„Zaskarżony wyrok” to wyrok, przeciwko któremu wniesiono środek zaskarżenia, taki jak apelacja, zażalenie w zakresie, w jakim dotyczy wyroku, albo inny środek przewidziany w postępowaniu. Oznacza to, że orzeczenie zostało poddane kontroli sądu wyższej instancji lub innego właściwego organu, ale nie przesądza jeszcze, że wyrok jest nieprawidłowy.

Zaskarżenie może obejmować cały wyrok albo tylko jego część, na przykład rozstrzygnięcie dotyczące określonego roszczenia, kary, kosztów postępowania lub konkretnego uczestnika. Zakres zaskarżenia wyznacza co do zasady granice kontroli odwoławczej. Sąd rozpoznający sprawę bada wówczas zarzuty i wnioski zawarte w środku zaskarżenia, z uwzględnieniem wyjątków wynikających z przepisów.

Termin występuje przede wszystkim w postępowaniu cywilnym i karnym. W postępowaniu cywilnym zaskarżony wyrok może być przedmiotem apelacji, a sąd drugiej instancji może go utrzymać w mocy, zmienić albo uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W postępowaniu karnym wyrok może być kontrolowany w toku postępowania odwoławczego, podczas którego uprawnieni uczestnicy przedstawiają stanowiska, wyjaśnienia i wnioski.

Zaskarżony wyrok nie zawsze jest prawomocny. Wniesienie środka zaskarżenia może wstrzymywać jego prawomocność albo wykonanie, lecz zależy to od rodzaju środka i konkretnej regulacji. W niektórych przypadkach przepisy wyraźnie przewidują wstrzymanie wykonania wyroku na czas rozpoznania środka. Po zakończeniu kontroli wyrok może uzyskać ostateczny kształt, zostać zastąpiony innym rozstrzygnięciem albo sprawa może wrócić do sądu niższej instancji. Terminem tym określa się więc wyrok znajdujący się w toku kontroli instancyjnej lub innej przewidzianej prawem kontroli zaskarżenia.

Kodeks postępowania cywilnego

Art. 387 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje kwestie związane z uzasadnieniem wyroków oraz postanowień kończących postępowanie w sprawie przez sąd drugiej instancji. Przepis ten wprowadza szereg istotnych zasad dotyczących sporządzania uzasadnień, które mają na celu zapewnienie przejrzystości i jasności orzeczeń sądowych oraz umożliwienie stronom zrozumienia podstaw rozstrzygnięcia.

1. **Obowiązek uzasadnienia z urzędu**:
   - Sąd drugiej instancji jest zobowiązany do sporządzenia uzasadnienia wyroku oraz postanowienia kończącego postępowanie w sprawie z urzędu. Oznacza to, że sąd musi sporządzić uzasadnienie bez konieczności składania wniosku przez stronę.

2. **Wyjątki od obowiązku uzasadnienia z urzędu**:
   - W sprawach, w których apelację oddalono, zmieniono zaskarżony wyrok lub skarga kasacyjna ani zażalenie do Sądu Najwyższego nie przysługują, pisemne uzasadnienie sporządza się tylko na wniosek strony. Strona musi zgłosić taki wniosek w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia orzeczenia.

3. **Termin sporządzenia uzasadnienia**:
   - Uzasadnienie wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie powinno być sporządzone w terminie dwóch tygodni od dnia ogłoszenia orzeczenia. Jeżeli ogłoszenia nie było, termin ten liczy się od dnia wydania orzeczenia.
   - W sprawach, w których uzasadnienie sporządza się na wniosek strony, termin dwóch tygodni liczy się od dnia zgłoszenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.

4. **Zakres uzasadnienia**:
   - Uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, chyba że sąd drugiej instancji zmienił lub uzupełnił te ustalenia.
   - Jeżeli sąd drugiej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie ocenił dowody, uzasadnienie powinno zawierać ustalenie faktów, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
   - Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd przyjął za własne oceny sądu pierwszej instancji.

5. **Doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem**:
   - Orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się stronie, która w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia orzeczenia zgłosiła wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem.
   - Jeżeli ogłoszenia nie było, orzeczenie z uzasadnieniem doręcza się stronom z urzędu w terminie tygodnia od dnia sporządzenia uzasadnienia.

6. **Sporządzenie uzasadnienia w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej**:
   - Jeżeli nie sporządzono pisemnego uzasadnienia wyroku ani transkrypcji wygłoszonego uzasadnienia, a w sprawie została wniesiona skarga kasacyjna lub skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, uzasadnienie sporządza się w terminie dwóch tygodni od dnia wpływu skargi do sądu, a jeżeli skarga była dotknięta brakami - od dnia usunięcia tych braków.
   - Uzasadnienie można ograniczyć do zakresu, którego dotyczy skarga.

Art. 387 k.p.c. jest kluczowym przepisem zapewniającym transparentność postępowania apelacyjnego oraz umożliwiającym stronom zrozumienie motywów, którymi kierował się sąd drugiej instancji przy wydawaniu orzeczenia. Przepis ten wprowadza również mechanizmy mające na celu przyspieszenie postępowania poprzez określenie terminów na sporządzenie uzasadnienia oraz doręczenie orzeczenia stronom.

Art. 391^1 Kodeksu postępowania cywilnego wprowadza szczególne zasady dotyczące postępowania apelacyjnego w przypadku wyroków wydanych na podstawie art. 191^1 KPC. Przepis ten ma na celu uproszczenie i przyspieszenie procedury apelacyjnej w określonych przypadkach, co może być korzystne zarówno dla stron postępowania, jak i dla samego sądu.

### Kluczowe elementy przepisu:

1. **Pominięcie niektórych czynności procesowych**:
   - Sąd drugiej instancji może pominąć czynności, które ustawa nakazuje podjąć na skutek wniesienia apelacji, takie jak wezwanie powoda do usunięcia braków apelacji czy uiszczenia opłaty.
   - To uproszczenie ma na celu przyspieszenie postępowania apelacyjnego.

2. **Rozpoznanie apelacji na posiedzeniu niejawnym**:
   - Sąd drugiej instancji może rozpoznać apelację na posiedzeniu niejawnym, co oznacza, że nie jest konieczne przeprowadzenie rozprawy.
   - Apelacja nie musi być doręczana pozwanemu, co również przyspiesza procedurę.

3. **Domniemanie dotyczące zakresu apelacji**:
   - W przypadku wątpliwości apelację uważa się za wniesioną co do całości wyroku z wnioskiem o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

4. **Decyzje sądu drugiej instancji**:
   - Jeśli sąd drugiej instancji stwierdzi, że powództwo nie jest oczywiście bezzasadne, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
   - W przeciwnym razie sąd oddala apelację.

5. **Uzasadnienie wyroku**:
   - Uzasadnienie wyroku oddalającego apelację może być ograniczone do odwołania się do ustaleń i wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji.
   - Wyrok z pisemnym uzasadnieniem doręcza się tylko powodowi.

6. **Wyłączenie stosowania art. 394^1 § 1^1 KPC**:
   - Przepisu tego nie stosuje się w przypadku apelacji od wyroków wydanych na podstawie art. 191^1 KPC.

7. **Postępowanie po uchyleniu wyroku**:
   - W toku ponownego rozpoznania sprawy, jeśli ustawa przewiduje zwrot pozwu, sąd umarza postępowanie.
   - Pozwanemu doręcza się odpis pozwu, apelacji oraz wyroków sądów obu instancji z uzasadnieniami.

### Komentarz:

Przepis ten wprowadza istotne uproszczenia w postępowaniu apelacyjnym, co może być szczególnie korzystne w sprawach, gdzie powództwo jest oczywiście bezzasadne. Umożliwia to szybkie zakończenie postępowania bez konieczności angażowania stron w dodatkowe czynności procesowe. Z drugiej strony, może to budzić pewne obawy co do ograniczenia prawa do obrony pozwanego, który nie jest informowany o wniesieniu apelacji i nie ma możliwości złożenia odpowiedzi na apelację.

Wprowadzenie możliwości rozpoznania apelacji na posiedzeniu niejawnym oraz ograniczenie uzasadnienia wyroku oddalającego apelację do odwołania się do ustaleń sądu pierwszej instancji, znacząco przyspiesza procedurę, co jest zgodne z zasadą szybkości postępowania. Jednakże, takie uproszczenia muszą być stosowane z uwzględnieniem zasad sprawiedliwości procesowej, aby nie naruszać praw stron postępowania.

Podsumowując, art. 391^1 KPC wprowadza mechanizmy mające na celu przyspieszenie i uproszczenie postępowania apelacyjnego w określonych przypadkach, co może być korzystne dla efektywności wymiaru sprawiedliwości. Jednakże, jego stosowanie wymaga zachowania ostrożności, aby nie naruszać podstawowych praw procesowych stron.

Zaskarżony wyrok

Zaskarżony wyrok - definicja

Zaskarżony wyrok w przepisach

Kodeks postępowania cywilnego5 przepisów

Kodeks postępowania karnego (kpk)2 przepisy