Zarządzenie przewodniczącego

Zarządzenie przewodniczącego to czynność procesowa podejmowana przez przewodniczącego składu orzekającego albo przewodniczącego posiedzenia w celu organizowania i sprawnego prowadzenia postępowania. Nie jest ono wyrokiem ani postanowieniem rozstrzygającym co do zasady o prawach i obowiązkach stron, lecz służy kierowaniu przebiegiem sprawy oraz podejmowaniu decyzji o charakterze porządkowym lub technicznym.

Zarządzenie może dotyczyć zarówno czynności wykonywanych przed rozprawą, jak i działań podejmowanych w jej toku. Przewodniczący może między innymi wezwać do usunięcia braków formalnych pisma, uiszczenia opłaty, przedstawienia określonych informacji lub dokonania innej czynności w wyznaczonym terminie. W postępowaniu karnym zarządzenie może służyć organizacji rozprawy, w tym skierowaniu sprawy na posiedzenie wstępne albo określeniu sposobu dalszego procedowania.

Najważniejsze cechy zarządzenia:

• jest wydawane przez przewodniczącego, a nie przez cały skład orzekający, chyba że przepisy przewidują inną formę decyzji;
• co do zasady dotyczy przebiegu postępowania, a nie istoty sporu lub odpowiedzialności karnej;
• może wywoływać bezpośrednie skutki procesowe, na przykład prowadzić do zwrotu pisma, nadania sprawie dalszego biegu albo ustalenia sposobu przeprowadzenia czynności;
• jego treść i skutki zależą od rodzaju postępowania oraz konkretnej podstawy prawnej.

Zarządzenia przewodniczącego występują przede wszystkim w postępowaniu cywilnym i karnym. Niektóre z nich mogą być zaskarżone albo poddane kontroli sądu. Przykładowo, od zarządzenia wydanego w toku rozprawy cywilnej można odwołać się do sądu, natomiast w postępowaniu karnym zarządzenie wydane na rozprawie głównej może podlegać odwołaniu do składu orzekającego. Nie każde zarządzenie podlega jednak odrębnemu zaskarżeniu. Znaczenie praktyczne tego rodzaju decyzji polega na tym, że wyznacza ona sposób dalszego prowadzenia sprawy, a niewykonanie nałożonej czynności w terminie może skutkować konsekwencjami procesowymi.