Przejdź do treści

Rozporządzenie

w sprawie szczegółowego sposobu obliczania podstawowego kapitałowego wymogu wypłacalności według formuły standardowej

Akt obowiązującyDz.U.2015.2321Uchwalono: Tekst ogłoszony

Tekst aktu: wydany przez Ministra Finansów, Dziennik Ustaw z 2015 r. poz. 2321.Opracowanie: indeksy rzeczowe, interpretacje przepisów i powiązania z orzecznictwem - Kancelarium.

Spis treści (9)

Na podstawie art. 252 ust. 9 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U.

§ 1. Definicje pojęć używanych w rozporządzeniu

Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:

1) zobowiązania o charakterze zobowiązań z tytułu umów pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych i umów reasekuracji pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych – zobowiązania, o których mowa w lit. A pkt 4–12, lit. B pkt 16–24 oraz lit. C pkt 26–28 Załącznika I do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35 z dnia 10 października 2014 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II), zwanego dalej „rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2015/35”;
2) zobowiązania o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie – zobowiązania, o których mowa w lit. D pkt 30–32 i 34 oraz lit. E pkt 36 Załącznika I do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35;
3) zobowiązania o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych ‒ zobowiązania, o których mowa w lit. A pkt 1–3, lit. B 13–15, lit. C pkt 25, lit. D pkt 29 i 33 oraz lit. E pkt 35 Załącznika I do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35;
4) ryzyko składki i rezerw w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych i umów reasekuracji pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych, wynikające ze zmienności w zakresie występowania, częstotliwości i dotkliwości zdarzeń losowych objętych ochroną ubezpieczeniową lub umowami reasekuracji oraz ze zmienności w zakresie terminu i wysokości wypłat odszkodowań i innych świadczeń;
5) ryzyko katastroficzne w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych i umów reasekuracji pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych, wynikające ze znaczącej niepewności założeń dotyczących ustalania wysokości składek oraz two-  rzenia i ustalania wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów wypłacalności, związanych z ekstremalnymi lub wyjątkowymi zdarzeniami losowymi;
6) ryzyko śmiertelności ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu lub wahań zmienności współczynników umieralności, w przypadku gdy wzrost współczynników umieralności prowadzi do zwiększenia wartości tych zobowiązań;
7) ryzyko długowieczności ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu lub wahań zmienności współczynników umieralności, w przypadku gdy spadek współczynników umieralności prowadzi do zwiększenia wartości tych zobowiązań;
8) ryzyko niezdolności do pracy i zachorowalności ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu lub wahań zmienności współczynników niezdolności do pracy, chorobowości i zachorowalności;
9) ryzyko kosztów w ubezpieczeniach na życie ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian wysokości, zmian trendu lub wahań zmienności kosztów obsługi umów ubezpieczenia i umów reasekuracji;
10) ryzyko rewizji wysokości rent ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu lub wahań zmienności współczynników rewizji wysokości rent, w związku ze zmianami stanu prawnego lub stanu zdrowia osób ubezpieczonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia;
11) ryzyko związane z rezygnacjami z umów w ubezpieczeniach na życie ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze zmian poziomu, zmian trendu lub wahań zmienności współczynników wypowiedzeń umów ubezpieczenia i umów reasekuracji, odstąpień od umów ubezpieczenia i umów reasekuracji, przedłużeń umów ubezpieczenia i umów reasekuracji oraz wykupów ubezpieczenia;
12) ryzyko katastroficzne w ubezpieczeniach na życie ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, wynikające ze znaczącej niepewności założeń dotyczących ustalania wysokości składek oraz tworzenia i ustalania wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów wypłacalności, związanych z ekstremalnymi lub wyjątkowymi zdarzeniami losowymi;
13) ryzyko składki i rezerw w ubezpieczeniach zdrowotnych o charakterze pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych, wynikające ze zmienności w zakresie występowania, częstotliwości i dotkliwości zdarzeń losowych objętych ochroną ubezpieczeniową lub umowami reasekuracji oraz ze zmienności w zakresie terminu i wysokości wypłat odszkodowań i innych świadczeń;
14) ryzyko kosztów w ubezpieczeniach zdrowotnych – ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych, wynikające ze zmian wysokości, zmian trendu lub wahań zmienności kosztów obsługi umów ubezpieczenia i umów reasekuracji;
15) ryzyko pandemii ‒ ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych, wynikające ze znaczącej niepewności założeń dotyczących ustalania wysokości składek oraz tworzenia i ustalania wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla celów wypłacalności, związanych z wybuchami pandemii, jak również z kumulacją ryzyka w takich ekstremalnych warunkach;
16) ryzyko stopy procentowej ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów finansowych na zmiany w strukturze terminowej stóp procentowych lub wahania zmienności stóp procentowych;
17) ryzyko cen akcji ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów finansowych na zmiany rynkowych cen akcji lub wahania zmienności rynkowych cen akcji;
18) ryzyko cen nieruchomości ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów finansowych na zmiany rynkowych cen nieruchomości lub wahania zmienności rynkowych cen nieruchomości; 
19) ryzyko spreadu kredytowego ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów finansowych na zmiany w poziomie spreadów kredytowych w odniesieniu do struktury terminowej stóp procentowych wolnych od ryzyka lub wahania ich zmienności;
20) ryzyko walutowe ‒ ryzyko związane z wrażliwością wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów finansowych na zmiany kursów wymiany walut lub wahania zmienności tych kursów;
21) ryzyko koncentracji aktywów ‒ dodatkowe ryzyka, na które narażony jest zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji, wynikające z braku dywersyfikacji portfela aktywów lub znaczącej ekspozycji na ryzyko niewykonania zobowiązania przez emitenta papierów wartościowych lub grupę emitentów powiązanych ze sobą.

§ 3. Moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach

1. Moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych odzwierciedla ryzyko wynikające ze zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych i umów reasekuracji pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych, związane z objętymi ochroną ubezpieczeniową lub umowami reasekuracji zdarzeniami losowymi i procesami stosowanymi przez zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji w wykonywanej działalności.
2. Moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych uwzględnia niepewność wyników zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji w odniesieniu do:
1) zawartych umów ubezpieczenia, umów gwarancji ubezpieczeniowych i umów reasekuracji;
2) umów ubezpieczenia, umów gwarancji ubezpieczeniowych i umów reasekuracji, których spodziewane rozpoczęcie nastąpi w terminie kolejnych dwunastu miesięcy.
3. Moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych składa się co najmniej z następujących podmodułów:
1) ryzyka składki i rezerw w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych;
2) ryzyka katastroficznego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych.
4. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych zgodnie z pkt 2 załącznika do rozporządzenia.

§ 4. Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach na życie

1. Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach na życie odzwierciedla ryzyko wynikające ze zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczenia na życie i umów reasekuracji ubezpieczeń na życie, związane z objętymi ochroną ubezpieczeniową lub umowami reasekuracji zdarzeniami losowymi i procesami stosowanymi przez zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji w wykonywanej działalności.
2. Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach na życie składa się co najmniej z następujących podmodułów:
1) ryzyka śmiertelności;
2) ryzyka długowieczności;
3) ryzyka niezdolności do pracy i zachorowalności;
4) ryzyka kosztów w ubezpieczeniach na życie;
5) ryzyka rewizji wysokości rent;
6) ryzyka związanego z rezygnacjami z umów w ubezpieczeniach na życie;
7) ryzyka katastroficznego w ubezpieczeniach na życie.
3. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach na życie zgodnie z pkt 3 załącznika do rozporządzenia.

§ 5. Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach zdrowotnych

1. Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach zdrowotnych odzwierciedla ryzyko wynikające ze zobowiązań o charakterze zobowiązań z tytułu umów ubezpieczeń zdrowotnych i umów reasekuracji ubezpieczeń zdrowotnych, związane z objętymi ochroną ubezpieczeniową lub umowami reasekuracji zdarzeniami losowymi i procesami stosowanymi przez zakład ubezpieczeń lub zakład reasekuracji w wykonywanej działalności. 
2. Moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach zdrowotnych składa się co najmniej z następujących podmodułów:
1) ryzyka składki i rezerw w ubezpieczeniach zdrowotnych o charakterze pozostałych ubezpieczeń osobowych oraz ubezpieczeń majątkowych;
2) ryzyka kosztów w ubezpieczeniach zdrowotnych;
3) ryzyka pandemii.
3. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach zdrowotnych zgodnie z pkt 4 załącznika do rozporządzenia.

§ 6. Moduł ryzyka rynkowego i symetryczne dostosowanie

1. Moduł ryzyka rynkowego odzwierciedla:
1) ryzyko wynikające z poziomu lub zmienności cen rynkowych instrumentów finansowych, które mają wpływ na wartość aktywów i zobowiązań zakładu ubezpieczeń i zakładu reasekuracji;
2) strukturalne niedopasowanie aktywów i zobowiązań, w szczególności w odniesieniu do okresu trwania aktywów i zobowiązań.
2. Moduł ryzyka rynkowego składa się co najmniej z następujących podmodułów:
1) ryzyka stopy procentowej;
2) ryzyka cen akcji;
3) ryzyka cen nieruchomości;
4) ryzyka spreadu kredytowego;
5) ryzyka walutowego;
6) ryzyka koncentracji aktywów.
3. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji przy obliczaniu podmodułu ryzyka cen akcji uwzględniają symetryczne dostosowanie wymogu kapitałowego związanego z inwestowaniem w akcje.
4. Symetryczne dostosowanie, o którym mowa w ust. 3, jest funkcją różnicy między:
1) bieżącą wartością odpowiedniego indeksu akcji oraz
2) średnią ważoną wartością tego indeksu, ustalaną w okresie, o którym mowa w art. 172 ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35.
5. Szok dla ryzyka cen akcji z uwzględnieniem symetrycznego dostosowania, o którym mowa w ust. 3, nie może być:
1) wyższy od standardowego szoku dla ryzyka cen akcji o więcej niż 10 punktów procentowych;
2) niższy od standardowego szoku dla ryzyka cen akcji o więcej niż 10 punktów procentowych.
6. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka rynkowego zgodnie z pkt 5 załącznika do rozporządzenia.

§ 7. Moduł ryzyka niewykonania zobowiązania przez kontrahenta

1. Moduł ryzyka niewykonania zobowiązania przez kontrahenta odzwierciedla straty możliwe w związku z nieoczekiwanym niewykonaniem zobowiązań przez kontrahentów i dłużników zakładu ubezpieczeń lub zakładu reasekuracji lub pogorszenia się ich zdolności kredytowej w ciągu kolejnych 12 miesięcy.
2. Moduł ryzyka niewykonania zobowiązania przez kontrahenta obejmuje umowy ograniczania ryzyka, a w szczególności:
1) umowy reasekuracji;
2) sekurytyzację w zakresie ubezpieczeń;
3) instrumenty pochodne;
4) należności od pośredników ubezpieczeniowych;
5) ekspozycje kredytowe nieobjęte ryzykiem spreadu kredytowego. 
3. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji przy obliczaniu modułu ryzyka niewykonania zobowiązania przez kontrahenta uwzględniają zabezpieczenia lub inne papiery wartościowe posiadane przez lub na rzecz tego zakładu oraz ryzyka związane z tymi zabezpieczeniami lub papierami wartościowymi.
4. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji przy obliczaniu modułu ryzyka niewykonania zobowiązania przez kontrahenta uwzględniają całkowitą ekspozycję zakładu na ryzyko w stosunku do każdego kontrahenta, niezależnie od formy prawnej zobowiązań umownych tego kontrahenta względem zakładu.
5. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka niewykonania zobowiązania przez kontrahenta zgodnie z art. 189 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35.

Załącznik

 SZCZEGÓŁOWY SPOSÓB OBLICZANIA PODSTAWOWEGO KAPITAŁOWEGO WYMOGU WYPŁACALNOŚCI WEDŁUG FORMUŁY STANDARDOWEJ 1. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają podstawowy kapitałowy wymóg wypłacalności według formuły standardowej według wzoru: × ×  =  gdzie poszczególne symbole oznaczają: ‒ BSCR ‒ podstawowy kapitałowy wymóg wypłacalności, ‒ ,  ‒ moduły ryzyka, o których mowa w art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, ‒  ‒ współczynniki korelacji dla modułów ryzyka, określone w poniższej macierzy zależności: Ryzyko j rynkowe Ryzyko Ryzyko Ryzyko Ryzyko niewykonania aktuarialne w aktuarialne w aktuarialne w zobowiązania ubezpieczeniach ubezpieczeniach pozostałych przez kontrahenta i Ryzyko rynkowe Ryzyko 0,25 niewykonania zobowiązania przez kontrahenta Ryzyko 0,25 aktuarialne w ubezpieczeniach na życie Ryzyko 0,25 aktuarialne w ubezpieczeniach zdrowotnych Ryzyko 0,25 aktuarialne w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych na życie zdrowotnych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,5 0,25 0,25 0,25 0,25 0,5  2. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych według wzoru:  =  × ×  gdzie poszczególne symbole oznaczają: ‒  ‒ moduł ryzyka aktuarialnego w pozostałych ubezpieczeniach osobowych oraz ubezpieczeniach majątkowych, ‒ ,  ‒ podmoduły ryzyka, o których mowa w § 3 ust. 3, ‒  ‒ współczynniki korelacji dla podmodułów ryzyka, o których mowa w § 3 ust. 3, określone w art. 114 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35. 3. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach na życie według wzoru: =  × ×  gdzie poszczególne symbole oznaczają: ‒  ‒ moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach na życie, ‒ ,  ‒ podmoduły ryzyka, o których mowa w § 4 ust. 2, ‒  ‒ współczynniki korelacji dla podmodułów ryzyka, o których mowa w § 4 ust. 2, określone w art. 136 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35. 4. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach zdrowotnych według wzoru: =  × ×   gdzie poszczególne symbole oznaczają: ‒  ‒ moduł ryzyka aktuarialnego w ubezpieczeniach zdrowotnych, ‒ ,  ‒ podmoduły ryzyka, o których mowa w § 5 ust. 2, ‒  ‒ współczynniki korelacji dla podmodułów ryzyka, o których mowa w § 5 ust. 2, określone w art. 144 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35. 5. Zakład ubezpieczeń i zakład reasekuracji obliczają moduł ryzyka rynkowego według wzoru: =  × ×  gdzie poszczególne symbole oznaczają: ‒  ‒ moduł ryzyka rynkowego, ‒ ,  ‒ podmoduły ryzyka, o których mowa w § 6 ust. 2, ‒  ‒ współczynniki korelacji dla podmodułów ryzyka, o których mowa w § 6 ust. 2, określone w art. 164 ust. 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35. 6. We wzorach określonych w pkt 1‒5 sumy obejmują wszystkie możliwe kombinacje podmodułów ryzyka (i, j).