Zastosowanie

Zastosowanie w języku prawnym oznacza użycie określonego przepisu, ustawy, środka prawnego, procedury albo materiału w konkretnej sytuacji, zgodnie z warunkami określonymi w prawie. Termin ten odnosi się zarówno do samej możliwości użycia danej regulacji, jak i do jej praktycznego wykorzystania wobec określonych osób, zdarzeń lub stosunków prawnych.

Najczęściej mówi się o zastosowaniu przepisów. Oznacza ono ustalenie, czy dana norma obejmuje konkretny przypadek, a następnie wyciągnięcie wynikających z niej skutków. Przepis może mieć zastosowanie bezpośrednie, gdy reguluje daną sytuację wprost, albo odpowiednie, gdy stosuje się go do innego rodzaju spraw z koniecznymi modyfikacjami. Ustawa może też wskazywać, że określone regulacje nie mają zastosowania, są wyłączone albo znajdują zastosowanie tylko po spełnieniu dodatkowych warunków.

Ważne znaczenie ma zakres zastosowania przepisu. Może on być określony między innymi przez:

• czas, w którym regulacja obowiązuje, w tym przez zasady stosowania jej do wcześniej powstałych stosunków prawnych,
• rodzaj sprawy, czynności lub postępowania,
• krąg osób, instytucji albo podmiotów objętych regulacją,
• przesłanki zastosowania, takie jak zgoda, wystąpienie określonego zdarzenia lub brak przeciwwskazań,
• skutki prawne, na przykład powstanie obowiązku, uprawnienia, zakazu albo odpowiedzialności.

W prawie karnym i karnym procesowym zastosowanie może dotyczyć przepisów określających odpowiedzialność, środków zapobiegawczych oraz konsekwencji naruszenia obowiązków. W prawie karnym wykonawczym odnosi się także do wykonywania kar, środków karnych i zabezpieczających oraz do odpowiedniego użycia regulacji dotyczących innych instytucji. W prawie cywilnym i handlowym wskazuje, kiedy określone przepisy obowiązują strony lub spółkę. W regulacjach dotyczących ochrony lokatorów, służb, pracowników samorządowych oraz leczenia niepłodności termin ten wyznacza zakres użycia szczególnych rozwiązań, procedur lub materiałów.

Zastosowanie należy odróżnić od samego obowiązywania przepisu. Norma może obowiązywać w systemie prawa, lecz nie mieć zastosowania do konkretnego przypadku, jeżeli nie są spełnione wymagane przesłanki albo przepis został wyłączony. Rozstrzygnięcie o zastosowaniu regulacji wpływa bezpośrednio na prawa, obowiązki i odpowiedzialność uczestników danego postępowania lub stosunku prawnego.