Zdarzenie

Zdarzenie to fakt lub sytuacja, z którą przepisy prawa wiążą określone skutki prawne albo którą uznają za istotną dla zastosowania danej normy. Termin ten nie ma jednego, uniwersalnego znaczenia we wszystkich dziedzinach prawa. Jego zakres wynika z kontekstu konkretnego przepisu, a zdarzenie może być zarówno pojedynczym faktem, jak i zespołem okoliczności występujących w określonym czasie.

Najważniejsze rodzaje zdarzeń to między innymi:

• zdarzenia niezależne od ludzkiego działania, takie jak upływ czasu, śmierć osoby, wypadek lub klęska,
• działania człowieka, zamierzone albo niezamierzone, na przykład wyrządzenie szkody, spowodowanie fałszywego alarmu lub naruszenie obowiązku zgłoszenia,
• zdarzenia wywołujące skutki w sferze praw i obowiązków, w tym powstanie roszczenia, obowiązku odszkodowawczego albo rozpoczęcie biegu terminu.

Zdarzenie należy odróżnić od czynności prawnej. Czynność prawna jest działaniem podejmowanym w celu wywołania skutków prawnych, natomiast skutki związane ze zdarzeniem mogą powstać niezależnie od zamiaru zainteresowanej osoby. To rozróżnienie ma znaczenie między innymi przy ustalaniu prawa właściwego dla zobowiązań wynikających ze zdarzeń innych niż czynności prawne.

W prawie nieruchomości zdarzenie może prowadzić do powstania obowiązku naprawienia szkody albo wypłaty odszkodowania w związku z wywłaszczeniem, zajęciem nieruchomości lub działaniami podejmowanymi dla realizacji celu publicznego. W prawie karnym oraz ubezpieczeniowym zdarzenie może oznaczać zachowanie lub sytuację będącą podstawą odpowiedzialności, na przykład wywołanie fałszywego alarmu albo spowodowanie szkody w celu uzyskania odszkodowania. W przepisach dotyczących bezpieczeństwa i transportu obejmuje także wypadki, incydenty, ekspozycje i inne przypadki wymagające zgłoszenia lub podjęcia działań.

Praktyczne znaczenie terminu polega na tym, że wystąpienie zdarzenia może uruchamiać obowiązek zawiadomienia, rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia środka prawnego, obowiązek wypłaty świadczenia, konieczność dokonania wpisu lub utrwalenia informacji w rejestrze. O tym, jakie skutki wywołuje dane zdarzenie, decydują jego cechy określone w konkretnym przepisie, w szczególności czas wystąpienia, charakter, następstwa oraz związek z działaniem określonej osoby.