Zawarcie małżeństwa

Zawarcie małżeństwa to prawnie sformalizowane powstanie związku małżeńskiego wskutek zgodnego oświadczenia woli dwojga osób, złożonego w przewidzianej prawem formie. W polskim prawie małżeństwo może zostać zawarte przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo w formie wyznaniowej, jeżeli przepisy przewidują dla niej skutki w prawie cywilnym i spełnione zostaną wymagania dotyczące przekazania dokumentów do urzędu stanu cywilnego.

Przed zawarciem małżeństwa przyszli małżonkowie składają pisemne zapewnienie o braku okoliczności wyłączających jego zawarcie oraz przedstawiają wymagane dokumenty. Kierownik urzędu stanu cywilnego wydaje zaświadczenie potwierdzające brak takich przeszkód i przekazuje informacje o dalszym przebiegu czynności. Małżeństwo przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego co do zasady może zostać zawarte po upływie miesiąca od złożenia zapewnienia. W szczególnych przypadkach kierownik może zezwolić na wcześniejsze zawarcie małżeństwa, jeżeli przemawiają za tym ważne względy.

Do zawarcia małżeństwa konieczne jest między innymi osobiste złożenie zgodnych oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński oraz zachowanie wymaganej formy. Przeszkodami mogą być przykładowo określone więzi rodzinne, pozostawanie w innym małżeństwie albo brak zdolności do świadomego wyrażenia woli. W razie problemów z przedstawieniem dokumentu lub wątpliwości dotyczących przeszkód sąd może rozstrzygać o zwolnieniu z obowiązku dokumentowego albo o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa.

Zawarcie małżeństwa wywołuje skutki w wielu dziedzinach prawa, w szczególności w zakresie praw i obowiązków małżonków, ustroju majątkowego, stosunków rodzinnych, dziedziczenia oraz zachowku. Przymuszenie innej osoby do zawarcia małżeństwa jest również objęte odpowiedzialnością karną. W sprawach z elementem zagranicznym ocena, czy dana osoba może zawrzeć małżeństwo, następuje z uwzględnieniem prawa właściwego ustalonego na podstawie przepisów prawa prywatnego międzynarodowego.