Zeznanie

Zeznanie to wypowiedź osoby składana w postępowaniu przed uprawnionym organem, dotycząca faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W znaczeniu procesowym jest przede wszystkim środkiem dowodowym pochodzącym od świadka. Świadek przedstawia informacje o zdarzeniach, osobach lub okolicznościach, które zna z własnych spostrzeżeń. Zeznanie może zostać złożone ustnie albo utrwalone w formie protokołu, a w określonych sytuacjach także za pomocą urządzenia rejestrującego.

Zeznania podlegają ocenie organu prowadzącego postępowanie, między innymi pod względem spójności, zgodności z innymi dowodami i wiarygodności świadka. Jeżeli świadkowie przedstawiają sprzeczne wersje zdarzeń, mogą zostać konfrontowani. W postępowaniu karnym zeznań świadka nie można zastępować samą treścią pism urzędowych, jeżeli przepisy wymagają przeprowadzenia dowodu z zeznań. Przepisy regulują również skutki nieusprawiedliwionej odmowy złożenia zeznań lub przyrzeczenia, a także szczególne zasady przesłuchiwania, nagrywania i odczytywania wcześniej złożonych zeznań.

Zeznanie a wyjaśnienia

Zeznanie składa świadek, natomiast osoba podejrzana lub oskarżona przedstawia wyjaśnienia. Rozróżnienie to ma znaczenie procesowe, ponieważ każda z tych czynności podlega odmiennym zasadom, w tym dotyczącym prawa do odmowy wypowiedzi i sposobu wykorzystania oświadczeń w postępowaniu. Szczególną kategorią jest zeznanie świadka koronnego, którego status i zasady składania zeznań określają odrębne przepisy. Zeznania mogą być składane także przed sejmową komisją śledczą, izbą morską lub w ramach czynności kontrolnych Najwyższej Izby Kontroli.

W prawie podatkowym słowo „zeznanie” oznacza natomiast deklarację podatnika składaną organowi podatkowemu. W takim dokumencie wykazuje się między innymi dochód, przychód, podatek, koszty kwalifikowane, darowizny lub kwoty objęte zwolnieniem. Zeznanie podatkowe ma charakter dokumentu rozliczeniowego, a nie dowodu z przesłuchania świadka. Nie należy go także utożsamiać z oświadczeniem składanym w innych postępowaniach, na przykład o stanie prawnym nieruchomości.