Zaskarżenie to skorzystanie ze środka prawnego zmierzającego do wzruszenia orzeczenia lub innej czynności. Jest wyrazem zasady kontroli instancyjnej - rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji ma podlegać sprawdzeniu przez organ wyższego szczebla.

Środki dzielą się na zwyczajne, przysługujące od orzeczeń nieprawomocnych, oraz nadzwyczajne, kierowane przeciwko orzeczeniom prawomocnym. Zwyczajnymi są apelacja i zażalenie w postępowaniu cywilnym, apelacja i zażalenie w karnym oraz odwołanie w administracyjnym. Nadzwyczajnymi są między innymi skarga kasacyjna, kasacja, skarga o wznowienie postępowania i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Zaskarżenie wymaga zachowania terminu, zachowania formy oraz istnienia interesu prawnego w zaskarżeniu, czyli pokrzywdzenia rozstrzygnięciem. Zakres zaskarżenia wyznacza granice kontroli - poza nie organ wychodzi tylko wtedy, gdy ustawa mu to nakazuje, jak przy nieważności postępowania.

Kodeks postępowania administracyjnego

Art. 130^2 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) reguluje procedurę postępowania z pismami procesowymi wniesionymi przez profesjonalnych pełnomocników (adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych), które nie zostały należycie opłacone. Przepis ten wprowadza mechanizm zwrotu takich pism bez wezwania do uiszczenia brakującej opłaty, co ma na celu usprawnienie postępowania sądowego i eliminację opóźnień związanych z niekompletnymi wnioskami.

#### 1. Zwrot pisma bez wezwania do uiszczenia opłaty

Zgodnie z § 1 art. 130^2 k.p.c., przewodniczący zwraca pismo wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika bez wezwania do uiszczenia opłaty, jeżeli pismo to podlega opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu. Jest to istotne uproszczenie w stosunku do ogólnych zasad dotyczących braków formalnych pism procesowych, które przewidują wezwanie do ich uzupełnienia.

#### 2. Możliwość uiszczenia brakującej opłaty

§ 2 art. 130^2 k.p.c. daje stronie możliwość uiszczenia brakującej opłaty w terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie pisma. Jeżeli opłata zostanie wniesiona we właściwej wysokości w tym terminie, pismo wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia. Jest to korzystne dla strony, ponieważ pozwala na zachowanie pierwotnej daty wniesienia pisma, co może mieć znaczenie np. dla zachowania terminów procesowych.

#### 3. Kolejny zwrot pisma

Przepis wyraźnie stanowi, że skutek taki nie następuje w razie kolejnego zwrotu pisma z tej samej przyczyny. Oznacza to, że jeżeli pismo zostanie zwrócone po raz drugi z powodu braku opłaty, nie będzie już możliwości zachowania pierwotnej daty wniesienia pisma.

#### 4. Wyjątki od stosowania przepisu

§ 3 art. 130^2 k.p.c. przewiduje wyjątki od stosowania § 1. Przepis ten nie ma zastosowania, gdy obowiązek uiszczenia opłaty stosunkowej powstał na skutek sprawdzenia przez sąd wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia. W takich przypadkach sąd nie zwraca pisma bez wezwania do uiszczenia opłaty, co ma na celu ochronę interesów stron, które mogłyby nie być świadome konieczności uiszczenia dodatkowej opłaty wynikającej z decyzji sądu.

### Podsumowanie

Art. 130^2 k.p.c. wprowadza istotne uproszczenie w procedurze postępowania z pismami procesowymi wniesionymi przez profesjonalnych pełnomocników, które nie zostały należycie opłacone. Przepis ten ma na celu usprawnienie postępowania sądowego i eliminację opóźnień związanych z niekompletnymi wnioskami, jednocześnie dając stronom możliwość uzupełnienia braków w określonym terminie. Wyjątki przewidziane w § 3 mają na celu ochronę interesów stron w sytuacjach, gdy obowiązek uiszczenia opłaty wynika z decyzji sądu.

Kodeks postępowania cywilnego

Kodeks postępowania karnego (kpk)

Art. 98 Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) reguluje kwestie związane z uzasadnieniem postanowień wydawanych w toku postępowania karnego. Przepis ten ma istotne znaczenie dla zapewnienia transparentności i zrozumiałości decyzji procesowych, a także dla ochrony praw stron postępowania.

### Komentarz do Art. 98 k.p.k.

1. **Obowiązek sporządzenia uzasadnienia na piśmie**:
   - Zgodnie z pierwszym zdaniem art. 98 k.p.k., uzasadnienie postanowienia powinno być sporządzone na piśmie wraz z samym postanowieniem. Oznacza to, że uzasadnienie powinno być integralną częścią postanowienia i powinno być sporządzone w tym samym czasie. Taki wymóg ma na celu zapewnienie, że strony postępowania będą mogły od razu zapoznać się z motywami, które legły u podstaw wydania danego postanowienia.

2. **Możliwość odroczenia sporządzenia uzasadnienia**:
   - Przepis przewiduje możliwość odroczenia sporządzenia uzasadnienia postanowienia na czas do 7 dni w sprawach zawiłych lub z innych ważnych przyczyn. Jest to wyjątek od zasady natychmiastowego sporządzenia uzasadnienia. W praktyce może to dotyczyć sytuacji, gdy sprawa jest skomplikowana pod względem faktycznym lub prawnym, a sędzia potrzebuje więcej czasu na dokładne przeanalizowanie wszystkich okoliczności i sporządzenie rzetelnego uzasadnienia.

3. **Brak wymogu uzasadnienia w określonych przypadkach**:
   - Art. 98 k.p.k. stanowi, że nie wymaga uzasadnienia dopuszczenie dowodu ani uwzględnienie wniosku, któremu inna strona się nie sprzeciwiła, chyba że orzeczenie podlega zaskarżeniu.
     - **Dopuszczenie dowodu**: W praktyce oznacza to, że sąd nie musi sporządzać uzasadnienia dla decyzji o dopuszczeniu dowodu, co przyspiesza postępowanie i zmniejsza obciążenie sądu.
     - **Uwzględnienie wniosku bez sprzeciwu**: Jeśli jedna ze stron złoży wniosek, a druga strona się nie sprzeciwi, sąd może uwzględnić taki wniosek bez konieczności sporządzania uzasadnienia. Jest to racjonalne rozwiązanie, które eliminuje zbędne formalności w sytuacjach, gdzie nie ma sporu między stronami.
     - **Orzeczenie podlegające zaskarżeniu**: Wyjątkiem od powyższych zasad jest sytuacja, gdy orzeczenie podlega zaskarżeniu. W takim przypadku uzasadnienie jest konieczne, aby strona mogła skutecznie skorzystać z prawa do odwołania się od decyzji sądu.

### Wnioski

Art. 98 k.p.k. wprowadza zasady, które mają na celu zrównoważenie potrzeby transparentności i efektywności postępowania karnego. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia na piśmie zapewnia stronom możliwość zrozumienia motywów decyzji sądu, co jest kluczowe dla realizacji prawa do obrony i prawa do sprawiedliwego procesu. Jednocześnie możliwość odroczenia sporządzenia uzasadnienia oraz brak wymogu uzasadnienia w określonych przypadkach pozwala na elastyczność i efektywność w prowadzeniu postępowania.

Przepis przyznaje każdej ze stron prawo do zaskarżenia orzeczenia albo decyzji wydanych w pierwszej instancji. Oznacza to, że strona może zakwestionować rozstrzygnięcie wydane na początkowym etapie postępowania. Prawo to dotyczy zarówno orzeczeń, jak i decyzji, a więc dwóch rodzajów rozstrzygnięć wskazanych w przepisie. Samo prawo do zaskarżenia nie oznacza, że każde rozstrzygnięcie można zaskarżyć w taki sam sposób. Konstytucja wskazuje, że szczegółowe zasady korzystania z tego prawa określa ustawa. To ustawa wskazuje więc, jaki tryb należy zastosować przy zaskarżaniu orzeczenia lub decyzji oraz jakie wymagania trzeba spełnić. Ustawa może również przewidywać wyjątki od zasady, zgodnie z którą rozstrzygnięcia pierwszej instancji podlegają zaskarżeniu. Zakres tych wyjątków i sposób zaskarżania nie wynikają z samego przepisu, lecz mają być określone w ustawie. Przepis ustanawia zatem ogólną zasadę prawa do zaskarżenia, pozostawiając ustawodawcy określenie jej wyjątków oraz szczegółowego trybu.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 8l ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowi, że propozycja rozpatrzenia wniosków do projektu aktu planowania przestrzennego oraz uwag zgłoszonych w ramach konsultacji społecznych nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Przepis ten wprowadza istotne ograniczenie w zakresie kontroli sądowej działań administracyjnych związanych z procesem planowania przestrzennego.

**1. Charakter prawny przepisu**

Art. 8l ma charakter proceduralny i dotyczy etapu przygotowania aktów planowania przestrzennego, takich jak miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego czy studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Przepis ten wyłącza możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji dotyczących rozpatrzenia wniosków i uwag zgłoszonych w toku konsultacji społecznych.

**2. Cel regulacji**

Celem regulacji jest zapewnienie sprawności i efektywności procesu planowania przestrzennego. Wyłączenie możliwości zaskarżenia decyzji dotyczących wniosków i uwag ma na celu uniknięcie paraliżu decyzyjnego, który mógłby wynikać z licznych skarg i odwołań. W praktyce, proces planowania przestrzennego jest skomplikowany i czasochłonny, a wprowadzenie możliwości zaskarżania każdej decyzji mogłoby znacząco wydłużyć procedury i utrudnić realizację planów.

**3. Ograniczenie prawa do sądu**

Art. 8l wprowadza istotne ograniczenie prawa do sądu, które jest jednym z fundamentalnych praw konstytucyjnych. Zgodnie z art. 45 Konstytucji RP, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. Wyłączenie możliwości zaskarżenia decyzji administracyjnych w zakresie rozpatrzenia wniosków i uwag może budzić wątpliwości co do zgodności z konstytucyjnymi standardami ochrony praw jednostki.

**4. Alternatywne środki ochrony prawnej**

Pomimo wyłączenia możliwości zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego, jednostki mają inne środki ochrony prawnej. Mogą one uczestniczyć w procesie konsultacji społecznych, zgłaszać swoje uwagi i wnioski, a także brać udział w publicznych dyskusjach na temat projektów aktów planowania przestrzennego. Ponadto, ostateczne akty planowania przestrzennego, takie jak miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, podlegają kontroli sądowej, co zapewnia pewien poziom ochrony prawnej.

**5. Wnioski**

Art. 8l ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadza istotne ograniczenie w zakresie kontroli sądowej działań administracyjnych związanych z procesem planowania przestrzennego. Choć ma na celu zapewnienie sprawności i efektywności procedur, budzi wątpliwości co do zgodności z konstytucyjnymi standardami ochrony praw jednostki. W praktyce, jednostki mają jednak inne środki ochrony prawnej, które mogą wykorzystać w celu ochrony swoich interesów w procesie planowania przestrzennego.

o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis wskazuje, że kwestie dotyczące listy wierzytelności i spisu istotnych składników majątkowych stoczni rozstrzyga się w postępowaniu sądowym. Dotyczy to zaskarżenia, zatwierdzenia, sprostowania lub uzupełnienia listy wierzytelności. W przypadku spisu majątku przewidziano natomiast tylko jego sprostowanie lub uzupełnienie. Oznacza to, że wszystkie wymienione czynności odbywają się przed sądem.

o postępowaniu kompensacyjnym w podmiotach o szczególnym znaczeniu dla polskiego przemysłu stoczniowego

Sędzia-komisarz zatwierdza listę wierzytelności po zakończeniu postępowania dotyczącego sprzeciwu. Jeżeli wydał postanowienie w sprawie sprzeciwu i stanie się ono prawomocne, na jego podstawie wprowadza odpowiednie zmiany na liście, a następnie ją zatwierdza. Jeżeli postanowienie sędziego-komisarza zostało zaskarżone, czynności te następują dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia wydanego przez sąd. Jeżeli sprzeciw nie został wniesiony, lista wierzytelności może zostać zatwierdzona po upływie terminu na jego wniesienie. Przepis pozwala również na wcześniejsze, częściowe zatwierdzenie listy. Jest to możliwe po upływie terminu do wniesienia sprzeciwów, ale tylko w zakresie, którego sprzeciwy nie obejmują. Oznacza to, że część listy, której nikt nie zakwestionował, może zostać zatwierdzona niezależnie od dalszego rozpatrywania pozostałej części. Informacja o zatwierdzeniu listy wierzytelności jest obwieszczana. Przepis wiąże więc zatwierdzenie listy z publicznym ogłoszeniem tej czynności.

Prawo upadłościowe

**Przepis nie obowiązuje.** Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe utraciło moc z dniem 1 października 2003 r. Obowiązującym dziś aktem o upadłości jest [ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe](/prawo-upadlosciowe). Poniższe omówienie opisuje stan prawny z okresu, w którym przepis obowiązywał, i służy do czytania dawnych akt oraz starszego orzecznictwa.

Przepis określał podstawę zaskarżania czynności prawnych dokonanych przez upadłego, jeżeli czynności te zostały dokonane ze szkodą dla wierzycieli. Chodziło więc o takie działania upadłego, które mogły naruszać interesy osób uprawnionych do zaspokojenia z jego majątku. Sam przepis nie wyjaśniał, jakie dokładnie czynności mogły zostać zakwestionowane ani na czym szczegółowo polegała szkoda wierzycieli. W sprawach dotyczących takiego zaskarżenia należało odpowiednio stosować przepisy Kodeksu cywilnego oraz przepisy zamieszczone poniżej w tym samym akcie. Sformułowanie „odpowiednio” wskazywało, że regulacje te miały być stosowane z uwzględnieniem szczególnego kontekstu upadłości, a niekoniecznie w sposób mechaniczny. Przepis odsyłał zatem do dwóch grup regulacji: ogólnych przepisów Kodeksu cywilnego oraz dalszych przepisów prawa upadłościowego. Nie ustanawiał samodzielnie całej procedury zaskarżania, lecz wskazywał przepisy, które należało brać pod uwagę przy ocenie czynności upadłego dokonanych ze szkodą dla wierzycieli.

Prawo wodne

Po wydaniu wyroku każda ze stron powinna otrzymać jego odpis, czyli kopię odpowiadającą oryginałowi pod względem podpisu. Do odpisu trzeba dołączyć informację o tym, w jaki sposób i w jakim terminie można zaskarżyć wyrok. Dokumenty należy doręczyć w ciągu 14 dni od dnia wydania wyroku. Przepis określa więc zarówno zakres doręczenia, jak i termin wykonania tego obowiązku.

Zaskarżenie

Zaskarżenie - definicja

Zaskarżenie w przepisach

Kodeks postępowania administracyjnego2 przepisy

Kodeks postępowania cywilnego3 przepisy

Kodeks postępowania karnego (kpk)4 przepisy

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej1 przepis

o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym1 przepis

o postępowaniu kompensacyjnym w podmiotach o szczególnym znaczeniu dla polskiego przemysłu stoczniowego1 przepis

Prawo upadłościowe1 przepis

Prawo upadłościowe1 przepis

Prawo wodne1 przepis

w sprawie określenia regulaminu organizacji i działania stałych sądów polubownych przy wojewódzkich inspektorach inspekcji handlowej1 przepis