Zaprzeczenie ojcostwa

Zaprzeczenie ojcostwa to sądowe obalenie domniemania, że mąż matki jest ojcem dziecka. Dotyczy ono sytuacji, w której dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo w okresie objętym ustawowym domniemaniem po jego ustaniu. Celem postępowania jest ustalenie, że dziecko nie pochodzi od męża matki, a w konsekwencji usunięcie jego prawnego ojcostwa.

Zaprzeczenie ojcostwa jest sprawą z zakresu prawa rodzinnego i może nastąpić wyłącznie na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Nie jest tym samym co ustalenie ojcostwa ani co podważenie uznania ojcostwa, które podlega odrębnym zasadom. W postępowaniu mogą mieć znaczenie dowody dotyczące pochodzenia dziecka, w tym dowody biologiczne.

Powództwo o zaprzeczenie ojcostwa mogą, na zasadach określonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, wytoczyć w szczególności mąż matki, matka oraz dziecko. Uprawnienie męża matki jest ograniczone terminem, który co do zasady wynosi rok od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko nie pochodzi od niego, jednak nie może zostać wykorzystane po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. Przepisy przewidują odrębne reguły dotyczące początku i długości terminu w razie całkowitego ubezwłasnowolnienia męża z powodu choroby psychicznej oraz w razie choroby psychicznej lub zaburzeń, które uniemożliwiały mu wystąpienie z pozwem.

Sprawa toczy się w trybie procesowym przed sądem rodzinnym. Zależnie od sytuacji procesowej stronami są między innymi dziecko, matka i mąż matki, a w określonych przypadkach także kurator. Powództwo może wytoczyć również prokurator, gdy wymaga tego ochrona praworządności, praw obywateli lub interesu społecznego. W trakcie trwania sprawy o ustalenie albo zaprzeczenie ojcostwa nie wszczyna się odrębnej sprawy dotyczącej tej samej kwestii i nie dopuszcza się powództwa wzajemnego. Prawomocne zaprzeczenie ojcostwa usuwa więź prawną między mężem matki a dzieckiem, co może wpływać między innymi na władzę rodzicielską, obowiązek alimentacyjny, dziedziczenie i stan cywilny dziecka.