Przepis wyznacza zakres przedmiotowy ustawy o rzeczach znalezionych. Nie opisuje jeszcze szczegółowych czynności ani terminów, lecz wskazuje, jakie zagadnienia obejmują dalsze regulacje. Ustawa dotyczy przede wszystkim **obowiązków i praw znalazcy oraz przechowującego**, a więc osób związanych ze znalezieniem rzeczy i jej przechowywaniem.

Drugim obszarem jest sposób postępowania z informacją i samą rzeczą znalezioną. Obejmuje on odbieranie zawiadomień o znalezieniu rzeczy, przyjmowanie rzeczy znalezionych, ich przechowanie oraz poszukiwanie osób uprawnionych do ich odbioru. Przepis wskazuje tym samym zarówno czynności związane ze zgłoszeniem znalezienia, jak i działania podejmowane w celu ustalenia, komu rzecz może zostać wydana.

Trzeci zakres obejmuje rzeczy wymagające szczególnego ujęcia w przepisach. Są to rzeczy stanowiące zabytek lub materiał archiwalny, dokumenty zawierające dane osobowe, a także rzeczy umożliwiające dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów. Wymienienie tych kategorii oznacza, że ustawa przewiduje postępowanie odnoszące się również do przedmiotów o szczególnym charakterze albo takich, które mogą zapewniać dostęp do określonych miejsc lub rzeczy.

Znaczenie praktyczne art. 1 polega na zebraniu w jednym przepisie głównych elementów regulacji: statusu znalazcy i przechowującego, obsługi zawiadomień i rzeczy znalezionych oraz postępowania z określonymi kategoriami przedmiotów. Przepis pełni więc funkcję wyznaczenia ram całej ustawy.

o rzeczach znalezionych

https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2015/397/text/U/D20150397Lj.pdf

Przepis określa, który organ odpowiada za podstawowe czynności związane z rzeczami znalezionymi. Co do zasady prowadzenie postępowania w sprawie przyjmowania zawiadomień o znalezieniu rzeczy, przyjmowania i przechowywania tych rzeczy oraz poszukiwania osób uprawnionych do ich odbioru należy do właściwego starosty. Wyjątek może wynikać z przepisu szczególnego. Zadanie to jest zadaniem własnym powiatu.

Szczególne zasady dotyczą rzeczy, których właściwości uzasadniają przechowywanie przez jednostkę organizacyjną Policji albo Żandarmerii Wojskowej. W takim przypadku starosta przekazuje rzecz właściwej jednostce. Oznacza to, że nie każda rzecz znaleziona musi być przechowywana bezpośrednio przez starostę, jeżeli jej charakter wymaga zastosowania innego miejsca lub podmiotu przechowania.

Przepis przewiduje również możliwość odmowy przyjęcia rzeczy o niewielkiej wartości. Starosta może odmówić jej przyjęcia, gdy szacunkowa wartość nie przekracza 5% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu znalezienia rzeczy. Ograniczenie to nie obejmuje rzeczy o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej ani dokumentów zawierających dane osobowe. Znaczenie ma zatem nie tylko wartość majątkowa przedmiotu, lecz także jego charakter i treść.

Jeżeli starosta odmówi przyjęcia rzeczy, znalazca albo właściwy zarządca może postąpić z nią według własnego uznania. Przepis wyznacza więc zarówno zakres odpowiedzialności starosty, jak i sytuacje, w których rzecz może pozostać poza jego bezpośrednim przechowaniem.

Przepis określa postępowanie z rzeczą znalezioną, której nie odebrała osoba uprawniona w terminie wskazanym w art. 187 § 1 Kodeksu cywilnego. W takiej sytuacji właściwy starosta zawiadamia znalazcę i wzywa go do odebrania rzeczy. Termin wyznaczony znalazcy nie może być krótszy niż 2 tygodnie. Zawiadomienie musi zawierać pouczenie, że nieodebranie rzeczy w tym terminie spowoduje nabycie jej własności przez powiat. Przepisy art. 18 ust. 1 i 2 stosuje się do tej sytuacji odpowiednio.

Reguła ta nie obejmuje określonych kategorii rzeczy. Wyłączenie dotyczy zabytków, materiałów archiwalnych, dokumentów zawierających dane osobowe oraz rzeczy umożliwiających dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów. W szczególności chodzi o klucze, karty dostępu i piloty. Oznacza to, że wobec tych rzeczy nie stosuje się opisanego wezwania znalazcy z konsekwencją w postaci nabycia własności przez powiat.

Przepis reguluje również dokumentowanie sytuacji, w której znalazca nabył własność rzeczy. Właściwy starosta wydaje mu zaświadczenie stwierdzające upływ terminów, o których mowa w art. 187 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli rzecz została odebrana przez znalazcę, zaświadczenie obejmuje także informację o jej wydaniu. Znaczenie praktyczne przepisu polega więc na wskazaniu kolejności działań starosty, minimalnego terminu dla znalazcy, wyjątków od tej procedury oraz dokumentów potwierdzających jej zakończenie.

Przepis rozszerza zastosowanie regulacji dotyczących rzeczy znalezionych na dwa dodatkowe rodzaje przedmiotów i sytuacji. Obejmuje **rzeczy porzucone bez zamiaru wyzbycia się własności**, a także **zwierzęta, które zabłąkały się lub uciekły**.

W przypadku rzeczy porzuconych decydujące znaczenie ma brak zamiaru wyzbycia się własności. Oznacza to, że chodzi o rzeczy pozostawione lub utracone w takich okolicznościach, w których właściciel nie chciał zrezygnować z przysługującego mu prawa własności. Przepis nakazuje stosować do nich odpowiednio regulacje o rzeczach znalezionych, czyli z uwzględnieniem charakteru tej sytuacji.

Zakres przepisu obejmuje również zwierzęta. Dotyczy to zarówno zwierząt, które zabłąkały się, jak i tych, które uciekły. W obu przypadkach przepis wiąże ich sytuację z regulacjami o rzeczach znalezionych, traktując je jako podstawę odpowiedniego zastosowania tych przepisów.

Znaczenie praktyczne polega na tym, że przepisy o rzeczach znalezionych nie odnoszą się wyłącznie do przedmiotów znalezionych w typowym znaczeniu. Ich zastosowanie może obejmować także rzeczy pozostawione bez zamiaru utraty własności oraz zwierzęta, których właściciel nie ma przy sobie z powodu zabłąkania się albo ucieczki. Jednocześnie użycie określenia „odpowiednio” wskazuje, że regulacje te nie są przenoszone mechanicznie, lecz mają być stosowane z uwzględnieniem różnic między zwykłą rzeczą, rzeczą porzuconą w opisanych warunkach a zwierzęciem.

Przepis określa sposób postępowania właściwego starosty z niektórymi kategoriami rzeczy znalezionych, przede wszystkim z pieniędzmi, papierami wartościowymi, dokumentami uprawniającymi do świadczenia oraz przedmiotami z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych. Jego podstawowym celem jest dokładne opisanie tych rzeczy, zabezpieczenie ich oraz, w określonych przypadkach, poinformowanie podmiotu związanego z dokumentem.

W przypadku pieniędzy opis powinien wskazywać liczbę banknotów lub monet, ich walutę i nominały. Pieniądze w walucie polskiej starosta wpłaca na rachunek bankowy sum depozytowych. Pieniądze w walucie obcej mogą zostać wpłacone na taki rachunek, zabezpieczone w kasie pancernej lub skrytce sejfowej albo niezwłocznie przekazane bankowi na przechowanie.

Opis papierów wartościowych obejmuje liczbę i rodzaj dokumentów, ich wartość, numer serii lub inne właściwe oznaczenie, a także dane emitenta lub wystawcy oraz osoby uprawnionej według treści dokumentu. Jeżeli znaleziony papier wartościowy albo inny dokument potwierdza uprawnienie do świadczenia, starosta niezwłocznie zawiadamia emitenta lub wystawcę, przekazując dokładne oznaczenie dokumentu.

Szczegółowego opisu wymagają również złoto, platyna, srebro, monety i wyroby wykonane z tych metali, a także kamienie szlachetne, perły i koral. **Rzeczy wskazane w ust. 2-4** przechowuje się w sposób zabezpieczony, w kasie pancernej, skrytce sejfowej albo za pośrednictwem banku. Przepis zapewnia więc jednolity schemat ewidencji i ochrony przedmiotów, których utrata lub niewłaściwe przechowywanie mogłyby mieć szczególne znaczenie.

Przepis określa postępowanie w sytuacji, gdy istnieje przypuszczenie, że znaleziona rzecz może mieć szczególny charakter, ponieważ stanowi zabytek albo materiał archiwalny. W takim przypadku właściwy starosta ma obowiązek zawiadomić właściwego miejscowo wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Kluczowe znaczenie ma przesłanka w postaci **przypuszczenia**, że rzecz należy do jednej z tych kategorii. Przepis nie wymaga zatem, aby na tym etapie przesądzono, że rzecz rzeczywiście jest zabytkiem lub materiałem archiwalnym. Wystarczające jest powzięcie takiej możliwości, aby uruchomić określony w przepisie obowiązek zawiadomienia.

Zawiadomienie powinno zostać dokonane w terminie 7 dni. Termin ten liczy się od dnia powzięcia przez starostę wiadomości o znalezieniu rzeczy, a nie od dnia późniejszej oceny jej charakteru. Adresatem zawiadomienia jest wojewódzki konserwator zabytków właściwy miejscowo, co oznacza, że znaczenie ma właściwość związana z miejscem, którego dotyczy znaleziona rzecz.

Praktycznie przepis ustanawia formalny mechanizm przekazania informacji organowi wskazanemu w ustawie. Jego celem jest zapewnienie, aby wiadomość o rzeczy, która może być zabytkiem lub materiałem archiwalnym, została przekazana właściwemu wojewódzkiemu konserwatorowi zabytków w ściśle określonym czasie. Przepis reguluje więc przede wszystkim obowiązek starosty, termin jego wykonania oraz właściwość organu, który powinien otrzymać zawiadomienie.

Przepis określa tryb ustalenia, czy rzecz znaleziona ma status zabytku lub materiału archiwalnego. Postępowanie rozpoczyna się po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 22. Wojewódzki konserwator zabytków ma wtedy 7 dni na dokonanie oględzin rzeczy. Oględziny odbywają się w siedzibie właściwego starosty albo w miejscu znalezienia rzeczy. Ich celem jest ocena jej charakteru i stwierdzenie, czy należy ją zakwalifikować jako zabytek lub materiał archiwalny.

Jeżeli podczas oględzin rzecz może okazać się materiałem archiwalnym, wojewódzki konserwator zabytków obowiązkowo zasięga opinii dyrektora właściwego archiwum państwowego. W innych przypadkach, czyli poza sytuacją wskazaną w ust. 2, może zwrócić się o opinię do rzeczoznawcy, muzeum właściwego ze względu na rodzaj rzeczy znalezionej albo biblioteki. Przepis pozostawia więc wybór źródła dodatkowej oceny, gdy nie zachodzi obowiązek uzyskania opinii archiwum państwowego.

Jeżeli opinia została zasięgnięta na podstawie ust. 2 lub ust. 3, ostateczne stwierdzenie, czy rzecz jest zabytkiem lub materiałem archiwalnym, powinno nastąpić w terminie 3 dni od dnia otrzymania opinii. Regulacja wyznacza zatem dwa terminy, 7 dni na przeprowadzenie oględzin oraz 3 dni na rozstrzygnięcie po uzyskaniu wymaganej lub fakultatywnej opinii. W praktyce przepis porządkuje kolejne etapy oceny rzeczy znalezionej, wskazuje właściwy organ, miejsce oględzin oraz podmioty, których opinia może być wykorzystana.

Przepis określa sposób postępowania z rzeczą znalezioną, jeżeli ma ona szczególny charakter, ponieważ jest zabytkiem albo materiałem archiwalnym. W takim przypadku o jej dalszym przechowaniu rozstrzyga wojewódzki konserwator zabytków. Rozstrzygnięcie ma formę decyzji, a więc przepis wskazuje zarówno właściwy organ, jak i formalny sposób działania.

Rzecz jest oddawana na przechowanie instytucji właściwej ze względu na rodzaj znalezionego przedmiotu. Może to być **muzeum państwowe albo samorządowe**, **biblioteka**, dla której organizatorem jest minister, kierownik urzędu centralnego albo jednostka samorządu terytorialnego, lub **archiwum państwowe**. Wyliczenie określa kategorie instytucji, do których może trafić taki przedmiot, oraz wiąże wybór miejsca przechowania z jego charakterem.

Znaczenie praktyczne przepisu polega na tym, że znaleziony zabytek lub materiał archiwalny nie jest przechowywany w dowolnym miejscu. Trafia do instytucji wskazanej w decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków, dobranej odpowiednio do rodzaju rzeczy. Przepis koncentruje się na zapewnieniu jej przechowania przez właściwą instytucję, nie opisuje natomiast innych czynności związanych z rzeczą znalezioną ani szczegółowych elementów samej decyzji.

Przepis określa sposób postępowania z rzeczą znalezioną, która stała się własnością Skarbu Państwa, jeżeli ma ona szczególny charakter, jest zabytkiem albo materiałem archiwalnym. Rozwiązania zależą od rodzaju rzeczy oraz od podmiotu, któremu została oddana na przechowanie.

W przypadku zabytku uprawnione podmioty, czyli muzeum albo biblioteka, mogą wystąpić do właściwego starosty o przeniesienie własności rzeczy. Przepis wskazuje, że przeniesienie to następuje **w drodze umowy**. Oznacza to, że samo oddanie zabytku na przechowanie nie powoduje jeszcze przejścia jego własności na muzeum lub bibliotekę. Konieczne jest podjęcie czynności przewidzianej w przepisie, a więc zawarcie umowy dotyczącej przeniesienia własności. Warunkiem zastosowania tego rozwiązania jest łączne wystąpienie dwóch okoliczności: rzecz musi być zabytkiem i musi stanowić własność Skarbu Państwa.

Odmiennie uregulowano sytuację materiału archiwalnego. Jeżeli taka rzecz stała się własnością Skarbu Państwa, wchodzi do zasobu archiwalnego tego archiwum państwowego, któremu została oddana na przechowanie. W tym przypadku przepis nie przewiduje występowania o przeniesienie własności ani zawierania umowy. Skutek polega na włączeniu materiału do zasobu archiwalnego właściwego archiwum państwowego.

Znaczenie praktyczne przepisu polega więc na rozróżnieniu dwóch ścieżek: dla zabytku przewidziano możliwość umownego przeniesienia własności na muzeum albo bibliotekę, natomiast materiał archiwalny zostaje włączony do zasobu archiwalnego określonego archiwum państwowego.

Przepis określa szczególny sposób postępowania z rzeczą znalezioną, która stała się własnością powiatu i jednocześnie należy do jednej z kategorii wskazanych w regulacji. Chodzi o rzeczy zawierające dane osobowe albo umożliwiające dostęp do pomieszczeń, pojazdów i innych zamykanych przedmiotów. Ustawa wymienia w szczególności klucze, karty dostępu oraz piloty, ale zakres przepisu obejmuje także inne rzeczy o podobnym charakterze.

Po spełnieniu tych przesłanek właściwy starosta ma obowiązek niezwłocznie zniszczyć rzecz. Oznacza to, że w odniesieniu do takich przedmiotów nie przewidziano dalszego postępowania prowadzącego do ich wydania osobie uprawnionej ani pozostawienia ich w obrocie po przejęciu własności przez powiat. Decydujące znaczenie mają właściwości rzeczy, a także fakt, że przeszła ona na własność powiatu.

Zniszczenie nie jest czynnością pozbawioną wymogów formalnych. Z jego przebiegu sporządza się protokół, który dokumentuje wykonanie obowiązku przez starostę. Przepis łączy więc ochronę danych osobowych i bezpieczeństwa dostępu do zamykanych miejsc, pojazdów lub przedmiotów z obowiązkiem szybkiego usunięcia rzeczy z obrotu. Jednocześnie wymóg sporządzenia protokołu zapewnia utrwalenie informacji o dokonanym zniszczeniu.

Przepis określa obowiązki osoby, która znalazła cudzą rzecz, w zależności od rodzaju znaleziska, miejsca jego znalezienia oraz możliwości ustalenia osoby uprawnionej do odbioru. Co do zasady, jeżeli znalazca nie zna tej osoby albo jej miejsca pobytu, powinien niezwłocznie zawiadomić starostę właściwego ze względu na miejsce znalezienia rzeczy.

Odrębne zasady dotyczą rzeczy znalezionych w cudzym pomieszczeniu. W takim przypadku znalazca zawiadamia osobę zajmującą pomieszczenie i, na jej żądanie, przekazuje jej rzecz na przechowanie. Jeżeli także ta osoba nie zna uprawnionego lub miejsca jego pobytu, zawiadamia właściwego starostę.

Szczególny obowiązek przekazania rzeczy staroście obejmuje pieniądze, papiery wartościowe, określone kosztowności oraz rzeczy o wartości historycznej, naukowej lub artystycznej. Wyjątek dotyczy wyłącznie samych pieniędzy, których kwota nie przekracza 5% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a w przypadku waluty obcej, równowartości tej kwoty ustalonej według wskazanego w przepisie kursu. Staroście przekazuje się również dokument zawierający dane osobowe, chyba że dokument wskazuje inny sposób postępowania.

Szczególne reguły przewidziano dla sprzętu lub ekwipunku wojskowego oraz dokumentów wojskowych. Rzecz o cechach wskazujących na wojskowy charakter można oddać staroście albo najbliższej jednostce organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej. Dokument wojskowy przekazuje się organowi wskazanemu w dokumencie, a gdy brak takiej informacji, staroście albo Żandarmerii Wojskowej.

Inną znalezioną rzecz można oddać staroście. Znalazca może zawiadomić lub przekazać rzecz staroście właściwemu dla swojego miejsca zamieszkania, nawet gdy zasadniczo właściwy jest starosta według miejsca znalezienia. W takim przypadku starosta miejsca zamieszkania przekazuje właściwemu staroście odpis protokołu, a jeżeli przyjął rzecz, również ją przekazuje.

Znalezione rzeczy

Znalezione rzeczy w przepisach

o rzeczach znalezionych11 przepisów