Zawodowa służba wojskowa

Zawodowa służba wojskowa to forma czynnej służby wojskowej pełnionej przez żołnierza zawodowego w Siłach Zbrojnych. Jej istotą jest stałe, zawodowe wykonywanie obowiązków wojskowych na wyznaczonym stanowisku, zgodnie z potrzebami obronności państwa, rozkazami przełożonych oraz zasadami określonymi w przepisach prawa wojskowego.

Stosunek służbowy żołnierza zawodowego powstaje w drodze powołania, a nie na podstawie umowy o pracę. Żołnierz pozostaje w szczególnej podległości służbowej, podlega wymaganiom dotyczącym zdolności fizycznej i psychicznej oraz może być przenoszony, wyznaczany na stanowiska i zwalniany w trybie właściwym dla służby wojskowej. Służbę pełnią żołnierze należący do odpowiednich korpusów osobowych, w tym oficerowie, podoficerowie i szeregowi.

W praktyce wyróżnia się zawodową służbę wojskową pełnioną jako stałą albo kontraktową. Dostęp do niej wiąże się z postępowaniem kwalifikacyjnym, w którym znaczenie mają między innymi wykształcenie, kwalifikacje, stan zdrowia, predyspozycje psychologiczne i potrzeby Sił Zbrojnych. Osoby po dobrowolnej zasadniczej służbie wojskowej mogą korzystać z pierwszeństwa w powołaniu do zawodowej służby wojskowej, jeżeli spełniają wymagane warunki.

Pojęcie to ma znaczenie także poza przepisami regulującymi samo powołanie i przebieg służby. Występuje w regulacjach dotyczących zwalniania żołnierzy, również w związku z potrzebami Sił Zbrojnych, mobilizacją, stanem wojennym lub czasem wojny. Odbywanie zawodowej służby może wpływać na uprawnienia finansowe i zaliczanie okresów służby, a bezprawne lub szczególnie naganne zachowanie może prowadzić do konsekwencji dyscyplinarnych albo karnych, w tym wydalenia z zawodowej służby wojskowej. Termin jest również używany w przepisach dotyczących przechodzenia funkcjonariuszy innych służb do wojska oraz skutków takiego przejścia dla odpraw i innych świadczeń.