Zastaw skarbowy

Zastaw skarbowy jest szczególnym zabezpieczeniem wykonania zobowiązań podatkowych i zaległości podatkowych. Powstaje na określonych składnikach majątku podatnika lub jego małżonka i umożliwia zaspokojenie należności publicznoprawnej z obciążonej rzeczy albo prawa, także w razie ich zbycia.

Zastaw skarbowy może obejmować ruchomości oraz zbywalne prawa majątkowe, czyli takie prawa, które mogą być przedmiotem obrotu. Nie dotyczy nieruchomości, dla których właściwym zabezpieczeniem jest hipoteka. Zastaw skarbowy może zostać ustanowiony na rzeczach lub prawach, których wartość w dniu ustanowienia zastawu osiąga ustawowy próg kwotowy, corocznie waloryzowany i ogłaszany przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Do ustanowienia zastawu skarbowego potrzebny jest wpis do rejestru zastawów skarbowych. Wpis pozwala ujawnić obciążenie i wpływa na jego skuteczność wobec innych osób. Zastaw jest związany z konkretnym przedmiotem lub prawem, a nie wyłącznie z osobą podatnika. W konsekwencji może mieć znaczenie przy sprzedaży obciążonej rzeczy, ustanawianiu innych zabezpieczeń oraz przy ocenie sytuacji majątkowej podatnika.

Najważniejsze cechy zastawu skarbowego:

• zabezpiecza należności wynikające z prawa podatkowego,
• obciąża ruchomość albo zbywalne prawo majątkowe,
• może dotyczyć składników majątku podatnika lub jego małżonka,
• powstaje przez wpis do właściwego rejestru,
• może zostać wykreślony, jeżeli okaże się, że w chwili powstania zastawu obciążony składnik nie należał do osoby, której majątek miał być zabezpieczeniem.

Zastaw skarbowy występuje przede wszystkim w prawie podatkowym, ale jego skutki mogą być istotne także w postępowaniu upadłościowym. Po ogłoszeniu upadłości nie ustanawia się zabezpieczeń na składnikach należących do masy upadłości. Jeżeli jednak przedmiot jest już obciążony zastawem, przepisy Prawa upadłościowego określają zasady przeznaczenia środków uzyskanych z jego sprzedaży oraz kolejność podziału tych środków między uprawnionych.