Zwolnienie od pracy

Zwolnienie od pracy to przewidziana w przepisach możliwość czasowego niewykonywania pracy przez pracownika albo inną osobę pozostającą w określonym stosunku prawnym, bez ustania zatrudnienia. Termin ten nie oznacza rozwiązania umowy o pracę. Zakres zwolnienia, jego czas, sposób udokumentowania oraz prawo do wynagrodzenia zależą od podstawy prawnej.

W prawie pracy zwolnienie od pracy może mieć charakter:

• płatny, gdy za czas nieświadczenia pracy zachowuje się wynagrodzenie,
• bezpłatny, gdy pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia, a okres zwolnienia może wpływać na jego uprawnienia pracownicze,
• obowiązkowy dla pracodawcy, gdy spełnione są warunki określone w przepisach,
• uzależniony od zgody pracodawcy, jeżeli przepisy nie przyznają pracownikowi bezpośredniego roszczenia o jego udzielenie.

Zwolnienie może służyć między innymi udziałowi w egzaminie lub obowiązkowych zajęciach szkoleniowych, podnoszeniu kwalifikacji zawodowych, wykonywaniu zadań publicznych albo wojskowych, a także udziałowi w pracach komisji lekarskich. W niektórych przypadkach przysługuje z zachowaniem wynagrodzenia, w innych bez wynagrodzenia. Szczególne regulacje mogą przyznawać prawo do zwolnienia od pracy lub nauki w określone święta religijne.

Kodeks pracy przewiduje także możliwość zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy do końca okresu wypowiedzenia, przy zachowaniu prawa do wynagrodzenia. Jest to odrębna sytuacja od usprawiedliwionej nieobecności związanej na przykład z chorobą, urlopu wypoczynkowego lub urlopu szkoleniowego, choć w praktyce wszystkie te instytucje prowadzą do czasowego niewykonywania pracy.

Pojęcie zwolnienia od pracy występuje również poza typowym zatrudnieniem. W przepisach dotyczących wykonywania kary pozbawienia wolności oznacza uprawnienie skazanego do czasowego zwolnienia z pracy, którego udzielenie może należeć do właściwej komisji penitencjarnej. Znaczenie praktyczne zwolnienia polega na legalnym usprawiedliwieniu nieobecności oraz określeniu, czy i na jakich zasadach zachowane zostają wynagrodzenie lub inne uprawnienia.