4) wobec żołnierza, który narusza zasady noszenia umundurowania;
5) wobec żołnierzy w celu sprawdzenia zgodności posiadanego stopnia wojskowego z noszoną oznaką stopnia wojskowego;
6) wobec żołnierza podejrzanego o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia.
4. Jeżeli żołnierz Żandarmerii Wojskowej podlega ograniczeniom, o których mowa w ust. 2, i nie zachodzi sytuacja, o której mowa w ust. 3, lecz zachodzi konieczność podjęcia czynności służbowej, zwraca się on odpowiednio do komendanta lub oficera dyżurnego jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej, oficera inspekcyjnego garnizonu lub oficera dyżurnego jednostki wojskowej o wykonanie tej czynności.

§ 3. Dokumenty i dane służące ustaleniu tożsamości

Tożsamość osoby legitymowanej ustala się na podstawie:

1) książeczki wojskowej;
2) legitymacji oficera, podoficera, szeregowego;
3) dowodu osobistego;
4) tymczasowego zaświadczenia tożsamości;
5) dokumentu paszportowego;
6) prawa jazdy;
7) zagranicznego dokumentu tożsamości;
8) dokumentu oznaczonego numerem lub serią, który zawiera fotografię i nazwę organu wydającego;
9) danych zawartych w rejestrze PESEL, Rejestrze Dowodów Osobistych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców;
10) oświadczenia innej osoby, której tożsamość ustalono na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1–8, lub danych, o których mowa w pkt 9.

§ 4. Dokumentowanie legitymowania i sprawdzania uprawnień

Żołnierz Żandarmerii Wojskowej dokumentuje w książce dowódcy patrolu lub notatce służbowej datę, godzinę, miejsce i przyczynę legitymowania lub sprawdzania posiadania uprawnień oraz imię, nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, miejsce zamieszkania osoby legitymowanej lub sprawdzanej, a w przypadku żołnierza podaje się dodatkowo jego stopień i jednostkę wojskową.

§ 5. Czynności związane z zatrzymaniem i doprowadzeniem żołnierza

1. Żołnierz Żandarmerii Wojskowej albo oficer dyżurny jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej albo oficer inspekcyjny garnizonu albo oficer dyżurny jednostki wojskowej, podejmując decyzję o zatrzymaniu w przypadkach określonych w art. 18 ustawy i w przepisach innych ustaw:
1) wykonują sprawdzenie prewencyjne;
2) pouczają zatrzymanego żołnierza o przysługujących mu uprawnieniach, zgodnie z przepisami rozporządzenia wydanego na podstawie art. 244 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987 i 2399 oraz z 2019 r. poz. 150, 679, 1255 i 1694);
3) sporządzają protokół zatrzymania;
4) doręczają zatrzymanemu kopię protokołu zatrzymania.
2. Żołnierz Żandarmerii Wojskowej, podejmując decyzję o doprowadzeniu żołnierza do miejsca pełnienia czynnej służby wojskowej lub miejsca zamieszkania, w przypadkach określonych ustawą, wykonuje sprawdzenie prewencyjne. 
3. W przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa żołnierz Żandarmerii Wojskowej zatrzymywanego żołnierza niezwłocznie doprowadza do właściwego sądu albo prokuratora, albo oficera dyżurnego jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej, albo innego organu.
4. W przypadku popełnienia wykroczenia lub przewinienia dyscyplinarnego, żołnierz Żandarmerii Wojskowej zatrzymywanego żołnierza niezwłocznie doprowadza do oficera inspekcyjnego garnizonu lub oficera dyżurnego jednostki wojskowej w celu podjęcia decyzji o zatrzymaniu.
5. W przypadku popełnienia przewinienia dyscyplinarnego oraz braku możliwości umieszczenia zatrzymywanego żołnierza w izbie zatrzymań żołnierz Żandarmerii Wojskowej może go doprowadzić do miejsca zamieszkania.
6. W przypadku gdy kontakt z zatrzymanym żołnierzem jest niemożliwy lub utrudniony ze względu na to, że jest on pod wpływem alkoholu, środka odurzającego, substancji psychotropowej albo innego podobnie działającego środka lub z innych powodów ma zakłóconą świadomość, czynności określone w ust. 1 pkt 2 i 4 wykonuje się po ustaniu przyczyny zakłócającej świadomość.
7. Fakt braku możliwości umieszczenia żołnierza w izbie zatrzymań z powodu istniejących przeciwwskazań lekarskich żołnierz Żandarmerii Wojskowej dokumentuje w protokole zatrzymania.
8. Informację o zwolnieniu żołnierza zamieszcza się w protokole zatrzymania.
9. Kopię protokołu zatrzymania doręcza się zatrzymanemu żołnierzowi oraz żołnierzowi obsługi izby zatrzymań.

§ 6. Zawiadomienie dowódcy o zatrzymaniu i osadzeniu żołnierza

Żołnierz, o którym mowa w § 5 ust. 1, który podjął decyzję o zatrzymaniu żołnierza, niezwłocznie zawiadamia dowódcę jednostki wojskowej, w której pełni ten żołnierz czynną służbę wojskową, o miejscu, dacie i godzinie zatrzymania oraz osadzenia w izbie zatrzymań.

§ 8. Dokumentowanie doprowadzenia i zatrzymania żołnierza

1. Doprowadzenie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy, dokumentuje się w meldunku o doprowadzeniu oraz w książce dowódcy patrolu, w której wpisuje się w szczególności stopień, imię, nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, jednostkę wojskową zatrzymanego żołnierza oraz przyczynę, miejsce, datę i godzinę dokonania czynności.
2. Zatrzymanie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, dokumentuje się w protokole zatrzymania oraz w książce dowódcy patrolu, w której umieszcza się w szczególności stopień, imię, nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, miejsce zamieszkania, jednostkę wojskową zatrzymanego żołnierza oraz przyczynę, miejsce, datę i godzinę dokonania czynności.
3. Meldunku o doprowadzeniu nie sporządza się w przypadku zatrzymania żołnierza.
4. Protokół zatrzymania lub meldunek o doprowadzeniu sporządza się odręcznie lub za pomocą urządzeń lub środków technicznych umożliwiających zapis tekstu, będących na wyposażeniu jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej.
5. W przypadku gdy w protokole brakuje miejsca na wpisanie potrzebnych danych lub treści, wpisuje się je na osobnym arkuszu i załącza go do protokołu z uwzględnieniem niezbędnych danych i treści przewidzianych dla danej części protokołu.
6. Meldunek o doprowadzeniu i protokół zatrzymania, o którym mowa w ust. 2, mają postać dokumentu papierowego.
7. Wzór meldunku o doprowadzeniu jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
8. Wzór protokołu zatrzymania jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

§ 9. Stosowanie przepisów o zatrzymaniu i doprowadzeniu

Przepisy wymienione w § 5–8 stosuje się również w przypadku, o którym mowa w art. 40 ust. 9 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2277).

§ 10. Dokumentowanie pouczeń i wydawania rozkazów

Udzielanie pouczeń oraz wydawanie rozkazów, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. e, dokumentuje się w książce dowódcy patrolu, w której wpisuje się czas, miejsce i przyczyny ich zastosowania oraz imię, nazwisko, numer PESEL, miejsce zamieszkania, datę urodzenia osób, wobec których zastosowano te uprawnienia, w przypadku żołnierza dodatkowo wpisuje się jego stopień i jednostkę wojskową. 

§ 11. Żądanie pomocy i meldunek o jej wykorzystaniu

1. Żądanie lub zwracanie się o niezbędną pomoc, o których mowa w § 1 pkt 1 lit. f i g, sporządza się na piśmie, podając podstawę prawną, przyczynę oraz rodzaj i zakres oczekiwanej pomocy, a także wskazanie żołnierza, który będzie korzystał z pomocy.
2. O skorzystaniu z pomocy, o której mowa w ust. 1, a także o jej rodzaju i zakresie oraz o podmiocie, który udzielił pomocy, żołnierz Żandarmerii Wojskowej składa meldunek komendantowi właściwej jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej.

§ 12. Pokwitowanie rzeczy użyczonych oraz odstąpienie od jego wydania

1. Żołnierz Żandarmerii Wojskowej wydaje pokwitowanie na rzeczy użyczone w ramach pomocy.
2. Pokwitowanie zawiera:
1) stopień wojskowy, imię i nazwisko żołnierza, który przyjmuje rzecz, oraz nazwę i miejscowość stacjonowania jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej, w której pełni on czynną służbę wojskową;
2) miejsce, datę i godzinę przyjęcia rzeczy;
3) imię i nazwisko lub nazwę oraz adres właściciela rzeczy;
4) określenie rzeczy z opisem jej stanu i szacunkowej wartości;
5) określenie miejsca i, w miarę możliwości, terminu zwrotu rzeczy;
6) podpis żołnierza i właściciela rzeczy lub jego reprezentanta.
3. W przypadkach uzasadnionych koniecznością niezwłocznego działania, w szczególności dla ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia lub prowadzenia pościgu za sprawcą przestępstwa, można odstąpić od wydania pokwitowania.

Załącznik

 WZÓR MELDUNEK O DOPROWADZENIU Na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 518 i 730) w dniu .........................................................., o godz. .................................................................. ....................................................................................................................................................... doprowadził .................................................................................................................................. z .................................................................................................................................................... do ................................................................................................................................................ . Doprowadzenie rozpoczęto dnia ......................., o godz. .................. w...................................... . Przyczyna doprowadzenia: ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... .................................................................................................................................................... . Poszkodowani i świadkowie zdarzenia, które było przyczyną zatrzymania: ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................  Doprowadzanemu odebrano wojskowy dokument osobisty, inny dokument ....................................................................................................................................................... oraz przedmioty: .......................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... . Doprowadzanego dowieziono z ................................................................................................... do .............................................................................................................. .................................................................................................................. samochodem marki ...................................................................................................................... nr rejestracyjny .................. liczba kilometrów .................. (słownie ........................................). Uwagi doprowadzającego: .................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... Dokumenty i przedmioty odebrane doprowadzanemu przekazano organowi, do którego nastąpiło doprowadzenie. Doprowadzonego zwolniono z powodu braku podstaw do jego zatrzymania lub osadzono w........................................................................................................ ..................................................................................................................................................... . Uwagi organu, do którego nastąpiło doprowadzenie: ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................... . ...................................................................... ............................................... (podpis osoby, do której nastąpiło doprowadzenie) (podpis doprowadzającego) ––––––––––––––––– * Niepotrzebne skreślić.  WZÓR ........................ ........................, dnia .................. (pieczęć nagłówkowa) PROTOKÓŁ ZATRZYMANIA ............................................................................................................... (stopień, imię, nazwisko oraz funkcja pełniona przez osobę dokonującą zatrzymania) na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 518 i 730) podjął decyzję o zatrzymaniu / zwolnieniu zatrzymanego / osadzeniu w izbie zatrzymań* ................................................................................................................. .................................................................................................................. w dniu .............................................................. r., o godzinie ......................... z ............................................................................................................... z powodu ..................................................................................................... .................................................................................................................. .................................................................................................................. doprowadził*................................................................................................ . Zatrzymanie rozpoczęto dnia ..................................................., o godzinie..........*. Zatrzymanemu odebrano następujące przedmioty: .................................................... .................................................................................................................. ................................................................................................................., które przekazano ............................................................................................ . Ze względu na niemożliwy/utrudniony* kontakt z zatrzymanym z powodu ....................... .................................................................................................................. przedmioty wymienione wyżej odebrano zatrzymanemu w obecności osoby przybranej: ............................................................................................................... .  Zatrzymanego poinformowano o podstawie prawnej i przyczynie zatrzymania oraz pouczono o prawie do: 1) informacji o przyczynie zatrzymania i do bycia wysłuchanym (art. 244 § 2 Kpk); 2) złożenia lub odmowy złożenia oświadczenia w swojej sprawie (art. 244 § 3 Kpk); 3) niezwłocznego kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym i bezpośredniej z nim rozmowy (art. 245 § 1 Kpk); 4) jeżeli zatrzymany nie zna wystarczająco języka polskiego – prawie do korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza (art. 72 § 1 Kpk); 5) otrzymania odpisu protokołu zatrzymania (art. 244 § 3 Kpk); 6) do zawiadomienia osoby najbliższej lub innej wskazanej osoby, jak również pracodawcy, szkoły, uczelni, dowódcy oraz osoby zarządzającej przedsiębiorstwem zatrzymanego albo przedsiębiorstwem, za które jest on odpowiedzialny, o zatrzymaniu (art. 245 § 2, art. 261 § 1, § 2 i § 3 Kpk). O zatrzymaniu żołnierz Żandarmerii Wojskowej zawiadamia organ prowadzący przeciwko oskarżonemu postępowanie w innej sprawie, o ile o nim wie (art. 261 § 2a Kpk); 7) jeżeli zatrzymany nie jest obywatelem polskim – prawie do kontaktu z urzędem konsularnym lub z przedstawicielstwem dyplomatycznym państwa, którego jest obywatelem. Jeżeli nie posiada żadnego obywatelstwa – prawo do kontaktu z przedstawicielem państwa, w którym zatrzymany mieszka na stałe (art. 612 § 2 Kpk). Jeżeli przewiduje to umowa konsularna między Polską a państwem, którego zatrzymany jest obywatelem, właściwy urząd konsularny lub przedstawicielstwo dyplomatyczne zostaną poinformowane o zatrzymaniu również bez jego prośby; 8) wniesienia do sądu zażalenia na zatrzymanie w terminie 7 dni od dnia zatrzymania. W zażaleniu można się domagać zbadania zasadności, legalności oraz prawidłowości zatrzymania (art. 246 § 1 Kpk); 9) natychmiastowego zwolnienia, jeżeli przyczyny zatrzymania przestały istnieć albo po upływie 48 godzin od chwili zatrzymania, o ile zatrzymany nie zostanie w tym czasie przekazany do sądu z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania. W wypadku przekazania do sądu zatrzymany zostanie zwolniony, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania nie zostanie mu doręczone postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania (art. 248 § 1 i § 2 Kpk); 10) dostępu do niezbędnej pomocy medycznej; 11) odszkodowanie i zadośćuczynienie, na zasadach i w trybie określonych w przepisach o postępowaniu karnym. Zatrzymany oświadczył: ................................................................................... .................................................................................................................. ................................................................................................................ . ......................................... ..........................................  O zatrzymaniu powiadomiono osoby wskazane przez zatrzymanego: ............................... .................................................................................................................. .................................................................................................................. O zatrzymaniu zawiadomiono dowódcę jednostki wojskowej (dyrektora, szefa, komendanta, kierownika, prezesa): .................................................................................................................. oraz prokuratora do spraw wojskowych ...............................................................................................................*. Zatrzymanego skierowano na badania lekarskie do ..................................................., który stwierdził brak przeciwwskazań zdrowotnych do zatrzymania i osadzenia w izbie zatrzymań. Zatrzymanemu udzielono pomocy lekarskiej polegającej na ........................................... .................................................................................................................. ................................................................................................................ . Zatrzymanemu doręczono kopię protokołu zatrzymania w dniu ................., o godz. .......... ................................................... ................................................... (podpis zatrzymanego) (podpis osoby dokonującej zatrzymania) Zatrzymany ........................................................... w dniu .............................. o godz. ............. został przyjęty do ........................................... w dniu ............ . Zatrzymanego zwolniono z ............................................................... /przekazano konwojowi* .................................................................................................. w dniu ........................., o godz. .............. oraz wydano przedmioty odebrane w toku zatrzymania / bez wydania przedmiotów odebranych w toku zatrzymania*. O zwolnieniu zatrzymanego powiadomiono ............................................................................... ..................................................................................................................................................... . .......................................... (podpis komendanta-profosa) –––––––––––––––––– * Niepotrzebne skreślić.