Przepis określa podstawowe ramy udziału jednostek samorządu terytorialnego w międzynarodowych zrzeszeniach społeczności lokalnych i regionalnych. Jego zakres obejmuje zasady, na jakich jednostki te mogą przystępować do takich zrzeszeń. Ustawa posługuje się przy tym skróconym określeniem „zrzeszenia”, które odnosi się do wskazanych w przepisie organizacji, związków i stowarzyszeń.

Kluczowe znaczenie ma definicja zawarta w ust. 2. Za zrzeszenia uznaje się wyłącznie podmioty, które:

- są organizacjami, związkami albo stowarzyszeniami,
- zostały powołane przez społeczności lokalne,
- skupiają społeczności lokalne z co najmniej dwóch państw,
- zostały utworzone zgodnie z prawem wewnętrznym tych państw.

Wymienione elementy wyznaczają zakres pojęcia „zrzeszenia” używanego w ust. 1. Międzynarodowy charakter takiego podmiotu wynika z udziału społeczności lokalnych z co najmniej dwóch państw, a jego forma może być różna, ponieważ przepis obejmuje trzy rodzaje organizacji. Jednocześnie przepis wiąże uznanie danego podmiotu za zrzeszenie z jego powołaniem zgodnie z prawem wewnętrznym państw, których społeczności lokalne uczestniczą w jego utworzeniu.

W praktyce art. 1 wskazuje więc, jakiego rodzaju podmiotów dotyczy ustawa i jakie cechy muszą one mieć. Nie reguluje jeszcze szczegółowego trybu przystąpienia, lecz wyznacza przedmiot i podstawowy zakres dalszych zasad dotyczących udziału jednostek samorządu terytorialnego w międzynarodowej współpracy zrzeszonych społeczności lokalnych.

o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych.

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2000/1009/text/U/D20001009Lj.pdf

Przepis określa zasady dalszego członkostwa jednostki samorządu terytorialnego w międzynarodowym zrzeszeniu społeczności lokalnych i regionalnych, gdy zmieniają się cele lub zasady jego działania, a także gdy pojawia się konflikt między polityką zrzeszenia a celami polityki zagranicznej państwa.

Jeżeli cele lub zasady działania zrzeszenia ulegną zmianie, dalsze członkostwo wymaga uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego. W takim przypadku odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy art. 4-6, przy czym właściwe organy administracji rządowej mają na dokonanie czynności 14 dni. Oznacza to, że zmiana po stronie zrzeszenia może uruchomić ponowne działania dotyczące udziału jednostki w jego strukturach.

Odrębnie uregulowano sytuację, w której cele polityki zagranicznej państwa stają się rozbieżne z polityką zrzeszenia. Wówczas minister właściwy do spraw zagranicznych może cofnąć zgodę na przystąpienie jednostki do zrzeszenia. Cofnięcie zgody wpływa na możliwość dalszego uczestnictwa, niezależnie od tego, że pierwotnie jednostka uzyskała możliwość przystąpienia.

W czasie rozpatrywania sprawy zgody na dalsze członkostwo, w sytuacji opisanej w ust. 1, jednostka, na wniosek ministra właściwego do spraw zagranicznych, nie podejmuje czynności w zrzeszeniu. Jeżeli zgoda na dalsze członkostwo nie zostanie udzielona, jednostka występuje ze zrzeszenia zgodnie z jego statutem lub innym dokumentem określającym zasady działania. Przepis wiąże więc ocenę dalszego członkostwa zarówno z decyzjami organu stanowiącego jednostki, jak i z ochroną zgodności działalności zrzeszenia z polityką zagraniczną państwa.

Art. 11 wprowadza do ustawy o samorządzie gminnym nowy art. 84a. Przepis ten dotyczy **przystępowania gminy do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych**. Nie określa jednak samodzielnie szczegółowych zasad takiego przystąpienia, lecz wskazuje, że mają one wynikać z odrębnych przepisów.

Znaczenie art. 84a polega więc na wyraźnym wyodrębnieniu tej kwestii z regulacji ustawy o samorządzie gminnym. Sam przepis potwierdza, że gmina może być objęta regulacjami dotyczącymi udziału w międzynarodowych zrzeszeniach, ale nie przesądza o sposobie podejmowania takiej decyzji ani o warunkach członkostwa. Nie zawiera także szczegółowych wymagań dotyczących funkcjonowania gminy w takim zrzeszeniu. Wszystkie te zasady zostały odesłane do odrębnych przepisów.

W praktyce art. 11 ma charakter **odsyłający**. Przy ocenie przystąpienia gminy do międzynarodowego zrzeszenia nie wystarcza zatem sama treść art. 84a, ponieważ przepis ten jedynie wskazuje właściwy zakres regulacji i pozostawia jego szczegółowe ukształtowanie poza ustawą o samorządzie gminnym. Regulacja została umieszczona po art. 84, przez dodanie nowego art. 84a, co porządkuje przepisy dotyczące tej formy aktywności gminy.

Art. 12 wprowadza zmianę do ustawy o samorządzie powiatowym, dodając po art. 75 nowy art. 75a. Przepis ten nie określa samodzielnie procedury ani warunków, na jakich powiat może przystąpić do międzynarodowego zrzeszenia społeczności lokalnych i regionalnych. Jego treść ogranicza się do wskazania, że zasady takiego przystępowania regulują „odrębne przepisy”.

Znaczenie tego rozwiązania polega na wyraźnym wyodrębnieniu spraw dotyczących udziału powiatu w międzynarodowych zrzeszeniach. Art. 75a potwierdza, że podstawowych reguł w tym zakresie należy poszukiwać poza ustawą o samorządzie powiatowym, w przepisach poświęconych tej właśnie materii. Sam art. 12 nie przesądza więc, czy powiat może przystąpić do konkretnego zrzeszenia, jakie czynności musi podjąć ani jakie wymogi powinien spełnić. Nie ustanawia także szczegółowych kompetencji organów powiatu związanych z takim przystąpieniem.

W praktyce przepis pełni funkcję odsyłającą i porządkującą. Wskazuje przedmiot regulacji, czyli przystępowanie powiatu do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych, a jednocześnie rozdziela tę tematykę od pozostałych unormowań ustawy o samorządzie powiatowym. Zakres art. 75a jest zatem ogólny, a jego zastosowanie zależy od treści odrębnych przepisów, do których przepis wyraźnie odsyła.

Przepis wprowadza zmiany w ustawie o samorządzie województwa dotyczące przystępowania województwa do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych. Jego głównym celem jest wyłączenie tej materii z regulacji wskazanych w art. 76 ust. 2 i art. 77 ust. 1 oraz odesłanie do odrębnych przepisów.

W art. 76 ust. 2 skreślono wyrazy „i zrzeszeń”. Oznacza to usunięcie tego elementu z dotychczasowego brzmienia przepisu, bez przesądzania w tym miejscu o szczegółowych zasadach przystępowania do zrzeszeń. Jednocześnie dodano ust. 3, który stanowi, że zasady przystępowania województwa do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych określają odrębne przepisy. Regulacja nie opisuje więc sama trybu, warunków ani skutków takiego przystąpienia, lecz wskazuje, że należy ich szukać poza przepisami objętymi tą zmianą.

Zmiana obejmuje także art. 77 ust. 1. Skreślono w nim wyrazy „lub projekty uchwał o przystąpieniu do międzynarodowych zrzeszeń regionalnych”. W praktyce oznacza to usunięcie z tego przepisu odniesienia do projektów uchwał dotyczących przystąpienia do takich zrzeszeń.

Znaczenie przepisu polega zatem na uporządkowaniu odesłań ustawowych. Sprawy zrzeszeń zostały wyjęte z określonych regulacji ustawy o samorządzie województwa, a ich zasady wyraźnie powiązano z odrębnymi przepisami.

Przepis reguluje sytuację jednostek samorządu terytorialnego, które stały się członkami międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych jeszcze przed wejściem w życie ustawy. Wprowadza dla nich szczególne zasady przejściowe, tak aby ich członkostwo zostało objęte mechanizmem przewidzianym w art. 10, stosowanym odpowiednio, z uwzględnieniem odrębnej regulacji zawartej w ust. 2.

Jednostki te mają obowiązek przekazać informację o statutach zrzeszeń albo o innych dokumentach określających zasady działania tych zrzeszeń. Termin na wykonanie tego obowiązku wynosi **1 miesiąc od dnia wejścia w życie ustawy**. Przepis wskazuje więc zarówno zakres wymaganej informacji, jak i konkretny termin jej przekazania.

Odrębnie określono termin działania ministra właściwego do spraw zagranicznych. Podejmuje on decyzję w sprawie udzielenia zgody albo odmowy jej udzielenia w terminie **7 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy**. Rozwiązanie to porządkuje sytuację istniejących już członkostw i wyznacza ramy czasowe dla rozstrzygnięcia sprawy.

Przepis przewiduje również sporządzenie publicznego wykazu jednostek samorządu terytorialnego, które zostały członkami zrzeszeń przed wejściem w życie ustawy. Wykaz ogłasza minister właściwy do spraw administracji publicznej w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. W praktyce art. 14 łączy zatem trzy elementy: przekazanie informacji przez jednostki, decyzję właściwego ministra oraz urzędowe ujawnienie jednostek objętych regulacją.

Przepis określa podstawowe zasady udziału jednostek samorządu terytorialnego w międzynarodowych zrzeszeniach społeczności lokalnych i regionalnych. Jednostki te mogą zarówno przystępować do takich zrzeszeń, jak i uczestniczyć w nich już po przystąpieniu. Możliwość ta nie ma jednak charakteru nieograniczonego. Działanie jednostki musi mieścić się w granicach jej zadań i kompetencji, a więc pozostawać związane z zakresem spraw, za które może ona odpowiadać i w których może podejmować działania.

Przystępowanie i uczestnictwo powinno odbywać się z zachowaniem trzech wskazanych w przepisie wymogów. Jednostka samorządu terytorialnego musi działać zgodnie z polskim prawem wewnętrznym, polityką zagraniczną państwa oraz jego międzynarodowymi zobowiązaniami. Oznacza to, że aktywność w zrzeszeniu nie może być oderwana od krajowych reguł, kierunków polityki zagranicznej ani zobowiązań przyjętych przez państwo.

Szczególne uregulowanie dotyczy województw. Ich przystępowanie do zrzeszeń powinno być zgodne z dokumentem „Priorytety współpracy zagranicznej województwa”. Dokument ten musi być uchwalony w trybie określonym w przepisach o samorządzie województwa. W praktyce przepis wyznacza więc ramy, w których samorządy mogą rozwijać współpracę międzynarodową, łącząc własne zadania i kompetencje z wymaganiami dotyczącymi zgodności z prawem, polityką zagraniczną i zobowiązaniami państwa, a w przypadku województw także z ich ustalonymi priorytetami współpracy zagranicznej.

Przepis określa granice, w jakich jednostka samorządu terytorialnego może przystąpić do międzynarodowego zrzeszenia społeczności lokalnych i regionalnych. Samo przystąpienie nie może być związane z przekazaniem określonych zadań, nieruchomości ani praw majątkowych.

Zakaz obejmuje trzy podstawowe kategorie. Po pierwsze, jednostka nie może przekazać zrzeszeniu wykonywania swoich zadań publicznych. Po drugie, takie wykonywanie zadań nie może zostać przekazane któremukolwiek z członków zrzeszenia. Ochrona dotyczy więc zarówno samego zrzeszenia, jak i pojedynczych zrzeszonych w nim członków. Po trzecie, w związku z przystąpieniem nie można przekazać nieruchomości przysługujących jednostce ani **majątkowych praw na dobrach niematerialnych** przysługujących tej jednostce.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na wyraźnym oddzieleniu uczestnictwa w zrzeszeniu od przekazywania mu składników działalności i majątku jednostki samorządu terytorialnego. Przystąpienie nie może zatem stanowić podstawy do powierzenia zrzeszeniu lub jego członkowi wykonywania zadań publicznych jednostki ani do przeniesienia na nich wskazanych praw lub nieruchomości. Przepis wyznacza w ten sposób zamknięty zakres ochrony, obejmujący zarówno realizację zadań publicznych, jak i określone składniki majątkowe.

Przepis określa tryb, w jakim jednostka samorządu terytorialnego może przystąpić do międzynarodowego zrzeszenia społeczności lokalnych i regionalnych. Procedura rozpoczyna się od uchwały organu stanowiącego jednostki. Do jej podjęcia potrzebna jest **bezwzględna większość głosów ustawowego składu**, a więc wymóg odnosi się do pełnego, ustawowego składu organu, a nie tylko do liczby osób uczestniczących w głosowaniu.

Sama uchwała nie wystarcza do skutecznego przystąpienia. Wchodzi ona w życie dopiero po uzyskaniu zgody ministra właściwego do spraw zagranicznych. Jednostka przekazuje uchwałę temu ministrowi za pośrednictwem wojewody, który dołącza własną opinię. Oznacza to, że wojewoda pełni w procedurze funkcję pośredniczącą i opiniodawczą, natomiast o zgodzie albo odmowie zgody rozstrzyga minister.

Do uchwały trzeba dołączyć dokument określający zasady działania zrzeszenia, którym może być jego statut albo inny dokument tego rodzaju, a także listę członków zrzeszenia. Wymagane jest również urzędowe tłumaczenie tych dokumentów na język polski. W przypadku sejmiku województwa zakres przekazywanych materiałów jest szerszy, ponieważ przedstawia on dodatkowo „Priorytety współpracy zagranicznej województwa”.

Minister właściwy do spraw zagranicznych rozstrzyga sprawę w drodze decyzji administracyjnej, wyrażając zgodę na przystąpienie do zrzeszenia albo odmawiając takiej zgody. Przepis ustanawia więc kilkuetapowy mechanizm, łączący uchwałę organu stanowiącego, przekazanie określonych dokumentów, opinię wojewody oraz decyzję ministra.

Przepis określa obowiązek informacyjny związany z przystąpieniem jednostki samorządu terytorialnego do międzynarodowego zrzeszenia społeczności lokalnych i regionalnych. Obowiązek ten spoczywa na organie wykonawczym jednostki. To on powinien niezwłocznie przekazać informację o przystąpieniu, a więc nie ograniczać się do samego podjęcia lub sfinalizowania członkostwa, lecz także poinformować wskazane organy o tym fakcie.

Informację należy przedłożyć czterem podmiotom: właściwemu terytorialnie wojewodzie, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej, ministrowi właściwemu do spraw rozwoju regionalnego oraz ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych. Przepis wymaga zatem równoczesnego przekazania informacji wszystkim wymienionym adresatom.

Sama informacja nie jest wystarczająca. Należy do niej dołączyć **dokument świadczący o członkostwie jednostki w zrzeszeniu**. Dokument ten powinien być przedstawiony wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego. Wymóg ten zapewnia, że adresaci otrzymają nie tylko zawiadomienie o przystąpieniu, lecz także formalne potwierdzenie członkostwa w treści dostępnej w języku polskim.

Praktyczne znaczenie przepisu polega na wskazaniu jednego podmiotu odpowiedzialnego za przekazanie informacji, określeniu pełnego kręgu jej adresatów oraz sprecyzowaniu wymaganych załączników. Dopełnienie obowiązku wymaga więc przekazania zarówno informacji o przystąpieniu, jak i dokumentu członkostwa z odpowiednim tłumaczeniem.

Przepis określa, jak należy stosować art. 6 w dwóch sytuacjach związanych z ustaniem udziału w międzynarodowym zrzeszeniu społeczności lokalnych i regionalnych. Pierwszą z nich jest wystąpienie jednostki samorządu terytorialnego ze zrzeszenia. Drugą stanowi rozwiązanie samego zrzeszenia, a więc zakończenie jego istnienia w formie wskazanej w przepisie.

Kluczowe znaczenie ma zwrot „stosuje się odpowiednio”. Oznacza on, że regulacja zawarta w art. 6 znajduje zastosowanie także w tych przypadkach, jednak z uwzględnieniem ich odmiennego charakteru. Wystąpienie dotyczy konkretnej jednostki samorządu terytorialnego i jej związku ze zrzeszeniem, natomiast rozwiązanie odnosi się do całego zrzeszenia. Przepis nie ustanawia dla tych sytuacji osobnych, szczegółowych zasad, lecz odsyła do mechanizmu przewidzianego w art. 6.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na zapewnieniu spójności regulacji. Zasady odnoszące się do przystępowania jednostki samorządu terytorialnego do zrzeszenia nie pozostają ograniczone wyłącznie do momentu nawiązania tego udziału. Odpowiednie zastosowanie art. 6 obejmuje również zakończenie udziału jednostki oraz sytuację, w której rozwiązaniu ulega całe zrzeszenie. Dzięki temu zakres odesłania obejmuje oba wskazane w art. 7 przypadki, bez powtarzania treści art. 6.

Przepis określa, że regulacje zawarte w art. 2-6 znajdują zastosowanie także wtedy, gdy jednostka samorządu terytorialnego nie tylko przystępuje do już istniejącego zrzeszenia, lecz uczestniczy w jego współtworzeniu. Odesłanie obejmuje cały wskazany zakres przepisów, jednak nie oznacza zastosowania w sposób całkowicie mechaniczny. Użyte sformułowanie „stosuje się odpowiednio” wskazuje, że rozwiązania z art. 2-6 należy odnieść do sytuacji tworzenia zrzeszenia, z uwzględnieniem jej odmiennego charakteru.

**Znaczenie przepisu polega na rozszerzeniu zakresu regulacji** dotyczącej udziału jednostek samorządu terytorialnego w międzynarodowych zrzeszeniach społeczności lokalnych i regionalnych. Art. 8 zapewnia, że zasady określone w art. 2-6 nie dotyczą wyłącznie samego przystąpienia do zrzeszenia, ale obejmują również przypadek, w którym jednostka uczestniczy w jego powstaniu jako współtwórca. Dzięki temu oba sposoby udziału jednostki, przystąpienie oraz współtworzenie, zostały objęte tym samym odesłaniem ustawowym.

Przepis nie ustanawia odrębnego, szczegółowego trybu współtworzenia zrzeszenia. Zamiast tego nakazuje odpowiednie wykorzystanie rozwiązań przewidzianych w art. 2-6. Zakres konkretnych obowiązków, warunków lub czynności wynika zatem z tych przepisów, zastosowanych do sytuacji wskazanej w art. 8. Regulacja pełni więc funkcję uzupełniającą i wiąże przypadek współtworzenia z pozostałymi zasadami ustawy.

Przepis określa sposób publicznego przedstawiania informacji o zmianach dotyczących udziału jednostek samorządu terytorialnego w międzynarodowych zrzeszeniach społeczności lokalnych i regionalnych. Obowiązek ten został powierzony ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej, który ogłasza odpowiedni wykaz w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w drodze obwieszczenia.

Wykaz obejmuje jednostki samorządu terytorialnego, które w poprzednim roku kalendarzowym:

- przystąpiły do zrzeszenia,
- współtworzyły zrzeszenie,
- wystąpiły ze zrzeszenia.

Obwieszczenie zawiera również wykaz rozwiązanych zrzeszeń, do których należały te jednostki, wraz ze wskazaniem tych zrzeszeń. Oznacza to, że informacja ma obejmować zarówno działania samych jednostek, jak i przypadki rozwiązania zrzeszeń związanych z tymi jednostkami.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na ustanowieniu jednolitego, urzędowego sposobu ujawniania takich zmian. Informacje są porządkowane według poprzedniego roku kalendarzowego, a następnie publikowane w „Monitorze Polskim”. Dzięki temu w jednym obwieszczeniu wskazuje się jednostki, których udział w zrzeszeniach uległ zmianie, oraz zrzeszenia rozwiązane, jeżeli należały do nich wymienione jednostki. Przepis nie opisuje procedury przystąpienia, współtworzenia ani wystąpienia ze zrzeszenia, lecz reguluje ogłaszanie wykazu dotyczącego tych zdarzeń.

Zrzeszenia

Zrzeszenia w przepisach

o zasadach przystępowania jednostek samorządu terytorialnego do międzynarodowych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych.13 przepisów